نگاهي به فرهنگها و ديدگاههاي مربوط به شهادت
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 5 , از مجموع 5

موضوع: نگاهي به فرهنگها و ديدگاههاي مربوط به شهادت

  1. اریانا1 آواتار ها
    اریانا1
    کاربر سایت
    Dec 2008
    729
    1,018
    تشکر شده : 315

    Gadid نگاهي به فرهنگها و ديدگاههاي مربوط به شهادت

    عنوان : نگاهي به فرهنگها و ديدگاههاي مربوط به شهادت
    مقدمه
    در ازاي تاريخ بشر همواره بقا و ادامه‌ي زندگي او در گرو زنده ماندن و ابقاي نسل و حفظ و نگهداري جمعيتهاي آدمي بوده است. اين ادامه‌ي زندگي در شرايط گوناگون وابسته به گذشت و فداكاري عده‌اي از انسانها بوده است كه منافع جمعي را به منافع فردي خويش برتري مي‌دادند. در پاره‌اي موارد، اين فداكاري به شكل كاملاً متفاوتي نمود مي‌كرده است، يعني؛ حفظ منافع جمع بسته به با ارزشترين دارايي ـ جان و زندگي ـ فرد بستگي داشته است. گذشت اين افراد از جان و اهداي آن در راه منافع جمع كه ريشه در اعتقاد آنها دارد، جلوه‌هايي انساني از گذشت و ايثار است. در اين راه، منافع كلّي جمع در فرهنگهاي مختلف مي‌تواند متفاوت باشد، اين تفاوت مي‌تواند درونمايه‌هايي مانند اعتقادهاي ديني، وطن‌پرستي، قوم‌پرستي و... را در بر داشته باشد.


