معرفی استان چهار محال و بختياری
امروزه استان چهار محال و بختياري در مقايسه با متوسط شاخص هاي ملي در زمينه ارتباطات جاده اي ، تأمين انرژي ، تأمين نيروي انساني ، آموزش و پرورش ، سرمايه گذاري بر روي منابع داراي مزيت و 000 به شاخص هاي بسيار بالائي در زير بناها دست يافته و مي توان گفت به همين نسبت از شاخص هاي بالاي اجتماعي- اقتصادي نيزبهره مند مي باشد ؛ ليكن تاكنون اين موضوع براي بسياري از دست اندر كاران امور اقتصادي و بازرگاني به ويژه در بخش خصوصي ناشناخته مانده است .
اگر بخواهيم عنوان يك منطقه ويژه را به يك محلي اطلاق نماييم كه همه زيربناهاي فعاليت هاي اقتصادي بازرگاني اعم از ارتباطات ، امنيت ، شاخص هاي مناسب اقتصادي ، اجتماعي و غيره را داشته باشد ، به راحتي مي توان همه اين معيارها رادراستان چهار محال و بختياري مشاهده و بهره برداري نمود .
محورهاي اساسي در زمينة فرصت هاي موجود در اين استان كه به صورت كوتاه به آن ها اشاره مي شود عبارتند از :
1-موقعيت جغرافيايي استان كه بين دو قطب مهم صنعتي كشور يعني استان اصفهان و خوزستان واقع شده است .
2-وجود زيرساخت هاي مورد نياز توسعه تجارت خارجي استان نظير : فرودگاه و پروازهاي خارجي ، نزديكي به شبكه راه آهن و در آينده اتصال به اين شبكه ،جاده هاي ارتباطي استان با استان هاي همجوار ، وجود خطوط اينترنت ، گمرك ، نمايشگاه بين المللي استان و ...
3- سرمايه انساني و نيروي كار ماهر و فعال از اين استان در ساير استان ها و خارج از كشور
نيروي انساني مهمترين و اساسي ترين عامل تعيين كننده و تسريع كننده فرايند رشد و توسعه به شمار مي آيد . “ گري بكر “ ( اقتصاددان و برنده جايزه نوبل سال 1922 ) ، عصر حاضر را عصر انسانها مي نامد و معتقد است اقتصاددانان و استراتژيست هاي جامعه و دست اندر كاران مسايل مديريت انساني در عرصه هاي كار و عمل ، بايد به انسان به عنوان يك سرمايه بنگرند .
امروزه انسان ها دارايي هاي استراتژيك يك سازمان ، يك استان ، يك كشور و نهايتاًمبناي ثروت آفريني جامعه به شمار مي آيند .
خوشبختانه با توجه به وجود مراكز دانشگاهي ، آموزشكده هاي فني و فعاليت گسترده سازمان فني و حرفه اي ، هنرستان ها و 000 و به اعتراف غالب مديران واحد هاي توليدي و صنعتي ، استان چهار محال و بختياري از نيروي كار صادق ، امين و با مهارت بالايي برخوردار است و جالب اين كه اين نيروي كار محدود به بازار كار منطقه اي و ملي نيست ، بلكه به بازار كار فرا ملي روي آورده و سهم خود را در اجراي پروژه هاي بزرگ نفت ، گاز و تأسيسات نفتي و ساختماني به خوبي نشان داده است .
وجود حاضر هزاران نفر نيروي كار از اين استان در ساير كشورها به ويژه كشورهاي حوزه خليج فارس ، كره جنوبي ، آسياي ميانه ، اروپا و امريكا مشغول به كار هستند و بسياري از آنها حتي صاحب سرمايه و درآمدهاي قابل توجه در آن كشورهامي باشند .
اين قابليت نيروي انساني حداقل چهار فرصت اساسي را در حوزه اقتصاد و بازرگاني فراروي اين استان قرار داده است :
الف - فرصت بهره برداري از سرمايه ها و منابع مالي كه نيروي انساني اين استان در خارج از كشوردر اختيار دارد و مي توان با ايجاد شرايط لازم و استفاده از قانون سرمايه گذاري خارجي زمينه جذب و هدايت اين سرمايه ها را در جهت توليد و اشتغال فراهم كرد .
ب - فرصت استفاده از نيروي كار صادق ، امين ، ماهر و با انگيزه در واحدهاي توليدي براي كارآفرينان و سرمايه گذاران در بخش هاي اقتصادي .
ج - نقش نيروي انساني استان در افزايش سهم درآمد ملي كشور ( GNP ) فرصتي است كه مي توان با به كار گيري مكانيزم هاي لازم براي برگشت دسترنج و درآمد اين نيرو از ساير كشورها به درون كشورو استان از آن بهره جست .
د - نقش نيروي انساني استان در معرفي و بازاريابي جهت كالاهاي توليدي استان و افزايش سطح درآمدهاي حاصل از تجارت .
1- توانمندي هاي بخش صنعت و معدن استان
بخش صنعت به دليل ارتباط هاي گسترده اي كه با ساير بخش هادارد در توسعه اقتصادي نقش قابل توجهي ايفا مي نمايد . تاريخ كشورهاي توسعه يافته حاكي از آن است كه در اين كشورها محوريت توسعه ، صنعت بوده است . زيرا توسعه صنعتي ، توسعه ساير بخش ها ازقبيل كشاورزي ، خدمات ، ساختمان سازي ، زيربناها و حتي توسعة بخش آموزش ، تحقيقات و فن آوري را فراهم كرده و اين بخش ها را از امكانات گسترده تري بهره مند ساخته است .
خوشبختانه در سال هاي اخير صنعت و معدن در اين استان رشد چشمگيري داشته است و با توجه به امكانات و استعدادهاي خدادادي و سرمايه گذاري هاي قابل توجه دولت در امور زير بنايي ( راه ، برق، گاز، مخابرات، شهرك ها ،نواحي صنعتي و 000 ) چهره منطقه دگرگون شده و بستري مناسب جهت ايجاد و توسعه صنايع و سرمايه گذاري در اين زمينهفراهم شده است . اهم اين امكانات و زير ساخت هاعبارتند از :
- وجود 16 شهرك صنعتي مصوب و يك شهرك آب در شرف تأسيس (مجموعاً به مساحت 2875 هكتار ) با اتمام عمليات عمراني و برخوردار از امكانات زيربنايي مورد نياز . ( آب ، برق ، گاز ، شبكه مخابراتي ، فضاي سبز ، آسفالت ، جدول بندي ) و همچنين وجود 9 ناحيه صنعتي روستائي ( مجموعاً به مساحت 5/185 هكتار) كه عمليات عمراني آن ها در شرف تكميل است .
- وجود 10% كل آب كشور در استان .
- وجود شرايط مناسب در استان جهت بسته بندي آب هاي معدني با عنايت به تعدد چشمه هاي فراوان آب معدني .
- قرار گرفتن استان در بين دو استان بزرگ و صنعتي اصفهان و خوزستان و امكان دسترسي به صنايع عظيم فولاد و وجود زمينه هاي مناسب براي ايجاد صنايع پايين دستي و بالادستي در شاخه هاي مختلف فلزي و غير فلزي .
- عبور خطوط لوله اصلي نفت و گاز از استان و نزديكي به پالايشگاه و صنايع پتروشيمي .
- شرايط مطلوب آب و هوايي استان به گونه اي كه با توجه به سردسيري بودن هزينه هاي نگهداري كالاها وجلوگيري ازفسادپذيري ، زنگ زدگي و مانند آن را كاهش داده است .
- قابليت ايجاد و توسعه صنايع تبديلي كشاورزي مانند بسته بندي ، كنسرو ، كمپوت ، ترشيجات ، مربا ، رب گوجه ، رب انار ، چيپس ، عصاره گيري از گياهان داروئي نظير شيرين بيان ، بلوط و آويشن و 000 با توجه به وجود محصولات فراوان كشاورزي و باغي .
- قابليت ايجاد و توسعه صنايع بسته بندي ماهي ، كنسرو و توليد خوراك ماهي با توجه به توليد بسيار بالاي ماهيان سردآبي در اين استان .
- قابليت ايجاد طرح هاي زنجيره اي يا خوشه اي درگروه صنايع نساجي ، آب ، صنايع فلزي و ساخت تجهيزات و صنايع غذائي ، به عنوان نقطه قوت و بيشترين رغبت براي سرمايه گذاري در استان . ( به استناد كثرت مجوزهاي صادره در اين خصوص )
- وجود ذخايرمعدني چشمگير از جمله انواع مختلف كانسارهاي طبيعي در مقياس قابل اعتماد از انواع گچ ، آ‎هك ، مارن ، شن هاي قعر نشين ، سنگ هاي تزييني از نوع مرمريت ، دولوميت صنعتي و نيز پتانسيل هاي معدني بالقوه همچون مس ، فلدسپات سديك و پتاسيك ، سيليس ، ليتيوم ، سلستن و 000 .
- وجود پست هاي برق فشار قوي 400 و 20/63 كيلوولت .
2- توانمندي هاي بخش آب ، كشاورزي ، دام و مشتقات آن در استان
آب :
امروزه اهميت مديريت و فن آوري در امور مربوط به آب به عنوان يك نياز حياتي بر كسي پوشيده نيست ، زيرا قرني كه در پيش رو داريم را قرن “ بحران آب “ ناميده اند .
بنابراين ضرورت دارد به مسأله آب استان به عنوان يك پديده مهم و حياتي و يك منبع سرشار ، روزافزون و داراي مزيت ، توجه اساسي و جدي شود .
استان چهار محال و بختياري سرچشمه دو رودخانه مهم “ كارون “ و “ زاينده رود “ مي باشد و ميزان آب خروجي از آن حدوداً 11 ميليارد متر مكعب در سال برابر با 10% منابع و ذخاير آب كشور است . با توجه به اين قابليت بايد به گونه اي برنامه ريزي گردد تا زمينه بهره برداري از اين منبع عظيم خدادادي در امر تأسيسات آبي ، كشاورزي و همچنين صدور آب آشاميدني با كيفيت بي رقيب و داراي مزيت رقابتي برتر به بازارهاي جهاني به ويژه بازارهاي خاورميانه فراهم گردد .
حجم ريزيش جوي ساليانه استان در حدود 11 ميليارد متر مكعب برابر با 10% كل منابع آبي كشور برآورد شده است . از اين ميزان در حال حاضر حدود 16/1 ميليارد متر مكعب جهت مصارف كشاورزي استحصال مي گردد كه بالغ بر 7/964 ميليون متر مكعب آن از منابع آب هاي زير زميني و 195 ميليون متر مكعب آن از آب هاي سطحي تأمين مي شود .
در استان تعداد 459 رشته قنات ، 874 دهنه چشمه و تعداد 3194 حلقه چاه وجود دارد كه 1828 حلقه آن داراي عمق 50 متر به بالا و 1366 حلقه آن چاه نيمه عميق مي باشد . تا پايان سال 1380 تعداد 828 حلقه چاه كشاورزي در استان از مزيت برق برخوردار شده اند .
ازديگر قابليت هاي استان در زمينه منابع آب كشاورزي احداث 35 سد خاكي با حجم آبگيري 1463 ميليون متر مكعب به منظور مشروب نمودن حداقل 4700 هكتار از اراضي كشاورزي و همچنين وجود 525 ايستگاه پمپاژ آب مي باشد .
حجم منابع آبي استان اعم از سطحي و زير زميني و ميزان مصارف آن در بخش هاي مختلف در جدول زیر آمده است .
منابع آب استان
منابع آب استان
حجم تخليه
(ميليون متر مكعب )
دبي
(m3/sec )
مصارف ( ميليون متر مكعب )
كشاورزي
شيلات
صنعت
آبهاي سطحي
رودخانه بهشت آباد
588
6/18
95
4/385
رودخانه كوهرنگ
1477
8/46
رودخانه ونك
440
77/22
رودخانه كارون
2144
94
رودخانه بازفت
3194
68
رودخانه زاينده رود
800
4/25
100
رودخانه دز
740
23
آبهاي زيرزميني
چشمه ها
5/7513
2/238
7/964
4/385
09/20
قنوات
196
2/6
چاه ها
487
4/15

محصولات زراعي و باغي
از مجموع 16533 كيلومتر مربع وسعت استا ن سطح اراضي زير كشت به شرح زير مي باشد :
-محصولات زراعي :
سطح زير كشت محصولات زراعي معادل 155600 هكتار بوده كه 86800 هكتار آن را كشت محصولات آبي و معادل 68800 هكتار آن را كشت ديم در بر گرفته است . همچنين ميزان توليدات زراعي در آن سال بالغ بر 584300 تن بوده است .
مهمترين محصولات زراعي اين استان كه سرمايه گذاري بر روي آنها و صنايع تبديلي و بسته بندي مرتبط مي تواند مزيت هاي صادراتي براي استان به همراه داشته باشد گندم ، انواع حبوبات ، سيب زميني ، چغندر قند و علوفه مي باشند
-محصولات باغي :
سطح زير كشت محصولات باغي معادل 30300 هكتار مي باشد و ميزان توليدات محصولات باغي معادل 91100 تن بوده است .
مهمترين محصولات باغي اين استان كه سرمايه گذاري بر روي آنها و صنايع تبديلي و بسته بندي مرتبط مي تواند مزيت هاي صادراتي براي استان خلق نمايد عبارتند از : بادام ، گردو ، هلو و 000 ( در حال حاضر بيش از 10% محصول بادام كشور در اين استان توليد مي شود و با تأسيس مركز تحقيقات بادام در استان زمينه رشد كمي و كيفي اين محصول بيش از پيش فراهم خواهد شد )
-ساير :
ايجاد شش شهرك گلخانه اي به مساحت 120 هكتار در مناطق مختلف استان نيز رويكرد جديدي را در فعاليت هاي كشاورزي و پرورش گل و گياه بوجود آورده است. همچنين وجود اراضي مستعد استان جهت كاشت طلاي سرخ ( زعفران ) مورد توجه سرمايه گذاران داخلي و خارجي واقع شده و هم اكنون قريب 6 هكتار از اين اراضي زير پوشش كشت اين محصول گرانبها قرار گرفته است .
پرورش قارچ نيز با توجه به پتانسيل هاي موجود يكي ديگر از مزيت هايي است كه در اين استان قابل توجه و سرمايه گذاري مي باشد .
هم اكنون از مجموع نيروهاي شاغل استان 40 هزار نفر بهره بردار در بخش كشاورزي اشتغال دارند .
-دامداري
وجود 3089925 رأس دام متشكل از 187617 رأس گاو و گوساله ، 1632000 رأس گوسفند و بره ، 1233000 رأس بز و بزغاله ، 58 رأس گاوميش و 37250 رأس دام تك سم در سال 1382 باعث شده استان عنوان يكي از پرتراكم ترين نقاط دامي كشور محسوب شود .
تا پايان سال 1381 مجموعاً 397 واحد دامداري صنعتي فعال متشكل از 157 واحد گاو شيري با ظرفيت 5650 رأس ، 28 واحد پرواربندي گوساله با ظرفيت 1710رأس ، 101 واحد پرواربندي بره با ظرفيت 35050 رأس ، 3 واحد پرورش گوسفند داشتي با ظرفيت 3100 رأس ، 107 مرغداري گوشتي با ظرفيت 2096 هزارقطعه در هر دوره ، 8 واحد مرغ تخمگذار با ظرفيت 242000 قطعه ، 2 واحد مرغ مادر گوشتي با ظرفيت 75000 قطعه ، 7 مركز جمع آوري شير با ظرفيت 28 تن در روز در استان فعاليت مي نمايد .
توليدات عمده سالانه اين زيربخش به شرح زير مي باشد :
× گوشت قرمز 37000 تن معادل 9/4 درصد توليدات كل كشور
× گوشت مرغ 11000 تن معادل 2/1 درصد توليدات كل كشور
× شير خام 171000 تن معادل 9/2 درصد توليدات كل كشور
× تخم مرغ 1500 تن
وجود واحدهاي دامداري صنعتي و توليدات قابل توجه آنها ، وجود يك مجموعه بزرگ كشتارگاه صنعتي با ظرفيت 2000 تن و همچنين وجود سه كارخانه توليد فرآورده هاي لبني دامي از جمله قابليت ها و مزيت هاي استان براي توسعه صنايع تبديلي دامي و فرآوري توليدات لبني مي باشد .
-پرورش كرم ابريشم
علاوه بر موارد فوق يكي از پتانسيل هاي استان پرورش و توليد كرم ابريشم مي باشد كه به لحاظ ارزش افزوده بالايي كه دارد مي تواند به عنوان يكي از پتانسيل هاي قابل سرمايه گذاري در استان محسوب شود .
-توليد عسل
عسل يكي ديگر از محصولات استان است كه در صورت سرمايه گذاري بر روي صنايع بسته بندي آن مزيت قابل توجهي براي صادرات دارد .
در استان چهار محال و بختياري در سال 1381 حدود 455500 كيلوگرم عسل از 51886 كلني كندو استحصال شده است .
-پرورش اسب
يكي ديگر از قابليت هاي استان پرورش اسب مي باشد كه با توجه به ويژگي هاي اين حيوان اصيل و نجيب و نقش آن در مسابقات اسب سواري وفعاليت هاي تفريحي و 000 پرورش آن مي تواند مزيت صادراتي جديدي را براي استان به وجود آورد .
-شيلات
با توجه به شرايط اقليمي و منابع غني آب استان و وجود چشمه سارهاي گوناگون پرورش آ‎بزيان به ويژه ماهيان سرد آبي ، يكي ديگر از قابليت هاي اقتصادي استان مي باشد كه مي توان با سرمايه گذاري بر روي توسعه واحدهاي پرورش ماهي و ايجاد صنايع بسته بندي و انجماد پيشرفته درآمد قابل توجهي را در بازارهاي داخلي و خارجي تحصيل نمود .
براساس آمارهاي موجود استان چهار محال و بختياري مقام اول در پرورش ماهيان سردابي در كشور را دارا است .
-جنگل و مرتع
جنگل هاي استان با سطحي معادل 307000 هكتار ، 5/2 درصد از كل جنگل هاي كشور را به خود اختصاص داده اند . سرانه جنگل در استان 04/0 هكتار مي باشد .
با وجود اينكه جنگلها و مراتع استان درصد بسيار كمي از كل جنگل ها و مراتع كشور را به خود اختصاص داده اند اما نقش و اهميت آنها به لحاظ موقعيت جغرافيائي و اكولوژيكي استان بسيار حائز اهميت است .
مراتع استان با وسعتي معادل 109000 هكتار 1/1 درصد كل مساحت مراتع كشور و قريب 66 درصد مساحت استان را به خود اختصاص داده است . اين مراتع شامل 9/2 درصد مراتع خوب ، 4/2 درصد مراتع متوسط ، 9/34 درصد مراتع فقير و 8/59 درصد مراتع خيلي فقير مي باشند . حدود 34 تيپ گياهي بالغ بر 350 گونه گياهي در مراتع استان شناسايي شده است . سرانه مرتع در استان 4/1 هكتار مي باشد .
وجود 10% از كل منابع آبي كشور در استان ، نيروي مردمي علاقه مند به مشاركت در انجام فعاليت هاي مربوط به منابع طبيعي ، وجود ترويج و تركيب گونه هاي گياهي ، جنگلي و مرتعي ، ظرفيت هاي خالي منابع
ملي تخريب شده در زمينه تبديل آنها به جنگل ، افزايش توليد علوفه از طريق اصلاح و بهبود مراتع ، وجود ذخيره گاه ها و پارك هاي جنگلي به عنوان ذخيره گاه ژنتيكي گياهي استان و وجود جاذبه هاي طبيعي گردشگري ازجمله استعدادهاي بالقوه منابع طبيعي استان مي باشند .
-پتانسيل ها و ارزش هاي اقتصادي بخش منابع طبيعي استان
-توليد علوفه
بررسي هاي به عمل آمده حاكي از آن است كه توليد كل مراتع استان شامل مراتع مشجر و غير مشجر حدود 115000 تن مي باشد .
براساس آمار موجود استان با 2520000 واحد دامي وابسته به مراتع و توليد سالانه 26670 تن گوشت قرمز و 1711730 تن شير و ساير مشتقات از اين دام ها از جايگاه شايان توجهي در سطح كشور برخوردار مي باشد .
-گياهان دارويي و صنعتي
بر اساس مطالعات صورت گرفته حدود 70 گونه دارويي در سطح استان وجود دارد كه در صورت برنامه ريزي بر روي آن ، قابليت استحصال حدود 35 تن انواع محصولات گياهي با امكان استفاده در صنايع دارو سازي ، مواد خوراكي ، آرايشي ، چسب ، رنگ سازي ، حشره كش ها و 000 را دارد و مي توان به عنوان يك منبع درآمد زا و صادرات گرا از آن بهره برد . اين پتانسيل ارزشمند از جمله زمينه هاي مناسب جهت سرمايه گذاري در استان مي باشد .
-توليد محصولات فرعي مرتعي جنگلي
تنوع و فراواني پوشش گياهي استان ، قابليت هاي نهفته جنگلي با گونه هاي متنوع گياهي ، ارزش هاي دارويي ، مصنوعي ، خوراكي و اقتصادي از جمله اموري است كه با سرمايه گذاري روي آن مي تواند در افزايش صادرات غير نفتي نقش به سزايي داشته باشد .
سرمايه گذاري جهت بهره برداري اين محصولات فرعي ازجمله كتيرا، سقز ، باريجه ، گزانگبين ، كرفس ، موسير و 000 كه در اكثر عرصه هاي منابع طبيعي استان قابل تكثير و پرورش مي باشند از جمله اين امور است .
-توسعه درخت كاري و باغات
استان به دليل دارا بودن امكانات عظيم آب و خاك از پتانسيل هاي بالايي جهت احداث باغات و گونه هاي داراي رشد سريع و دو منظوره نظير گردو ، بادام ، هلو و 000 برخوردار است .
در يك بررسي انجام شده 44000 هكتار از اراضي ملي استان شناسايي گرديده كه بدون وجود محدوديت قابل ملاحظه اي قابليت تبديل شدن به باغ را دارا هستند .
-طرح هاي اولويت دار جهت سرمايه گذاري در بخش كشاورزي
- مكمل هاي غذايي دام و طيور
- فرآورده هاي لبني
- آبغوره ، پودر غوره ، بسته بندي كشمش
- فرآوري سيب زميني ( پودر ، نشاسته ، فرانچ فريز ، سورتينگ )
- قطعه بندي گوشت قرمز و مرغ
- فريز كردن ماهي سرد آبي و فيش برگر
- پودر گوجه فرنگي ، سبزي ، سير و موسير
- پودر و عصاره زرده و سفيدة تخم مرغ
- احداث باغات گردو و بادام
- فريز كردن انواع محصولات زراعي و باغي
- ايجاد گلخانه با وجود شهرك هاي گلخانه اي
- بسته بندي و پوست گيري بادام ، گردو ، حبوبات
- استخراج سلولز از ضايعات كشاورزي
- پرورش بوقلمون و شتر مرغ
3- توانمندي هاي بخش خدمات و بازرگاني استان
خدمات و بازرگاني يكي از مهمترين و مقرون به صرفه ترين بخش هاي اقتصادي است كه مي تواند بيشترين ارزش افزوده را با كمترين سرمايه گذاري نصيب اقتصاد ملي كند . با توجه به سرمايه گذاري اندك و ظرفيت اشتغال زايي قابل ملاحظه ، منافع گسترش اين بخش به ويژه در زمينه خدمات مولد در مقايسه با بخش هاي صنعت و كشاورزي بيش از پيش روشن مي گردد .
رقابتي شدن توانمندي هاي اقتصادي هر كشور در قالب كيفيت و كميت كالا و خدمات خلق شده تنها از طريق فعاليت هاي بخش بازرگاني در عرصه داخلي و خارجي نمود پيدا مي كند و تنها اين بخش است كه قادر است مطلوبترين شيوه هاي ارتباط بين توليد ومصرف ، صادرات و واردات و عرضه و تقاضا را در سطح ملي و بين المللي برقرار نمايد .
به موجب موافقت نامه عمومي خدمات ، خدمات به بخش هاي تجاري ، ارتباطات ، ساختماني و مهندسي ، توزيع ، آموزشي ، زيست محيطي ، مالي ، بهداشتي و اجتماعي ، گردشگري ، فرهنگي و ورزشي ، خدمات حمل و نقل و ساير خدمات تقسيم شده است .
امروزه فرايند جهاني شدن اقتصاد ، پذيرش تجارت به عنوان محرك رشد اقتصادي ، وابستگي متقابل كشورها به بازارهاي يكديگر و ايجاد اقتصاد شبكه اي ، توسعه فعاليت هاي بازرگاني و تجارت را به يكي از مهمترين اهداف ملي در عرصه اقتصادي تبديل نموده است . در چنين شرايطي توسعه پايدار صادرات غير نفتي به عنوان يك استراتژي مهم در سرلوحه كليه استراتژي هاي اقتصادي قرار گرفته و اهتمام همه دست اندركاران كشور هم بر حذف هرگونه مانع از سر راه آن مي باشد .
در همين راستا خوشبختانه در استان چهار محال و بختياري نيز امكانات و زير ساخت هاي لازم براي توسعه صادرات كالا و خدمات در سال هاي اخير از رشد چشمگيري برخوردار شده كه به عنوان يكي از قابليت هاي مهم بخش بازرگاني محسوب مي شود . اهم اين قابليت ها به شرح زير مي باشد :
- قابليت هاي بخش بازرگاني با رويكرد صادرات كالا و خدمات
-وجود نيروي كار ماهر ، فعال و با قابليت صادرات خدمات فني و مهندسي در استان
- توانمندي هاي بخش صنعت و معدن استان با رويكرد توليدات صادرات گرا
- توانمندي هاي بخش كشاورزي ، دام و مشتقات آن در استان با رويكرد توليدات صادرات گرا
- توانمندي هاي بخش خدمات در زمينه خدمات مولد با رويكرد صادراتي
در اينجا با توجه به اهميت فرش و صنايع دستي ، خدمات فني و مهندسي و خدمات صنفي مولد به عنوان زير بخش هاي خدمات و با عنايت به نقش آن ها در توسعه صادرات در زير به شرح آنها مي پردازيم :
- فرش و صنايع دستي
توليد صنايع دستي ، بخصوص فرش در استان چهار محال و بختياري سابقه اي ديرينه دارد . نقش هاي سنتي فرش استان همچون طرح خشتي ، گل مينا ، قاب سماوري ، شكارگاه ، لچك ترنج ، سرو و كاج ، محراب ، يلمه ، گل پتو ، ماهي درهم ، بوته جقه يا بوته سركج ، گلداني ، پرندگان ، حقه اي ، ليلي و مجنون و 000 از جايگاه جهاني برخوردار هستند .
براساس آمارهاي موجود فرش دستباف استان سهم قابل توجهي از صادرات فرش كشور را به خود اختصاص داده است ودربازارهاي اروپاوآمريكااز جايگاه مناسبي برخوردار است . به گونه اي كه اغلب تاجران فرش اروپا ، به ويژه آلمان و اخيراً نيز كانادا ديدگاه مثبتي نسبت به فرش استان دارند .استفاده از رنگ هاي بومي و ثابت و نقشه هاي جاذب و دل انگيز ارزش و اعتبار فرش استان را دو چندان نموده است .
براساس آمارهاي موجود در حال حاضر در استان حدود 40000 دار قالي با اشتغال قريب 76000 نفر وجود دارد و سالانه حدود 300 هزار متر مربع فرش توليد مي شود .
توليدات صنايع دستي ديگراستان گليم ، جاجيم ، گبه ، نمد ، چوغا ، خورجين ، خاتم كاري ، قلمكار سازي ، قلم زني و معرق ، قفل ، گيوه ، شال ، قاليچه و 000مي باشند .
- خدمات فني و مهندسي
امروزه صادرات خدمات فني و مهندسي كشور توانسته با نرخ رشد مناسبي در كنار صادرات كالاهاي صنعتي ، معدني ، انواع خدمات و ساير كالاهاي غير نفتي جاي خود را در حوزه فعاليت هاي تجاري باز كند .
در قانون برنامه سوم توسعه كشور ، بحث صادرات خدمات در كنار صادرات كالا به وزارت بازرگاني محول گرديد و هيأت وزيران نيزبرابر تصويب نامه شماره 46307/ت25556ه مورخ 12/10/1380 انجام امور مربوط به صادرات خدمات فني و مهندسي ، هماهنگي ، سياستگزاري و رفع موانع اجرائي صادرات خدمات ، اين گونه خدمات را در چارچوب آئين نامه حمايت هاي دولت ازصادرکنندگان
خدمات فني و مهندسي و وظايف كميته ماده 18 آئين نامه مذكوربه وزارت بازرگاني منتقل كرد .وزارت بازرگاني نيز در طراحي ساختار جديد سازمان توسعه تجارت ايران توجه لازم را به توسعه صادرات خدمات فني و مهندسي داشته و بسترسازي مناسب براي صدور اينگونه خدمات ، تقويت تشكل ها و انجمن هاي بخش خصوصي و تشويق و حمايت هاي مادي از آنان رادر برنامه هاي كوتاه مدت و بلند مدت خود منظور نموده است .
نزديكي ايران به بازارهاي آسياي ميانه و كشورهاي حوزه خليج فارس در كنار توان بالاي خدمات مشاوره اي ، پيمانكاري و فني و مهندسي و همچنين وجود مشتركات فرهنگي ، زباني و در برخي موارد ديني و نيز نيروي ماهر و ارزان مي تواند از مزيت هاي نسبي ايران در زمينه خدمات فني و مهندسي گردد .
در استان چهار محال و بختياري نيز - با توجه به وجود دو سازمان فعال نظام مهندسي ساختمان و نظام مهندسي كشاورزي و همچنين شركت هاي توانمند پيمانكاري با امكانات ، تجهيزات و ماشين آلات سنگين و نيمه سنگين راه سازي و كشاورزي ، نيروي كار ماهر و ارزان ، شركت هاي كاريابي ، تعداد قابل توجه نيروهاي شاغل در ساير كشورها به ويژه كشورهاي حوزه خليج فارس - اين فرصت و قابليت وجود دارد كه با انجام مطالعات لازم و شناسايي بازارهاي هدف و حمايت از شركت هاي ارائه دهنده اينگونه خدمات بتوان سهم قابل توجهي از صادرات خدمات فني و مهندسي را به اين استان اختصاص داد .
- خدمات صنفي
در دنياي امروز كه صحنه تجارت به شدت از تكنولوژي هاي جديد و فرآيند جهاني شدن متأثر شده ، تعداد قابل توجهي از واحدهاي صنفي اين استان نيز با درك و قبول اين واقعيت ، فعاليت هاي خود را با اين رويكرد سازماندهي نموده و ضرورت ها و سازوكارهاي جديد را به عنوان جايگزين رفتارهاي سنتي بازار قرار داده اند . گرچه هنوز در آغاز راه هستند ولي خوشبختانه با بهره گيري از امكانات و منابع موجود توانسته اند به عنوان بنگاه ها و شركت هاي كوچك مؤثر در اقتصاد توفيقات قابل توجهي را كسب نمايند . از جمله اين موارد مي توان به واحدهاي صنفي توليد گز شهر بلداجي توجه نمود كه سهم چشمگيري در بازارهاي داخلي و خارجي بدست آورده اند . در همين راستا يكي از توليدكنندگان گز بلداجي با نام تجاري فردوس در سال 1382 موفق به دريافت جايزه كيفيت مواد غذايي ژنو ( ستاره طلايي ) بشود ( International Gold Star For Quality Award ) .
علاوه بر گز فردوس گزهاي ديگري همچون سروش ، بلداجي اصلي ، ارمغان ، اسلامي فرد ، عدالت فرد و 000 سهم قابل توجهي از بازار را به خود اختصاص داده اند ، گز بلداجي قابل رقابت با گزهاي معروف اصفهان و جهان مي باشد و با سرمايه گذاري بر روي بهبود كيفيت آن مي تواند ميزان قابل توجهي از حجم صادرات استان را به خود اختصاص دهد .
علاوه بر گز با سرمايه گذاري بر روي ارتقاء كيفي توليدات واحدهاي صنفي همچون پولك ، نبات ، آجيل و خشكبار همراه با دريافت گواهي هاي استاندارد و كد بهداشتي مي توان براي اين كالاها مزيت صادراتي فراهم كرد .
علاوه بر اين ها وجود شركت و واحدهاي صنفي ارائه دهنده خدمات فني به ويژه جوشكاري كه در استان از مزيت رقابتي در سطح ملي و فرا ملي برخوردار مي باشند نيز يكي ديگر از قابليت هاي بخش خدمات است كه سازماندهي آنها در قالب تشكل هاي صادراتي مي تواند نقش چشمگيري در زمينه صدور خدمات فني و مهندسي داشته باشد .
همچنين وجود واحدهاي صنفي توليد كننده مصنوعات چوبي و فلزي ( مبلمان ، ميز و صندلي ، دكوراسيون ، كمد ،كابينت آشپزخانه و 000 ) نيز از ديگر قابليت هاي صادراتي بخش خدمات مي باشد
-تجار و بازرگانان
با توجه به فراهم شدن زمينه ها و زيرساخت هاي لازم براي توسعه صادرات كالاهاي غير نفتي و انجام ثبت سفارشات واردات كالا در سال هاي اخير همواره تعداد تجار و بازرگانان استان اعم از اشخاص حقيقي و حقوقي رو به افزايش بوده و مي باشد .
از اين رهگذر ضمن ايجاد زمينه هاي اشتغال ، فرايند صادرات استان نيز با رشد و توسعه قابل توجهي در بعد نيروي انساني مواجه شده است .
از آنجا كه شرط لازم براي ورود به خيل تجار و بازرگانان ، دريافت كارت بازرگاني مي باشد ، آمار كارت بازرگاني شاخص مناسبي است كه ميزان اين رشد را بيان مي نمايد . اين آمار در جدول زير آورده شده است
آمار صدور و تمديد كارت بازرگاني در سازمان بازرگاني
درصد تغيير نسبت به سال قبل
جمع كل
تمديدي
صادره
سال
30-
89
52
37
1379
5 +
93
60
33
1380
39 +
129
71
58
1381
19 -
105
38
67
1382
9/1 -
103
32
71
1383
8/6 -
96
25
71
1384
8/43 +
138
32
106
1385
67/32+
134
53
81
آخر آذر 86
-كالاهاي صادراتي
خوشبخاته امروزه بخش بازرگاني استان با همكاري ساير بخش ها اعم از دولتي و خصوصي توفيقات روزافزون و اميد بخشي را داشته و در راه رسيدن به جايگاه واقعي خود در درآمد ناخالص ملي حركت هاي فراگير و گسترده اي را شروع نموده كه نماد اين حركت ها در آمار كالاهاي صادراتي استان متجلي شده است .
ميزان كالاهاي صادراتي برابر آمار اعلام شده از سوي گمرك استان در جدول زیر و صفحات بعد آمده است .
آمار صادرات كالا از گمرك شهركرد به تفكيك كالايي در طي سال هاي 81 تا پايان آذر1386
ارقام به دلار
نوع كالا
سال 1381
سال 1382
سال 1383
سال 1384
سال 1385
آذر 1386
موكت نمدي و تافتينگ
8465547
11324017
11364918
8326007
5016112
چسب موكت
154625
333864
10800
-
-
نخ و الياف
19082
785850
187428
1049130
355678
روغن تصفيه شده( سويا )
179772
1589916
1449342
1106720
2298234
منواتيلن گليكول
-
231205
445197
-
-
فرش دست باف
-
7496351
14283229
-
-
مغز بادام
-
257544
-
44359
سنگ
-
8280
17800
-
115292
سيلندر پيك نيك
306262
741542
22953
101457
344672
دستگاه تافتينگ و خشك كن
-
16311
29861
-
-
فرش ماشيني
1628622
96081
45900
-
4896
مفتول مسي
48000
102146
120013
40462
305738
پارچه قلمكار
-
10458
-
-
دستگاه مستعمل رول پيچ
4452
خمير مايه خشك
-
94483
225581
210048
584450
كيسه چتايي
-
2521
-
-

آمار صادرات كالا از گمرك شهركرد به تفكيك كالايي در طي سال هاي 81 تا پايان آذر1386
ارقام به دلار
نوع كالا
سال 1381
سال 1382
سال 1383
سال 1384
سال 1385
آذر 1386
گردو و مغز گردو
-
-
-
-
مصنوعات آهني
16074
-
-
-
سوله آهني
-
-
-
-
سه پايه فلزي نقاشي
-
-
-
-
لوازم ساخته شده متفرقه
-
-
-
-
كانتينر و ايزوگام
2016
-
14112
-
ضد يخ
27414
-
-
-
هلو ، قارچ و مغز بادام
61313
-
-
-
سفره قلمكار
-
-
990
-
كولر آبي
-
-
2585741
12700796
متانول
-
-
169500
-
واسگازين
-
-
25090
-
كالاي تبليغاتي
-
-
8712
-
آبگرمكن گازي
-
-
976204
2165040
لوستر
-
-
23720
-
پلاستيك فريزر
-
-
70090
305837
ماست پرچرب و کم چرب
-
-
-
15313
دستگاه اکستروژن
-
-
-
2436
الکترو پمپ کولر
-
-
-
360
پنير خامه ای
-
-
-
85
آب معدنی
-
-
-
10768
نوشابه 5/1 ليتری
-
-
-
9180

آمار صادرات كالا از گمرك شهركرد به تفكيك كالايي در طي سال هاي 81 تا پايان آذر1386
ارقام به دلار
نوع كالا
سال 1381
سال 1382
سال 1383
سال 1384
سال 1385
آذر 1386
آجرسفالی
-
-
-
3300
لوبيا
-
-
-
-
كاشي كف
-
-
-
-
يخچال فريزر
-
-
-
-
تشتك كولر
-
-
-
-
دوغ
-
-
-
-
نمونه كالاي صادراتي
-
-
-
-
گازها
-
-
-
-
ساير لوازم و اشياء برقي
-
-
-
-
سيب درختي
-
-
-
-
آب ميوه و كنستانتره
-
-
-
-
ساير ميوه هاي خشك شده
-
-
-
-
مواد اوليه پلاستيك
-
-
-
-
صابون و انواع آن
-
-
-
-
ساير كالاهاي صنعتي
-
-
-
-
کسری سرجمع 9 ماهه
-
-
-
741908
جمع كل
10908727
23103649
32113951
26807959
درصد تغييرات نسبت به سال قبل از نظر ارزش
4/57
111
99/38
5/16-

نمودار آماری صادرات کالا از گمرک شهرکرد طی سال های 79 لغايت آخر آذرماه 86
ثبت سفارش واردات كالا
مجموع عمليات اجرائي كه بر اساس قوانين ، مقررات و دستورالعمل هاي مربوطه جهت انجام واردات كالا صورت مي پذيرد را ثبت سفارش واردات گويند .
اين عمليات با اخذ تفويض اختيار از اداره كل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگاني در سازمان بازرگاني استان چهار محال و بختياري در حداقل زمان انجام مي شود .
نكته حائز اهميت اينكه با توجه به رشد و توسعه صنعت و معدن در استان بخش عمده ثبت سفارشات اين استان را مواد اوليه كارخانجات توليدي ، ماشين آلات خطوط توليد و ماشين آلات سنگين راهسازي و معدن تشكيل مي دهد .
آمار ثبت سفارش واردات كالا در سازمان بازرگاني استان
درصد تغيير نسبت به سال قبل
ارزش به دلار
سال
-
186.825
79
222 +
601.953
80
32 +
791.736
81
3148 +
25.713.604
82
30 -
17.940.100
83
50 +
26.994.295
84
3 -
26.064.386
85
309 +
30.834.775
6ماهه 86
4-قابليت هاي گردشگري براي جذب توريسم خارجي
- گردشگري و جهانگردي و لزوم تلفيق آن با توليد و تجارت
در جهان امروز توريسم و جهانگردي به عنوان يكي از مهمترين زيربخش هاي خدمات از اهميت زيادي به ويژه در افزايش درآمد ملي برخوردار است .
كشور ايران به سبب وجود شرايط متنوع آب و هوايي ، تاريخ كهن ، آثار متعدد باستاني ، سياحتي و زيارتي ، مناظر بديع ، چشم اندازهاي جغرافيايي و آثار هنري از موقعيت ويژه اي براي جذب توريسم برخوردار است .
استان چهار محال و بختياري نيز با توجه به موقعيت جغرافيايي ، طبيعتي شگرف با امكانات بالقوه وانحصاري همچون قلمرو كوهستاني با ستيغ ها و قله هاي بلند و سر به فلك كشيده ، دره ها و تنگه هاي با شكوه ، دشت هاي سرسبز ، غارهاي آهكي ، تالاب ها و درياچه هاي شكفت انگيز ، چشمه سارهاي فراوان ، رودخانه هاي پرپيچ و خم ، جنگل ها و مراتع غني و سرسبز ، آب و هواي متنوع و دلپذير ، امكانات ورزشهاي زمستاني ( اسكي ) و با جمعيتي مركب از شهري ، روستايي و ايل بختياري همراه با جاذبه هاي فرهنگي و شيوه هاي زندگي خاص خود از قطب هاي مهم اكوتوريسم كشور مي باشد .
شايد اغراق نباشد اگر بگوييم كه هر كس بخواهد از يك زندگي سالم در يك فضاي مطبوع در فصول مختلف سال و از طبيعت و آب و هواي لطيف استفاده كند ، به طور قطع بايد به چهار محال و بختياري بينديشد و سفري به اين استان داشته باشد .
با عنايت به اين قابليت ها اگردر برنامه هاي توسعه سه محور “ توليد “ ، “ تجارت “ و “ گردشگري “ به نحو شايسته با هم تلفيق شوند ، قطعاً شاهد توفيقات جهش دار در اقتصاد استان و منطقه خواهيم بود . زيرا از يك سو با اخذ الگوهاي مناسب ناشي از برآورد تقاضاهاي جهانگردان مي توان توليدات صنعتي ، توليدات كشاورزي و تجارت و بازرگاني را با رويكرد صادراتي مورد حمايت قرار داد و از سوي ديگر مي توان نسبت به بازاريابي ، معرفي توليدات ، جذب مشتريان و توسعه صادرات از طريق توسعه صنعت گردشگري اقدام نمود .
5-وجود پايگاه اينترنتي استاني مركز نقطه تجاري ايران
6-وجود زمينه هاي لازم براي اعزام يا پذيرش هيات هاي تجاري
7-وجود امكانات لازم براي برگزاري كارگاه ها ، دوره ها و همايش هاي آموزشي در حوزه تجارت خارجي