ورزش های بومی و محلی ایلام
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 3 , از مجموع 3

موضوع: ورزش های بومی و محلی ایلام

  1. babiz آواتار ها
    babiz
    مدیر سابق
    Nov 2011
    84,119
    31,889
    تشکر شده : 43,718

    پیش فرض ورزش های بومی و محلی ایلام

    بررسی و پژوهش های باستانشناسی نشان می دهد که توجه به ورزشها و بسیاری بازی ها در غرب ایران خصوصاً میان ساکنان ایلام باستان رایج بوده است،تصاویر بر جای مانده از جام اژجان بهبهان نمونه ی بسیار ارزشمندی از الگوی های ورزشی بومی-محلی رایج در میان اقوام ایلامی بوده است.در این اثر باستانی از بازی «قلان» که امروزه در میان مردم منطقه رایج است نشان داده است و به هر حال می توان گفت بازی های متعدد و متنوع و جذابی در گذشته در میان مردم رواج داشته است که متاسفانه به دلیل شرایط زندگی اجتماعی امروزه بسیاری از این بازی ها منسوخ شده و به فراموشی سپرده شده است.که تلاش برای احیای آنها یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.چون این ورزشها بخش از هویت ملی هستند و کوشش برای بهره گیری از سنتها و ارزشهای گذشته از اهمیت خاصی برخوردار است.در منطقه ایلام بازی های زیادی در گذشته معمول و مرسوم بوده است که نمونه های از آنها در گوشه و کنار شهرها و در بین اقوام و طوایف مختلف نسل به نسل حفظ شده است و بسیاری از این نمونه ها هم فراموش شده .
    نمونه از بازی های سنتی که در حال حاضر کما بیش در برخی از مناطق و روستاها رواج دارد و در فصولی در سال از جمله بهار که مردم به طبیعت می روند این بازی ها را که روحیه جمعی و همکاری گروهی را می طلبد انجام می دهند.

    برخی از این بازی ها عبارتند از:

    1-دال پلان
    2-قلان در سه نوع:چنگ،پنجه گیر و آزاد
    3-لنگران
    4-کلاو روانه کی
    5-کران
    6-زوران
    7-چوچزان در دو نوع:چز ،گوان
    8-کل پر
    9-حبل کیشان
    10اشتره لوان
    11-قطان
    12-هفت سنگ
    13-جلیه روان
    14-مله جوره کی
    15-جوزان
    16-گلواز
    17-شش خوان
    18-زور مشتکی یا زر مشتکی
    19-چو جنگ
    20-هشارهشارکی

    در زیر به دو نمونه از این ورزشها اشاره می کنیم

    بازی پلان:

    این بازی در بین سنین مختلف رایج است و حتی افراد مسن هم برای تنوع این بازی را برگزار می کنند.علاقه مندان به این بازی به دو گروه 3 نفره تقسیم می شوند و یکی هم میان جمع به عنوان داور انتخاب می گردد داور به قید قرعه گروه اول و دوم را معین می کند و سپس زمینی به طول 40 متر مسطح هموار با عرض 3 تا 4 متر در نظر می گیرند و یک خط مستقیم در وسط آن می کشند و از یک سر خط یک عدد سنگ به عرض 20 و طول 30 با قطر 10 سانت به عنوان تکیه گاه به کار می برد و به طول خط 2 متر پیش می رود و یک عدد سنگ دیگر جایگیر می کند.باز هم دو متر دیگر جلو می رود و یک سنگ دیگر قرار می دهد و به همان ابعاد و اندازه دو سنگ دیگر به کار می برد حال اندازه های طولی به 20 متر می رسد در دو طرف کل خط که 12 متر است در پای هر نشانه ی سنگی که یک خط دو متری مخالف خط مستقیم می کشد که این خود حد و حدود پرتاب نشانه گیری است که نباید جلوتر بروند

    وبگاه تاریخ ما : tarikhema.org


    کانال تلگرام تاریخ ما : t.me/tarikhema
    #1 ارسال شده در تاريخ 14th August 2013 در ساعت 11:52

  2. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


  3. babiz آواتار ها
    babiz
    مدیر سابق
    Nov 2011
    84,119
    31,889
    تشکر شده : 43,718

    پیش فرض

    بازی قلان:

    از جمله بازی های سنتی که جذاب و دلپذیر است و موجب شادابی بازیکنان و تماشاچیان می شود بازی قلان می باشد که در هنگام رفتن به طبیعت خصوصاً در فصل بهار انجام می شود و با انتخاب یک نفر سرپرست یا مربی در محدوده زمینی که آن را خط کشی کرده اند به بازی اقدام می کنند این بازی به دو صورت انجام می گیرد:یکی به صورت دو نفره و مبارزه تن به تن می باشد و یکی به صورت جمعی حال اگر تن به تن باشد دو نفر از هر دو گروه وارد دایره میدان بازی می شوند و به بازی اقدام می کنند و هر کدام از پای در آید بازنده است و آن که برنده باشد اگر توان لازم را داشته باشد می تواند مجدداً با حریف دیگری روبه رو شود این مبارزه تا آخرین نفر هر گروه ادامه دارد.
    دو بازیگر با شانه های خود سر و کار دارند دو شانه راست یا دو شانه چپ،ضربات از مرفق تا انتهای بالایی دست که حد آن همان شانه است و در حین بازی هر ضربه ای به غیر از شانه به شانه انجام بگیرد خطاست و عامل از بازی خارج می شود تمام بازیگران در حالت بازی با یک پا و پای دیگر خود را از پشت تنه با دست محکم می گیرند و در حال بازی یکی رو به پشت،یکی رو به جلو مبارزه می کنند تا خطرات ضربات پیش نیاید.