    مفهوم جنگ و شهادت‌طلبي
    بررسي تاريخ زندگي انسان نشان مي‌دهد كه تاكنون بيشتر تضاد منافع، سازمانها، قدرتها و عقيده‌ها با توسل به زور، جنگ و درگيري حل شده است. در واقع، چنين به نظر مي‌رسد نسخه‌ي اصلي و منحصر به فرد تزاحم انسانها، فقط در اعمال پرخاشگرانه نهفته است. يك بررسي ساده روشن مي‌كند كه از قرنها زندگي انسان بر روي زمين، فقط دويست و هفتاد سال آن بدون وجود جنگ گذشته است. جنگ و ديگر مفاهيم همبسته به آن با تعبيرهاي گوناگون و از ديدگاههاي مختلفي مورد نقد و توصيف قرار گرفته‌اند.
    «جنگ» واژه‌اي است كه به برخوردهاي مسلحانه و خشونت‌آميز ميان دو يا چند دولت يا گروه حاكم اطلاق مي‌شود (عميد زنجاني، 1368). از ديدگاه علم مردم‌شناسي، جنگ پديده‌اي طبيعي و اجتماعي است كه زندگي انسان را در برمي‌گيرد. تقريبا تمام تمدنهاي معروف، در اثر جنگ از بين رفته‌اند و همه‌ي تمدنهاي جديد نيز، با جنگ پا به عرصه‌ي وجود نهاده‌اند. اگر اين نظريه را قبول كنيم، در واقع، جنگ را جزئي از تكامل اجتماعي دانسته‌ايم و تأثيرات تاريخي آن را براي فرهنگ، مهم به شمار آورده‌ايم (انصاري، 1375). البته بايد به اين نكته اشاره كرد كه؛ جنگ تحت تأثير جنبه‌هاي گوناگون اعتقادي جنبه‌هاي زشت و زيبايي پيدا مي‌كند، اين مفاهيم بسته به زمينه‌ي فرهنگي و تبليغي در بسترهاي گوناگون قومي، ديني، جغرافيايي و سياسي معناي متفاوتي را ايجاد مي‌كند. اين رفتار در فرهنگهايي كه به صورت مثبت به جنگ و شهادت نگاه مي‌كنند آميزه‌اي از شجاعت، ايثار و از خودگذشتگي را در بردارد.
    «شجاعت» رفتاري است غيرمعمولي با هدف چيره شدن بر آنچه كه بيشترين فشار رواني را بر فرد وارد مي‌كند. آنچه كه بيشترين فشار را تحميل مي‌كند، معمولا به ارزيابي ذهني بستگي دارد. طبق تعريف شجاعت، فرقي ميان شجاعت فيزيكي و اخلاقي وجود ندارد. طبق نظر ريچاردسون، تهديدي كه دوستان يك فرد مي‌شوند، نخستين فشاري است كه در نظر فرد تصوّر مي‌شود (نوعي تمايل محيط محور). بدين نحو، ايثارگري براي آنها نخستين انگيزش براي روحيه‌ي جنگاوري و بي‌گمان براي اعمال جسورانه ـ شهادت ـ است، (شاليت،1 1373).
    دگرگوني تفكر، نخستين و جالبترين تغييري است كه در زمان جنگ به وجود مي‌آيد. قيود اجتماعي دگرگون مي‌شوند. مقدس و نامقدس تغيير مي‌كند و حدود آنها بسرعت دستخوش تحوّل مي‌شود. استحاله‌ي ارزشها به طور منظم و ناگهان، به وسيله‌ي جنگ صورت مي‌گيرد. جنگ به محض اعلان، ما را به جهان اخلاق نويني وارد مي‌كند (گاستون، ترجمه‌ي فرخجسته، 1368). اين ورود به جهان ارزشهاي نوين از مرگ پديده‌اي مثبت مي‌سازد و افراد را تشويق به مرگ در راه عقيده و آرمان مي‌كند. در اصل، شهادت دادن جلوه‌اي خاص و معنوي به پديده مرگ داوطلبانه و هدفمند است.
    روحيه‌ي شهادت‌طلبي امر ساده‌اي نيست كه به آساني در درون هر كسي جوشش كند. پيدايش اين روحيه در ميان افراد مسلمان و پيروان ديگر اديان و فرهنگهاي گوناگون بشري، نياز به مراحل، آداب و مناسكي دارد كه شخص شهادت‌طلب، پيش از شهادت بايد آنها را طي كند. در اينجا براي توضيح حالتهاي روحي يك فرد داوطلب و مراحلي كه او بايد طي كند تا به رزمنده‌اي ايثارگر و آماده جانبازي مبدل شود، از اصطلاح براي جامعه‌شناسي مناسك‌گذاري2 ياري مي‌گيريم. اين اصطلاح نخستين بار توسط آرنولد وان‌گنپ3 در سال 1960 در اثري با همين نام مطرح شده است. براي توصيف برخي از تحولهاي عمده در زندگي انسان، مانند حوادث مربوط به زندگي انسان به بلوغ، ازدواج، انتخاب شغل و قرار گرفتن در آستانه‌ي مرگ به كار برده مي‌شود. انسان در هر يك از اين تحولها، از يك منزلت به منزلت ديگري گذر مي‌كند و در طي آن، صاحب امتيازها، وظيفه‌ها و موقعيت ديگري مي‌شود. گپ، اين اصطلاح را با تأكيد بر جوامع ديني و سنتي بررسي كرد و چنين باور داشت كه انسان به موجب تحوّل دروني، در اين مناسك داراي سه مرحله متوالي است.
    1) مرحله‌ي انفصال؛ كه در طي آن فرد از جامعه‌ي خود جدا مي‌شود.
    2) مرحله‌ي گذر يا برزخ؛ كه در طي آن ديگر نه به جامعه و نه به مرحله‌ي پيشين وابسته است و نه در حالت انزوا و تنزّل به سر مي‌برد.
    3) مرحله‌ي اتصال؛ كه در طي آن فرد وارد مرحله‌ي جديد، دنياي جديد و موقعيتي با منزلتهاي جديد مي‌شود (ساروخاني، 1370). شهادت، به حكم اينكه عملي آگاهانه و اختياري است و در راه هدفي مقدس است و از هرگونه انگيزه‌ي خودگرايانه منزه و مبراست تحسين‌انگيز و افتخارآميز است. شهادت قداست خود را از اينجا كسب مي‌كند كه فدا كردن آگاهانه‌ي تمام هستي خود است در راهي هدف مقدس (سليمي، 1368).

    شهادت‌طلبي در فرهنگها
    شهادت‌طلبي مفهومي مقدس است كه در وهله‌ي نخست ريشه در دين دارد. تاريخ نشان داده است كه ايدئولوژي‌هايي كه ريشه در دين داشته‌اند موثرترين و بيشترين انگيزها را در افراد ايجاد كرده‌اند. اين مفهوم به مردم ياري مي‌رسانده است تا در برابر *****، ستم و ظلم م*****ان ايستادگي كنند و نتايج را به نفع مصالح عمومي مردم به اتمام برسانند. بي‌گمان يكي از مهمترين ويژگيهاي شهادت‌طلبي جوهر ذاتي شجاعت، حماسه آفريني و فداكاري است. ويژگيهاي فوق، رابطه‌اي نزديك و ساختاري با اين مفهوم و فرهنگ مقدس دارد. واژه‌ي «شهيد» در فرهنگهاي گوناگون با اختلاف معنايي و بينشي ژرفي همراه است. اين تفاوت معنايي بيش از همه ريشه در اعتقادهاي مذهبي ـ فرهنگي دارد. براي مثال؛ در غرب به شهيد «ماريتر» مي‌گويند كه برگرفته شده از ريشه‌ي مورت به معناي مرگ و مردن است. اين واژه در كشورهاي اسلامي به معناي ديگري به كار مي‌رود. در كشورهاي اسلامي ريشه‌ي واژه‌ي شهيد به معناي حضور، حيات، گواه و نمونه، حيّ و حاضر برگزيده شده است. اما اين به معناي اين نيست كه در اين فرهنگها اصول و آرمانهاي مشتركي وجود نداشته باشد. با توجّه به مقايسه‌ي اين مفهوم در هر فرهنگ و ديدگاهي مي‌توان نقاط مشتركي را در آنها مشاهده كرد. بنابر آنچه از فرهنگهاي گوناگون برمي‌آيد؛ شهادت به معناي كلي در جوامع مختلف مفاهيم هم‌ريشه‌اي را دربرمي‌گيرد؛ اين مفاهيم تحت تأثير نوع فرهنگي، ادبي، ديني و آموخته‌هاي تاريخي قرار دارد، به هر حال، اين مفاهيم از نظر جامعه‌شناختي ريشه‌ي مشترك دارد.
    #1 ارسال شده در تاريخ 21st January 2009 در ساعت 19:32

  2. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


  3. اریانا1 آواتار ها
    اریانا1
    کاربر سایت
    Dec 2008
    729
    1,018
    تشکر شده : 315

    Gadid شهادت در غرب

    شهادت در غرب
    شهادت در شواليه‌گري
    در اروپا همراه با جريان جنگجويي و آيين دلاوري يكي از جلوه‌هاي معنوي جنگ تحت تعاليم مسيحيت رشد كرد. اين جريان كه در اواسط قرون وسطي به وجود آمد، منشا تاثير بسياري در زندگي فرهنگي و هنري و روابط سياسي اجتماعي اروپاييان شد. شواليه‌ها با شعار معروف «جوانمردي و از خودگذشتگي» و همچنين «دفاع از مظلوم» پا به عرصه‌ي تاريخ گذاشتند. چنين كه مشخص است اعتقادها و ارزشهاي دين مسيحيت به وسيله‌ي شواليه‌ها مورد توجه بوده است. آنها با مفاهيمي چون عزّت، شرافت و شجاعت به استقبال مرگ مي‌رفتند (شاعري، 1381). اين تصوير از شهادت پس از آغاز صنعتي شدن رو به تضعيف نهاد و مفاهيم ديگري جايگزين آن شد.
    فرهنگ شهادت در فرهنگ غرب پس از دو جنگ جهاني اوّل و دوّم بعد ضعيفتري از مفاهيم آييني و ديني را به همراه داشت. در اين دوران، مفهوم شهادت به شكل ديگري مورد تأكيد قرار گرفت و بيشتر مفاهيمي مانند شجاعت، وطن‌‌پرستي و مبارزه با خشونت و بيرحمي را در برمي‌گرفت. در اين دوره، با گسترش رسانه‌هاي صوتي و تصويري و حجم گسترده‌ي تبليغات رسانه‌هاي همگاني اين مفاهيم به افكار عمومي القا مي‌شد
    #2 ارسال شده در تاريخ 21st January 2009 در ساعت 19:32

  4. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


  5. اریانا1 آواتار ها
    اریانا1
    کاربر سایت
    Dec 2008
    729
    1,018
    تشکر شده : 315

    Gadid شهادت در مسيحيت

    شهادت در مسيحيت
    در دين مسيحيت مفهوم شهادت با شهادت حضرت عيسي(ع) و برخي از پيروانش آميخته است. بربنياد باور برخي از مسيحيان، مسيح از دشمني و توطئه‌ي زعماي دين يهود نسبت به خود آگاهي داشت و خود را براي شهادت آماده ساخته بود. برطبق روايتي، او در واپسين نشستي كه با حواريون ترتيب داده بود شركت كرد. سپس رئيس كاهنان عدّه‌اي را به دنبال عيسي فرستاد و يهوداي اسخريوطي او را به گروهي كه با شمشير به سراغ او آمده بودند تحويل داد (شاعري، 1381). برخي بر اين باورند كه براساس انجيل، مصلوب كردن عيسي مسيح منسوب به هيروديس پادشاه قوم يهود است. همچنين ديگر پيروان حضرت عيسي نيز داراي نقش مهمّي در فرهنگ شهادت در مسيحيت هستند. پولس حواري كه دومين مبلّغ مسيحيت است، در انتشار و تعاليم مسيحيت بسيار كوشش كرد. او بارها به زندان گرفتار شد و در نهايت به دست روميان كشته شد (رابرتسون، ترجمه‌ي توفيقي، 1378). در دين مسيح به اين نكته تأكيد مي‌شود كه شهادت مسيح(ع) به اين دليل بود تا تمامي گناهان بشر با شهادت مسيح(ع) پاك شود.
    در سال 64 ميلادي قديمي‌ترين شهادت گروهي مسيحيان در شهر روميه‌الكبري صورت گرفت. در عهد امپراتوري نرون و بعد از آن تا مدّت يك قرن حكام رومي غالبا مسيحياني را كه از پرستش تمثال امپراتور سرباز مي‌زده‌اند را به فجيع‌ترين صورتي به قتل مي‌رسانيدند. مدتهاي مديدي روميان به شكل رسمي با آيين عيسوي و تعاليم معنوي و عقايد خداپرستانه مخالفت مي‌كردند. امپراتوراني مانند؛ ماركوس اورليوس (161 ـ 180 ميلادي) سپتيموس سورس، كارلا و ماكسيموس به سركوبي نهضت مسيحيت پرداختند. بسياري از بزرگان مسيحيت در زمان امپراتور دكيوس به خاطر اينكه حاضر نشدند در برابر تمثال او قرباني تقديم كنند به شهادت رسيدند. والريانوس بسياري از اموال كليسا را به تصرف درآورد و بسياري از روحانيون و كشيشان برگزيده را به قتل رسانيد. در زمان ديوكلتيانوس (303 ميلادي)نمازخانه‌ها ويران شد و كتب مقدس اوراق آنها سوزانده شد و اموال كليسا مجددا مصادره شد واسقف‌ها و كشيشاني كه از تقديم قرباني در برابر تصوير امپراتور سرباز زدند طعمه شمشيرها شدند و عامه‌ي ترسايان را وادار به سجده در برابر تمثال قيصر كردند (شاعري، 1381). جالب است كه در مسيحيت كشته شدن در راه خدا يكي از نشانه‌هاي تقديس و نزديكي به خداوند است و اين مفهوم داراي ارزش والايي است.
    #3 ارسال شده در تاريخ 21st January 2009 در ساعت 19:33

  6. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


  7. اریانا1 آواتار ها
    اریانا1
    کاربر سایت
    Dec 2008
    729
    1,018
    تشکر شده : 315

    Gadid شهادت در شرق

    نخستين مفهوم شهادت در دين زرتشت با شهادت پيامبر ايران باستان پايه‌گذاري شد؛ در زماني كه سن زرتشت به هفتاد و هفت سالگي مي‌رسيد و او پادشاه ايراني گشتاسپ را از دادن خراج به پادشاه توراني ارجاسب منع كرد و چون چنين شد، در دومين حمله‌ي تورانيان به بلخ، خرابي بسياري به آن شهر وارد شد. در اين هنگام، گشتاسپ در پايتخت نبود و چون ايرانيان هزيمت يافتند، زرتشت در آتشكده‌ي انوش‌آذر براي پيروزيشان دعا مي‌كرد. يكي از تورانيان به نام توربرادروش1 از پشت به زرتشت حمله كرد و او را به شهادت رسانيد (رضي، 1380). مفهوم شهادت بعدها توسط روش مذهبي زرتشت و همچنين حماسه‌هاي ديني و آييني زرتشت به وسيله‌ي پيروانش با آيين جنگاوري، دلاوري، سلحشوري و برخورد با دشمن، تركيب شد و سرلوحه‌ي روحيه‌ي شهادت طلبي شد.
    از جان گذشتگي و ايثار در راه هدفها و ارزشهاي جامعه در فرهنگ و ادبيات و قلمرو پهلواني و حماسي ايران باستان جلوه‌اي زيبا دارد. حماسه، فداكاري، سربازي، جانبازي، مقابله با نامردميها و ناپاكيها و بر حذر داشتن از جور و ستاندن حق محرومان مبارزه با بيدادگران و پاسداشت قهرمانان از ويژگيهاي بارز انسان آرماني و اسطوره‌اي ايران باستان است (شاعري، 1381). اين مفاهيم بعدها توسط تاريخ و ادبيات ايراني تكرار شد. در تاريخ ادبيات باستان ايران از پهلوانان و بزرگمردان بسيار ياد شده است؛ اين مفاهيم توسط فردوسي به زيبايي به تصوير كشيده شده است. در ميان سه دوره‌ي مشخص در شاهنامه (1ـ اساطيري، 2ـ پهلواني، 3ـ تاريخي9) قسمت اوّل، دوره‌ي اساطيري از پادشاهي طهمورث، جمشيد، ضحاك و ظهور فريدون داراي ارزش كمتري از مطالب حماسي است. دوره‌ي دوّم عهد پهلواني و داراي ارزش حماسي بسيار است. در دوره‌ي سوم داستانها بيشتر پيوندي را ميان مفاهيم اسطوره‌اي و تاريخي برقرار مي‌كند (شاهنامه‌ي فردوسي). به طور مشخص در بخش دوّم شرايط و روحيات سلحشوران و پهلوانان و همين‌طور روحيه‌ي شهادت طلبي آنها از سوي فردوسي به تصوير كشيده شده است.
    شماري از تاريخ‌نگاران پيشينه‌ي آيين و رسم عياري و جوانمردي در ايران را به روزگاران پيش از اسلام ارجاع داده و معتقدند؛ در برابر فشارهاي طبقاتي و اجتماعي و حكومتهاي استبدادي شماري از گروههاي اجتماعي ظهور كردند كه مظهر از جان گذشتگي و مبارزه با اختيارات شناخته شدند. رستم دستان در بسياري از داستانهاي شاهنامه به مثابه قهرمان ملّي جلوه‌اي از بندگي يزدان و تمسك به آيين جوانمردي و مظهر فضيلت و آزادگي و عدالت‌جويي و عامل تنبيه پادشاهان خيره‌سر است. در دروه‌هاي بعدي، شهادت بزرگان در بخش سوم شاهنامه به چشم مي‌خورد. معروفترين اين موارد كشته‌شدن سياوش است. در اين بخش از شاهنامه كشته شدن قهرمانان ملي آغاز مي‌شود و قسمتهاي تاريخي نمايان مي‌گردد (شاهنامه‌ي فردوسي).
    آنچه در مفاهيم ايران باستان شايان مشاهده است، نزديكي و قرابت بسيار نزديكي است كه شهادت‌طلبي با مفاهيم شهادت در ساير فرهنگهاي شرقي دارد.
    #4 ارسال شده در تاريخ 21st January 2009 در ساعت 19:33

  8. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


  9. اریانا1 آواتار ها
    اریانا1
    کاربر سایت
    Dec 2008
    729
    1,018
    تشکر شده : 315

    Gadid شهادت در اسلام

    شهادت در اسلام
    شهادت در اسلام از ظهور دين اسلام آغاز شد. اين مفهوم، بويژه در دوران تبليغ دين اسلام، از سوي محمد(ص) مشخص و نمايان است. شهادت و پايمردي بسياري از ياراني كه در ابتداي تبليغ به دين اسلام گرويده بودند، باعث شد مفهوم شهادت در دين اسلام از تقدّس ويژه‌اي برخوردار شود.
    مفهوم و واژه‌ي شهادت در دين اسلام همراه با ارزشهاي ديني ظهور پيدا كرد. نمونه‌هاي بارز اين فداكاريها به وسيله‌ي پيامبر اكرم(ص) صورت گرفت، او بارها به وسيله‌ي دشمنان تهديد شد و مورد حمله قرار گرفت تا جايي كه بارها تا مرز شهادت پيش رفت، امّا از اهداف خود دست نكشيد. بسياري از ياران حضرت در اين راه به شهادت رسيدند، از جمله شهداي صدر اسلام مانند؛ عمار ياسر، سميه، جعفر طيار، حمزه سيدالشهدا، حارثه، مقداد و… اين شهادت‌طلبي‌ بعد از پيامبر اكرم(ص) همچنان ادامه داشت. علي(ع) بارها با شجاعت به دل دشمن مي‌زد و روحيه‌ي شهادت‌طلبي را به ياران خود مي‌آموخت. ياراني مانند اويس قرني كه در ركاب حضرت به شهادت رسيدند از جمله مريدان حضرت بودند (سبحاني، 1371).
    روحيه‌ي شهادت طلبي در مذهب شيعه با ظهور حسين(ع) به اوج خود رسيد و يكي از الگوهاي مهّم و تأثيرگذار در تحولهاي عمده‌ي تاريخي و سياسي براي نسلهاي بعدي شد. از جمله‌ي قيامهاي بعدي قيام مختار بود كه پس از قيام امام حسين و در راستاي قيام عاشورايي روحيه‌ي شهادت را ترويج و اشاعه داد.
    در اسلام هر فردي شايستگي مجاهد بودن را ندارد. خداوند اين در را فقط به روي دوستان خاص خويش گشوده است. مجاهدين بالاتر از اين هستند كه بگوييم مساوي با اولياءا... هستند، مجاهدين مساوي با خاصه‌ي اولياءا... هستند. شهادت از نظر اجتماعي، يعني از آن نظر كه به جامعه‌اش تعلق دارد، پديده‌اي است كه در زمينه‌ي خاص و به دنبال رويدادهايي كه رخ مي‌دهد يا به دنبال خود مي‌آورد نيز، بايد سنجيده شود (سليمي، 1368). در مذهب شيعه، الگوي بزرگ شهادت به وسيله‌ي امام حسين(ع) و يارانش ارائه شده كه تأثير عميق و بزرگي در پيروان آن حضرت دارد. در واقع، در دين اسلام كشته شدن در راه خداوند و باور به خداوند يكي از با ارزشترين كارهاي نيك است و داراي ثواب بزرگ است. اين مفهوم، در مذاهب گوناگون اين دين مورد تأييد است. مجموعا، در اسلام مفهوم شهادت بالاترين درجه‌ي ايثار و فداكاري در راه خداوند به شمار مي‌رود.
    #5 ارسال شده در تاريخ 21st January 2009 در ساعت 19:34

  10. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


موضوعات مشابه

  1. امام حسین (ع) از دیدگاه دکتر شریعتی
    توسط اریانا1 در انجمن مقالات محرم
    پاسخ ها: 2
    آخرين نوشته: 26th November 2012, 20:05
  2. شهادت در ايران باستان و اديان مسيحيت و يهود
    توسط اریانا1 در انجمن شهيد وشهادت از منظر روايات و احاديث
    پاسخ ها: 2
    آخرين نوشته: 21st January 2009, 19:26
  3. چهل حديث در مورد شهيد و شهادت
    توسط اریانا1 در انجمن شهيد وشهادت از منظر روايات و احاديث
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 15th January 2009, 22:11
  4. شهادت در قرآن و احاديث
    توسط Admin در انجمن شهيد وشهادت از منظر روايات و احاديث
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 16th August 2008, 02:20
  5. چهل حديث در مورد شهيد و شهادت
    توسط shahpoor در انجمن احاديث و سخنان بزرگان دين
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 12th August 2008, 13:38

علاقه مندی ها (Bookmarks)

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •