تروریسم از واژه هایی است که امروزه در ادبیات سیاسی جهان کاربرد بسیار گسترده ای یافته است. این واژه بخصوص پس از حادثه یازدهم سپتامبر ۲۰۱۱ با هدف پیشبرد مواضع سیاسی از سوی قدرت ها و بویژه ایالات متحده در سطح وسیعی کاربرد یافت.

منطقه خاورمیانه کم و بیش به دلایل متعددی شاهد این پدیده بوده است. با این حال رشد گروه های تروریستی و حوادث مخربی که درکشورهای منطقه ازجمله سوریه، عراق، لبنان و پاکستان اخیرا شدت گرفته، ما را بر آن می دارد تا این پدیده شوم و نوع نسبتا جدید آن را که تروریسم وارداتی نام گرفته است، بیش از پیش بررسی کنیم.

در عالم سیاست و به کردار گروه های مبارز که برای رسیدن به هدف های سیاسی خود، به کارهای خشونت آمیز و هراس انگیز دست می زنند، ترور و خود این گروه ها را تروریست می نامند.

انواع مختلفی از ترورها شناسایی شده اند: ترور شخصیت یا ترور روانی؛ که ترساندن و تهدید افراد است و در آن بیش از آن که به خشونت فیزیکی پرداخته شود از خشونت نرم استفاده می شود.

تروریسم دولتی؛ سیاست تهدید و مداخله خشن و قهرآمیز یک دولت در امور دولت های دیگر و تخلف از قوانین بین المللی و منشور ملل متحد است.

تروریسم بین المللی؛ به اعمالی که به منظور تامین مقاصد سیاسی در سطح بین المللی انجام می شود اطلاق می گردد. در این نوع تروریسم محدوده عمل تروریستی گسترش می یابد و از سطح یک دولت ملی فراتر می رود و وارد عرصه بین المللی می شود.

نوع دیگر تروریسم، هسته ای است که به حمله علیه تاسیسات و تسلیحات هسته ای یا خرابکاری آن اطلاق می شود و از سویی به گروه های غیرقانونی که در پی دسترسی به سلاح های هسته ای باشند یا بخواهند از سلاح های هسته ای به عنوان یک وسیله تروریستی استفاده کنند.

تروریسم سایبری؛ نوع جدید دیگری از تروریسم است که حاصل تلاقی تروریسم و فضای مجازی است و عموما به معنای حمله یا تهدید به حمله علیه سیستم های شبکه رایانه ای و اطلاعات ذخیره شده در آنهاست که به منظور ترساندن یا مجبور کردن دولت یا اتباع آن با اهداف سیاسی یا اجتماعی خاص، اعمال می شود.

با این حال ناآرامی های منطقه و ایجاد تنش و آشوب در کشورهایی نظیر لبنان، عراق و سوریه از سوی گروه های تروریستی و همچنین وجود برخی شواهد مبنی بر این که تروریست ها از مناطقی نظیر اروپا به خاورمیانه و آفریقا اعزام می شوند، نوع دیگری از تروریسم را تحت عنوان تروریسم وارداتی شناسایی می کند.

اکنون در سوریه گروه های سلفی ـ القاعده وارد شده از مناطق اروپایی نگرانی هایی را برای دولت های خود به وجود آورده و هر روز نیز بر شمار تروریست های چشم آبی در این مناطق افزوده می شود.

گزارش سازمان های اطلاعاتی غربی نشان می دهد پیوستن جنگجویان خارجی به نیروهای وابسته به القاعده در سوریه در سال ۲۰۱۳ افزایش چشمگیری داشته است. طبق آمارهای غیررسمی ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ دارنده تابعیت اروپایی در کنار گروه های تروریستی در سوریه می جنگند.

این افراد امروز تبدیل به معضلی شده و برای کشورها و شهروندان اروپایی ایجاد ترس و وحشت می کند.

شرایط کنونی نشان می دهد این گروه های تروریستی پس از بازگشت، به تهدیدی برای کشورهای حامی خود تبدیل خواهند شد.

اخیرا نیز مسئول امور داخلی اتحادیه اروپا نسبت به رشد تروریسم وارداتی هشدار داده است.

سیسیلیا مالمستورم در این باره اعلام کرد آن دسته از اتباع اروپایی که برای جنگیدن در منطقه رزمی به کشوری دیگر رفته اند، در این روند تندروتر خواهند شد. برخی از این افراد جوان در میدان جنگ پرورش یافته و سخت شده اند و از این رو بعد از بازگشت از منطقه عملیاتی، تهدید امنیتی بزرگی به شمار می روند و ممکن است در درازمدت به عنوان کاتالیزور تروریسم عمل کنند. به عبارتی دیگر باید گفت این نوع تروریسم، بازتولید می شود و احتمال این که آتش آن دامنگیر کشورهای اعزام کننده شود، بسیار بالاست.

در هر صورت این مهم است که بدانیم ما با شیوه جدیدی از تروریسم روبه رو هستیم که دستپخت مدعیان حقوق بشر و دموکراسی در کشور ما و منطقه است.

با توجه به قرار گرفتن ایران در منطقه خاورمیانه و همجواری آن با کانون های تروریسم و بالطبع تاثیرپذیر بودن کشورمان از وقایع تروریستی، شایسته است زمینه های رشد تروریسم در جهان و بویژه منطقه خاورمیانه و همچنین تعهدات بین المللی کشورهای عضو سازمان ملل متحد در این باره مورد بررسی قرار گیرد تا از این طریق زمینه های ورود بحران تروریسم به کشور و منطقه محدود و حفظ منافع ملی و منطقه ای میسر شود.
محمودرضا امینی