    ورزش های باستانی


    شاخص ترین ورزشهای سنتی رایج در استان ایلام محموعه ورزشهای باستانی در گود زورخانه ای است که در اکثر شهرهای کشورمان رایج است و در استان ایلام نیز نسل به نسل با قداست خاصی برگزار شده است و علاقه مندان زیادی را به خود جذب نموده است.

    __________________

    وبگاه تاریخ ما : tarikhema.org


    کانال تلگرام تاریخ ما : t.me/tarikhema
    #2 ارسال شده در تاريخ 14th August 2013 در ساعت 11:52

  4. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


  5. babiz آواتار ها
    babiz
    مدیر سابق
    Nov 2011
    84,119
    31,889
    تشکر شده : 43,718

    پیش فرض

    بازي ها
    مردم ايلام به فراخور نوع زندگي ومعشيت از گذشته هاي دور تا كنون از انواع شيوه هاي سرگرمي و بازيها ي مختلف در موقع فراغت ومراسمات شاد استفاده نموه اند، ولي وامروزه به علت مشكلات فراوان زندگي از يك سو ورايج شدن سرگرميهاي متنوع ديگر اين نوع بازيها كمتر اجراء مي شوند. معمولاُ مردان وزناني كه سني از آنها گذشته و قدرت جسمي كمتري دارند در موقع فراغت تنها به شرح خاطرات گذشته و برخي شوخيها با همديگر مي پردازند ولي ديگران به انجام برخي سرگرميها وبازيها مبادرت مي ورزند .
    زنان كه تنها شبها مقداري فرصت دارند گاهي به انجام بازي (گل وپوچ ) وبرخي سرگرميهاي كلامي ديگري پردازند ولي دختران وخصوصاً نوجوانان به بازيها وسرگرميهاي بيشتري مي پردازند كه عمده ي آنها از طريق مدارس ياد گرفته اند .
    عمده ترين بايها مردان (بيشترجوانان ونوجوانان) ايلامي علاوه بر بازيها جديدي مثل ، فوتبال وواليبال از اين قرارند :
    1. كِلاورِوان (Kelāwrewān ) : در اين بازي بازيكنان به دوسته مساوي تقسيم شده وسپس روي زمين دايره اي به شعاع مناسب مشخص مي نمايند و يك گروه به قيد قرعه در درون دايره به حالت چهار دست وپا قرار مي گيرند وهر كدام كلاهي به سردارند و دسته ي دوم بايستي بدون آنكه ضربه ي پاي تيم مقابل خورده باشند يكي از كلاهها را برداشته وبه سرعت به نقطه اي كه در فاصله ي دورتر از قبل مشخص شده برساند و در حين فرار صاحبان كُلا (تيم درون دايره ) بايستي سعي كنند او را بگيرند وهمبازيهاي وي به او كمك كرده وممكن است كُلا دست به دست گردد تا به مقصد برسد واگر رسيد يك امتياز واگر كلاه را پيش از رسيدن به محل بازس گرفتند تيم مقابل بايستي در درون دايره قرار گيرد و بازي از نوشروع مي گردد وممكن است از قبل سقف امتيازي مشخص شده باشد وهر تيمي زود به آن سقف امتياز رسيد برنده نهايي مي باشد. اين بازي مختص مردان است .

    2. پَلان (Palân) : افراد به دو گروه تقسيم و هر گروه سه قطعه سنگ باريك وبلند (حدود 40 سانتيمتري ) را در يك رديف و به فاصله يك تا 5/1 متري از همديگر قرار داده وبايستي فاصله ي هر دو گروه مناسب پرتاب سنگ اعضاباشد. سپس به قيد قرعه يكي از گروهها شروع نموده وهر فرد يك سنگ به طرف سنگهاي تيم مقابل پرتاب مي نمايد واگر يكي از آنها را انداخت سنگ ديگري پرتاب مي كند وهمينطور تا آخر اگر نزد نفر بعدي تا همه ي تيم سنگهاي خود را به هدف پرتاب كردند و پس از آن تيم مقابل به همين روال شروع مي كنند هر تيمي كه زودتر از ديگري هر سه عدد سنگ كاشته شده را هدف قرار دارد ، يك امتياز مي گيرد و سپس جاي تيمها عوض وبازي از نو آغاز مي گردد واگر سنگهاي يك گروه سالم مانده وهيچكدام زده نشدند وگروه ديگر ه هر سه سنگ (نشانه اش ) افتادند دو امتياز محسوب وزمين هم جابجا نمي شود سقف امتياز از قبل مشخص وهر گروهي زودتر به آن سقف برسد ، برنده است. اين بازي بيشتر توسط مردان اجرا مي شود. ولي گاهي زنان نيز مشاركت دارند.

    3. چُوزَر (Čoozar = چوب طلايي ) ، بازي منحصراً در شب انجام مي شود و بيشتر بوسيله ي نوجوانان (پسر ودختر ) به اجرا در مي آيد. در اين بازي افراد به دو گروه تقسيم وسپس قطعه چوبي كوچك كه داراي نشانه ي مشخص باشد و يا آنرا مثلاً بابستن پارچه اي مشخص نموده باشند را تهيه نموده وسپس هر دو گروه رو به يك طرف نموده ويك نفر قطعه چوب را بدون آنكه خود نگاه كند به طرف پُشت پرتاب مي كند وپس از چند ثانيه مكث همه به آن طرف هجوم برده و به دنبال يافتن چوب بر مي آيند وضمن آن بايستي مراقب گروه ديگر باشند كه اگر آنرا يافتند فوراً آن فرد را گرفته وچوب راپس بگيرند.

    هر گاه فردي آنرا پيدا نمود بايستي به شدت پنهان كاري نموده وبه نحوي اعضاي گروه خود را با خبر كند وكم كم به كناري كشيده وآماده ي فرا به سوي محل نشانه اي كه از قبل تعيين شده بشود وبه محض آماده شدن بايستي با صداي بلند بگويد : « يافتم » وسپس فرا كند واز اين لحظه مثل بازي «كِلاوروِان » افراد هر دو گروه سعي در بردن چوب به محل نشانه ويا پس گرفتن آن هستند وامتياز دهي نيز مثل بازي كلاروروان است .

    قاچان يا قَمچان : اين بازي كه مشترك بين پسران ودختران است بسيار پيچيده مي باشد و بطور كلي عبارت از 12 عدد ريگ ( به اندازه ي حبه قند ) مي باشد وافراد شركت كننده (حداكثر 4 نفر ) به ترتيب انها را در مُشت گرفته وسپس در يك حركت تند آنها را مقداري به هوا پرتاب مي‌كند وسپس بايستي با پشت دست آنها را نگهدارد وتعدادي كه روي پُشت دست قرار مي گيرند بايستي كمتر از 4 عدد نباشند واگر كمتر از 4 شد نوبت نفر بعدي است واگر 4 يا بيشتر شد بايستي با حركت ديگر آنها را به هوا انداخته ومجدداً در مُشت بگيرد وسپس با حركت ديگر 3عدد آنها را به دست ديگر پرتاب كند ويك عدد را نگه دارد . در همه ي اين حركات بايستي هيچكدام از ريگ ها به زمين نيافتند وقتي اين عمل انجام شدبه يك ريگ باقي را به هوا پرتاب و همزمان يك ريگ از آنهايي كه در زمين هستند باهمان دست برداشته وفوراً ريگ پرتاب شده به هوا را بدون رسيدن به زمين نيز مي گيرد و اين عمل تكرار مي شود تا وقتي مجموع ريگهاي به 4 رسيد ومثل عمل قبل سه عدد آنها را به دست ديگر پرتاب مي كند وهمينطور تا همه ي ريگها را از زمين بردارد وعمل جدا سازي را به دسته هاي سه تايي انجام دهد واگر موفق شد به همه ي طرف هاي ديگر بازي (به هر تعداد كه باشند ) مي گويد :«كِرر» به معني (كِرج شدن مُرغ و خوابيدن روي تخمها ) وبازي را از اول مجدداً شروع مي كند ودر هر مرحله كه شكست بخورد نوبت به نفر بعدي مي رسد واگر موفق شد با هر مرحله يك عدد از ريگها را به عنوان تخم زير ران ديگر بازيكنان مي گذارد و اگر تا آخر موفق شد و فقط سه عدد ريگ ماند بايستي هر سه عدد ريگ را به پُشت دست نگهدارد ومجدداً به داخل دست (با پرتاب كردن به هوا ) برگرداند وگاهي برخي اعمال ديگر براي سنگ آخر انجام مي يگرد و در نهايت پس از اتمام سنگها آن فرد برنده مي شود ولي اگر در حين بازي نتوانست و ديگران موفق شدند بايستي ابتدا «كِرج » شدن خود وسپس تك تك ريگ ها را پَس بدهند وسپس طرف را «كِرج » نمايند. بازيهاي فراوان ديگري رواج دارد مانند : 1. هِشار هِشاره(قايم موشك ) 2. اَكاوتي(اَلك دولَك ) 3. هفت سنگ 4. جَوزان 5. تيله بازي 6. دالِگه دَخيل(گرگم به هوا ، مخصوص دختران ) 7. قُلان (لنگران )


    وبگاه تاریخ ما : tarikhema.org


    کانال تلگرام تاریخ ما : t.me/tarikhema
    #3 ارسال شده در تاريخ 14th August 2013 در ساعت 11:52

  6. یک کاربر از این پست تشکر کرده است :


علاقه مندی ها (Bookmarks)

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •