در اين تحقیق ابتدا مباحثي چند پيرامون تجارتالکترونيک و فرايند تاريخي آن ارايه شده و سپس توضيهاتي چند در مورد ابزارهاي تجارتالکترونيک نموده و تاثير EDI و کاتالوگهاي شبکه اي مورد بررسي قرار گرفته است .
و در فصلهاي بعدي انواع تجارت الکترونيک از بابمشتري - توليد کننده فروشنده واداره و چگونگي ارتباط آنها با يکديگر مورد بحثبوده و از لحاظ چگونگي برقراري ارتباط مورد بررسي واقع شده است .
در ادامه چگونگي ايجاد و راه اندازي فروشگاههايالکترونيکي بررسي شده و اشاراتي چند به جنبه ها سخت و راحت و جاذبه هاي تجارتالکترونيک پرداخته و از شرکتهاي مختلف موفق همچون DEL در اين راه و نحوه عمل آنهامورد نظر بوده است .
و در ادامه مروري بر فرايند تجارت الکترونيک درايران پرداخته و فعاليتهاي انجام شده و موانع و مشکلات و جنبه ها و پيامدهاي داخليو خارجي آن در کشور بررسي شده است .
ودر نهايت اشاراتيبه رويکرد جمهوري لسلامي ايران در باب تجارت الکترونيک پرداخته و چگونگي توجيهاقتصادي اين امر مد نظر قرار گرفته است.و در ادامه نتايج و پيشنهاداتي چند در خصوصاچتناب ناپذير بودن قضيه از باب تجارت جهاني و موقعيت زماني ارايه شده است.
مقدمه
همانگونه که امر تجارت براي هر کشوري لازم وضروري است تجارت از طريق الکترونيک و يا اينتر نت نيز امري لا ينفک تلقي مي گردد. چراکه هر کشوري در توليد يک سري کالا ها برتري نسبي و يا مطلق دارند و براي بهرهمندي همه افراد نياز به داشتن اطلاعات از کم و کيف کالا ها احساس ميشود.
همچنين مسئله کاهش هزينه ها که مد نظر هر توليدکننده و فروشنده و مصرف کننده است از طريق تجارت الکترونيک ميسر مي گردد.
تجارت الکترونيکي را مي توان انجام هرگونهامورتجاري بصورتon-line وازطريق اينترنت بيان کرد ، اين تکنيک در سالهاي اخير رشدبسياري داشته است .در آينده نه چندان دور تجارت فقط از طريق اينترنت ميسر خواهدبود.اين متن به معرفي تجارت الکترونيک ،انواع آن مي پردازد.
تجارت الکترونيکي در درجه اول شامل توزيع،خريد، فروش، بازاريابي و پشتيباني از محصولات در اينترنت و رايانه مي باشد. صنعتفناوري اطلاعات، اين نوع تجارت را به عنوان يک پشتيبان در معاملات تجاري به حساب ميآورد. معاملات تجاري مي توانند شامل انتقال سرمايه، مديريت تحويل زنجيره اي،بازاريابي اينترنتي، پردازش وجوه ، تبادل اطلاعات الکترونيکي (EDI)، سيستم هايمديريت فهرست بندي و سيستم هاي جمع آوري اطلاعات به صورت خودکار باشند.
اين نوع معاملات عمدتاً از فناوري هاي ارتباطيمانند اينترنت ، شبکه هاي داخلي، پست و کتاب هاي الکترونيکي، پايگاههاي داده و تلفنهاي همراه بهره مي برند.
در سالیان اخیر و همزمان با پیشرفت های فزاینده تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطاتی، بسیاری از تعاملات در دنیای واقعی به جهانی مجازی انتقال یافته است. اصلی ترین ویژگی این تکنولوژی ها یعنی به اصطلاح "فشردگی زمان و مکان" بسیاری از محدودیت های جغرافیایی و زمانی در دنیای فیزیکی را از میان برداشته و فرصت های بدیعی را در اختیار حکومت ها، صاحبان شرکت های فراملیتی و افراد قرار داده است تا تعاملات خود را با شتاب بیشتر و زمان کمتر، فراتر از مرزهای جغرافیایی و محدودیت های زمانی انجام دهند. عباراتی مانند شهر الکترونیک، دولت الکترونیک، شهروندی الکترونیکی و مفاهیمی مشابه آن ناشی از پررنگ شدن روزافزون نقش تکنولوژی های ارتباطی در زندگی روزمره است. یکی از کنش هایی که تکنولوژی های نوین ارتباطی باعث رواج آن شده است، تجارت الکترونیک است.
وزارت صنایع و تجارت ژاپن هم در تعریفی که از این مقوله ارائه داده آورده است: «تجارت الکترونیکی که تا چندی قبل به تعداد معینی از شرکت ها محدود بود در حال ورود به عرصه جدیدی است که در آن تعداد زیادی از مصرف کنندگان در شبکه حضور دارند به علاوه محتوای آن از حیطه مبادله داده های مربوط به سفارش دادن یا قبول سفارش فراتر رفته و فعالیت های عمومی تجاری از قبیل تبلیغات، آگهی، مذاکرات، قراردادها و تسویه حساب ها را نیز در برگرفته است.
امروزه حضور در بازارهای جهانی به کمک شیوه‌های موفق و کارآمد که خود نمایی از توانمندی اقتصادی کشورها را به تصویر می‌کشد، از جمله ضرورتهای تطبیق با نظام بین‌المللی کنونی به لحاظ پیشرفتهای حاصله در عرصه‌های اقتصادی و صنعتی آن است. بی‌شک، بهره‌گیری از فن‌آوری اطلاعات یکی از حلقه‌های لازم برای افزایش کارایی تجاری در اقتصاد ملی است. نیل به هدف افزایش کارایی، مستلزم اقدام در دو محور اساسی اطلاع‌رسانی بازرگانی و تسهیل تجاری است. اطلاع‌رسانی بازرگانی، با شکستن انحصار اطلاعات، زمینهء رقابت و در نتیجه، ارتقاء بهره‌وری را افزایش داده و گام بلندی در تأمین عدالت اجتماعی بشمار می‌رود. در محور تسهیل تجاری باید از شیوه‌های نوین بازرگانی بهره جست که شامل بکارگیری از بارکد، استانداردهای تبادل الکترونیکی داده‌ها و انجام معاملات بصورت تجارت الکترونیکی و بدون کاغذ می‌شود. یکی از ویژگی‌های مهم تجارت الکترونیک، روان‌سازی روشهای فعالیت و در نتیجه کاهش هزینه عملیات بازرگانی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که استفاده از تجارت الکترونیک، ۲۱ تا ۷۰ درصد صرفه‌جویی در هزینه‌های فعالیتهای مختلف ایجاد می‌کند. ایجاد تسهیلات تجاری مجموعه‌ای است که می‌تواند روشنایی بخش راه حضور بیشتر در مبادلات جهانی باشد و با تسهیل ارتباط میان عوامل عرضه و خرید کالا و خدمات، حجم تجارت روند افزون یافته و مبادلات، سریع، مطمئن و کاراتر خواهد شد. اما تحصیل چنین فرآیندی مستلزم تدابیر و ابتکاراتی پویا در جهت اصلاح ساختار و حذف موانع محیطی است. در جهت مرتفع نمودن موانع مزبور، از جمله راه‌کارهایی که لزوم توجه به آن احساس می‌شود، اشاعه فرهنگ استفاده از تسهیلات تجاری و آشنایی تمامی بخشهای تجاری با کاربرد چنین امکاناتی است. بدون تردید، بهره‌گیری خردمندانه از فن‌آوری تجارت الکترونیک می‌تواند ما را در بهبود کارایی تجاری و حضور فعالتر در عرصه تجارت جهانی یاری داده و به تقویت جایگاه کشور در بازارهای منطقه‌ای و جهانی کمک کند.
بر اساس پیش بینی های به عمل آمده، اجرای طرح تجارت الکترونیکی در کشور طی سال های برنامه سوم توسعه حدود ۲۱۰ میلیارد ریال هزینه در بر خواهد داشت، برآوردها نشان می دهد این هزینه ها دارای توجیه اقتصادی بسیار بالاست و در همان سال اول اجرای این طرح به سرعت مستهلک خواهد شد.
رشد سریع و روزافزون تجارت الکترونیکی در کشورهای پیشرفته و مزیت های رقابتی حاصل، به مفهوم آن است که کشورهای در حال توسعه باید سریعاً در استراتژی ها و سیاست های تجاری و بازرگانی خود تجدیدنظر اساسی به عمل آورند.
بسیاری از اقتصاددانان، متخصصان و آینده نگرها بر این باورند که در سال های اخیر انقلابی مشابه انقلاب صنعتی به وقوع پیوسته که جهان را وارد عصر اطلاعات ساخته و بسیاری از جنبه های اقتصادی و اجتماعی حیات بشر را دستخوش تحولی عمیق کرده است.
یکی از ابعاد این تحول تغییرات عمیقی است که در روابط اقتصادی بین افراد، شرکت ها و دولت ها به وجود آمده است. مبادلات تجاری بین افراد با یکدیگر، شرکت ها با یکدیگر و افراد با شرکت ها و دولت ها به سرعت از حالت سنتی خود که عمدتاً مبتنی بر مبادله بر مبنای اسناد و مدارک کاغذی است خارج شده و به سوی انجام مبادلات از طریق بهره گیری از سیستم های مبتنی بر اطلاعات الکترونیکی در حال حرکت است. تجارت الکترونیکی به دلیل سرعت، کارآیی، کاهش هزینه ها و بهره برداری از فرصت های زودگذر عرصه جدیدی را در رقابت گشوده است تا آنجا که گفته می شود عقب افتادن از این سیر تحول نتیجه ای جز منزوی شدن در عرصه اقتصاد جهانی نخواهد داشت.
گسترش و توسعه تجارت الکترونیکی به لحاظ کاهش هزینه مبادلات، سرعت بخشیدن به انجام مبادله، تقویت موضع رقابتی ایران در جهان، بهره گیری از فرصت های زودگذر در عرصه صادرات و حتی خرید به موقع کالا از خارج کشور دارای منافع فراوان در زمینه کاهش هزینه و افزایش صادرات، اشتغال و تولید است.
براساس برآوردهای به عمل آمده ارزش فعلی صادرات جهانی کالا و خدمات حدود ۷ هزار میلیارد دلار است که از این مبلغ ۵۰۰ میلیارد دلار صرف تهیه و مبادله اسناد مربوطه می شود. به عبارت دیگر حدود ۷ درصد ارزش مبادلات را هزینه تهیه و مبادله اسناد تشکیل می دهد. با الکترونیکی شدن این مبادلات، هزینه تهیه و مبادلات اسناد به شدت کاهش خواهد یافت. برآوردهای انجام شده نشان می دهد استفاده از مبادله الکترونیک به جای روش های سنتی مبتنی بر کاغذ موجب ۲۱ تا ۷۰ درصد صرفه جویی در هزینه فعالیت های مختلف تجاری می شود.
آمار رسمی نشان می دهد: طی سال های ۷۵ تا ۷۸ ارزش جاری تولید ناخالص داخلی ایران بیش از دو برابر حجم نقدینگی بوده است، به عبارت دیگر، سرعت گردش پول اندکی بیش از ۲ است و با مبنا قرار دادن این رقم ارزش مبادلات در کشور لااقل دو برابر ارزش تولید ناخالص داخلی خواهد بود.
بدیهی است با توجه به حجم مبادلات تجاری در کشور اجرای کامل طرح تجارت الکترونیکی در
کوتاه مدت امکان پذیر نخواهد بود بنابراین اگر هدف را بر الکترونیک شدن مبادلات در عرصه تجارت خارجی قرار دهیم به واقعیت نزدیک تر خواهیم بود.
براساس پیش بینی های به عمل آمده اجرای طرح تجارت الکترونیکی در کشور طی سال برنامه سوم توسعه حدود ۲۱۰ میلیارد ریال هزینه در بر خواهد داشت. برآوردهای صورت گرفته نشان می دهد: این هزینه ها دارای توجیه اقتصادی بسیار بالاست، هزینه های صرف شده در همان سال اول اجرای این طرح به سرعت مستهلک خواهد شد.
تاکنون موانع بسیاری برای به تعویق افتادن تصویب و اجرای طرح تجارت الکترونیکی در ایران برشمرده شده است.
در این مقاله سعی بر این شده است تا با شناسایی موانع رشد و توسعه تجارت الکترونیک در ایران راهی برای شناخت راهکارهای مناسب جهت بهبود روند توسعه این پدیده نوپا در ایران گشوده شود.
مرور تحقیقات پیشین :
مطالعه در خصوص شناسایی موانع رشد و توسعه تجارت الکترونیک در کشورهای توسعه یافته در طی سالهای اخیر به فراوانی انجام پذیرفته اما با توجه به تحقیقاتی که انجام شده است، متاسفانه توجه چندانی به این مقوله به صورت پژوهشی علمی در داخل کشور ایران انجام نپذیرفته است.
بنابر تحقیقی که انجام پذیرفته است، از جمله مواردی که جلوی پیشرفت تجارت الکترونیک را در ایران می گیرد، جزیره جزیره بودن سیستم های مکانیزه بخش های مختلف در یک بنگاه اقتصادی، به ویژه بخش حسابداری آن بنگاه است. مثلاً ممکن است بخش تولید سیستمی مکانیزه داشته باشد ولی در نهایت اطلاعات خود را به صورت پرینت به قسمت انبار و یا حسابداری بدهد. این بخش ها باید با صرف هزینه و وقت و احتمال اشتباه نسبت به ورود اطلاعات به سیستم خود اقدام کنند. زیرا بین نرم افزارهای بخش های مختلف هماهنگی و یکپارچگی وجود ندارد. در چنین مواردی می توان ادعا نمود که عملاً مکانیزه بودن هر بخشی به تنهایی کاری از پیش نخواهد برد.
نکته مهمی که در تحقیق دیگر پی آن برده شد، در مورد کارت های اعتباری و شرایط استفاده آنها در ایران است که مرتبط با فرهنگ استفاده از آنهاست که براساس اعتماد کامل بین شرکت صادر کننده و استفاده کننده کارت پایدار است. مثلاً اگر صاحب کارت ادعا کند که خرید بخصوصی را انجام نداده است و شخصی با سوء استفاده از شماره کارت اعتباری خرید کرده است، شرکت صادر کننده کارت ادعای مشتری را بدون هیچگونه سؤالی می پذیرد. البته شرکت صادر کننده کارت بابت خدمات خود درصدی پول از مشتری می گیرد.
در یکی از نوشته های روزنامه های کثیر الانتشار نیز آمده بود «تا هنگامی که چه شرکت ها و چه افراد، اگر هنگام خرید چانه نزنند احساس کنند که سرشان کلاه رفته است و...، نمی توان انتظار خیلی زیادی از پیشرفت در این بخش داشت و در نهایت تا هنگامی که وقت ارزش چندانی در فرهنگ ما نداشته باشد، دلیلی برای رفتن به سمت تجارت الکترونیکی و یا هر پدیده الکترونیکی دیگر نخواهیم داشت.»
در نخستین کنفرانس بین المللی فناوری اطلاعات و دانش با تلاش دانشکده مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات دانشگاه صنعتی امیرکبیر در سالن همایشهای صدا و سیما نیز به این نکته اشاره شده است: «در کشور ما به دلیل فقدان زمینه های حقوقی لازم برای استفاده از تجارت الکترونیک از قبیل اسناد و امضای الکترونیک، عدم وجود سیستم انتقال الکترونیک وجوه، نبودن شبکه اصلی تجارت الکترونیک در کشور و سخت افزارها و نرم افزارهای مربوط به آن، عدم اطلاع کافی موسسات کوچک و بزرگ از تجارت الکترونیک و نهایتاً کمبود دانش و فرهنگ استفاده از تجارت الکترونیک و شبکه اینترنت، استقرار این سیستم را با مشکلات عدیده ای روبرو می کند که امید است با توجه به تصویب قریب الوقوع قانون تجارت الکترونیک و آموزشهای الکترونیک، بسترسازی مناسب برای توسعه این علم نوین تجارت، توسعه بازرگانی خارجی و برنامه چهارم توسعه که متکی به صادرات است مهیا گردد.»
EIU برای سال ۲۰۰۰ درمورد وضعیت تجاری الکترونیک در ۶۰ کشور رتبه بندی انجام داده است . در این رتبه بندی که در حقیقت سهولت و میزان دسترسی به تجارت الکترونیک در کشورها را نشان می دهد، از دو شاخص کلی محیط تجاری و ارتباطات استفاده شده است. برای شاخص محیط تجاری از ۷۰ معیار مختلف از قبیل گستردگی اقتصاد، چشم انداز ثبات سیاسی، محیط نظارتی، سیاستهای مالیاتی و درجه آزادی تجارت و سرمایه گذاری استفاده شده است که براساس این شاخص نمره کشور ما از ۱۰ فقط عدد ۳ است یعنی در رتبه ۵۹ قرار دارد.
در ماهنامه علمی آموزشی تدبیر
شماره ۱۴۵ آمده است: «شاخص دیگر ارتباطات می باشد که از معیارهایی از قبیل گستردگی شبکه تلفن و دیگر معیارهایی که تعیین کننده وضعیت دسترسی به اینترنت مانند هزینه اتصال به اینترنت، نرخ سواد و... استفاده شده است. براساس این شاخص نیز نمره ما از ۱۰ فقط عدد ۳ است که در رتبه ۵۶ قرار دارد و در کل ازنظر شاخص سهولت و میزان دسترسی به تجارت الکترونیک کشور ما در رتبه ۵۸ از میان ۶۰ کشور بررسی شده را به خود اختصاص داده است!»
بنابر توضیح شبکه فناوری اطلاعات ایران نیز، پیش‌نیازهای استقرار و نهادینه شدن تجارت الکترونیک ایران نیز بدین صورت بیان شده است:
جهت استقرار و نهادینه شدن تجارت الکترونیک در بستر اقتصاد ملی، پاره‌ای ملزومات و پیش‌نیازها باید موجود باشد. این موارد بطورکلی شامل یکسری شرایط و عوامل مساعد محیطی و یکسری ویژگی‌های مناسب در ساختار بنگاه‌ها و سازمان‌های فعال در این زمینه می‌باشد. دسته
ٔ دوم نخست که بطور عمده ناشی از تصمیم‌گیری سیاستگزاران کلان اقتصاد می‌باشد برای بنگاه‌های اقتصادی (بویژه بخش خصوصی) حالت برونزا دارد یعنی خارج از کنترل ایشان است، ولی دستهٔ دوم برای بنگاه‌های اقتصادی حالتی درونزا دارد و آنها با ایجاد تحولات استراتژیک در ساختار تولید (یا عرضهٔ خدمات) می‌توانند به استانداردهای مطلوب، جهت حضور در بازار جهانی تجارت الکترونیک دست یابند. اکنون به طرح این پیش‌نیازها پرداخته می‌شود.
پیش‌نیازهای برون زای استقرار و نهادینه شدن تجارت الکترونیک :
وجود سیستم بانکی دقیق، سریع و روان که بدون نیاز به حضور فیزیکی از طریق اینترنت قابل دسترسی باشد .
صدور کارتهای اعتباری و بکارگیری نظام انتقال الکترونیک اسناد توسط شبکهٔ بانکی :
تدوین قوانین داخلی بنحو سازگار با قوانین متحد‌الشکل بین‌المللی در ارتباط با تشریفات گمرکی، نظام اخذ مالیات و بانکداری الکترونیک
ایجاد سیستم استاندارد تخصیص کد تجاری محصول
ایجاد نظام حقوقی اطلاع‌رسانی و تعریف حقوق مالکیت معنوی
تأمین امنیت اطلاعات
تعریف حقوق فردی در ارتباط با محرمانه بودن اطلاعات شخصی
توسعهٔ فناوری‌های عام همچون مهندسی ارتباطات و مهندسی نرم‌افزار از لحاظ دانش فنی مورد نیاز برای پشتیبانی تجارت الکترونیک
راه‌اندازی خطوط ارتباطی سریع و مطمئن، با نظام تعرفه‌ای رقابتی در جهت کاهش قیمت خدمات مخابراتی و کاهش هزینهٔ ارتباطات الکترونیک
وجود یک بستر قانونی جهت اجرای تجارت الکترونیک
پذیرش اسناد الکترونیکی توسط قوهٔ قضائیه (بااعتباری برابر با اسناد کاغذی)
معرفی مراجع صدور گواهی امضاء دیجیتالی در کشور و تأیید احراز هویت خریدار و فروشنده توسط این مراجع
یش‌ نیازهای درون زای استقرار و نهادینه شدن تجارت الکترونیک :
برخورداری از بازدهی بالای تجاری: اگرچه محیط اینترنت، محیطی مناسب برای جذب مشتری است ولی بدلیل وجود رقابت شدید، محیطی مناسب برای از دست‌ دادن آن نیز می‌باشد لذا نباید مشتری را پشت خط، زیاد در انتظار نگه داشت.
برخورداری از بازدهی اطلاعاتی بالا: فرآیندهای توسعهٔ سیستم‌های تجارت الکترونیک باید توانایی بهینه‌سازی سیستم را به‌سرعت و براساس نیاز مشتری و تقاضای بازار داشته باشند یعنی سازمان تجاری باید بتواند همواره بطرزی سریع و کارآمد به جمع‌آوری اطلاعات و پردازش آن در جهت تعدیل یا اصلاح سیاستهای تجاری خود اقدام کند.
انسجام فعالیتها در راستای اهداف برنامه‌ریزی شده:اطلاعات ابتدا و انتهای فرآیندهای داخلی بنگاه باید منسجم شوند تا مجموعه‌ای از اطلاعات دقیق حاصل شود و تضادی از لحاظ کمی یا کیفی بین عرضه و تقاضای اعلام شده از سوی مشتری پیش نیاید.
برخورداری از آموزش و تخصص لازم در ارتباط با بکارگیری فنون تجارت الکترونیک: برای کسب و حفظ مزیت تجاری در محیطی که رقابت شدید در آن برقرار است جذب، تربیت و حفظ نیروی کار تخصصی که در ارتباط با فنون تجارت الکترونیک به سطح حرفه‌ای رسیده باشد الزامی است. با توجه به روند هرچه سیالتر شدن نیروی کار در دنیای امروز، از دست دادن نیروی کار متخصص به معنای جذب آن توسط رقبا بوده و می‌تواند در بلند‌مدت زمینه‌های شکست تجاری را در پی داشته باشد.
استمرار در بهینه‌سازی:برای کسب پیشرفت در حوزه تجارت الکترونیک، رسیدگی مداوم به فرآیندها و به‌روز نمودن آنها بسیار مهم و حیاتی است. وجود یک هستهٔ قوی تحقیق و توسعه که برخوردار از امکانات و بودجهٔ کافی باشد می‌تواند در این زمینه بسیار کارگشا باشد.
طراحی کارآمد برای رسیدگی به خواست مشتریان و تأمین رضایت آنها:هنگامی‌که یک مشتری به سایت اینترنتی بنگاه یا سازمان مراجعه می‌کند باید بتواند اطلاعات بدست آورد و یا برای مشکل خود راه حل پیدا کند و در نهایت تصمیمی بگیرد، لذا ساختار مناسب جهت دسترسی مراجعه کننده به امکانات سایت اینترنتی و همچنین ملاحظات حفاظتی و آدرس‌دهی دقیق و سهل‌الوصول، از پارامترهای مهم و مؤثر در طراحی وب‌سایتهای تجاری می‌باشد که عدم توجه به آن، موجب ناتوانی در امر تجارت الکترونیک خواهد شد.
توانایی در همراهی با فناوری‌های جدید:امروزه بطور مداوم، جهان شاهد ظهور فناوری‌های جدید می‌باشد که عدم توانایی در همراهی مناسب با آنها موجب از دست رفتن منافع بالقوهٔ ناشی از آنها برای بنگاه خواهد بود. در حقیقت، نوسازی در فن‌آوری‌های مورد استفاده باید بگونه‌ای انجام گیرد که بنگاه همواره در فهرست جستجوی مشتریان برای دریافت خدمات و کالای مورد نظر قرار گیرد.
سازگاری و عدم مغایرت در مسیرهای بازاریابی: ممکن است بر اثر عرضهٔ اینترنتی کالا، شبکه توزیع سنتی (عمده‌فروشان کالای بنگاه) از خرید کالا و ادامهٔ نمایندگی پخش امتناع کنند لذا در امر بازاریابی باید به این نکتهٔ ظریف دقت لازم را مبذول داشت.
در اینجا بی‌فایده نخواهد بود اگر به نتیجه
ٔ تحقیقاتی که در ارتباط با موانع رشد تجارت الکترونیک در چند کشور اروپای شرقی انجام شده، اشاره شود. سهم این موانع به‌ترتیب اهمیت به‌شرح ذیل شناسایی شده است:
ـ فقدان امنیت منابع مالی و اعتباری در بانکداری الکترونیک (۳۸%)
ـ نفوذپذیری حریم شخصی معاملات (۳۲%)
فقدان امنیت اطلاعات (اطلاعات مالی و فنی) (۲۹%)
ـ فقدان حمایت‌های قانونی در ارتباط با امور خرید و فروش اینترنتی (۱۷%)
ـ عدم اطمینان در معاملات اینترنتی از سوی مشتریان که غالباً به افزایش هزینه‌های آن منجر می‌شود (۱۶%)
ـ عدم شفافیت در مورد میزان بدهی و تعهدات شرکت‌های اینترنتی (عدم اطلاع از ریسک بدهی‌ها) (۱۳%)
ـ فقدان چهارچوب جامع تنظیم‌کننده
ٔ مقررات و رفع دعاوی در تجارت الکترونیک (۱۳%)
ـ فقدان فرهنگ تجارت الکترونیک در سطح ملی (۹%)
البته چنانچه مشخص است این موانع کاملاً از یکدیگر تفکیک شده نیستند، بلکه دارای همپوشانی با یکدیگر می‌باشند ولی در جمع‌بندی نتایج این تحقیق می‌توان چنین گفت‌که بطور کلی مشکلات عمده
ٔ محدودکنندهٔ رشد تجارت الکترونیک در کشورهای در حال توسعه عبارتند از: عدم امنیت اطلاعات و فقدان پوشش‌های قانونی در ارتباط با معاملات تجاری و مالی که در جهت تسریع رشد آن باید نسبت به رفع این موانع اقدام شود.
عوامل مانع در رشد و توسعه تجارت الکترونیک :
فقر اقتصادی و فرهنگی جامعه و پایین بودن سطح آگاهی مردم به فناوری اطلاعات در کشور
نبود فرهنگ مناسب رویارویی با پدیده تجارت الکترونیک و مانع تراشی های مردم عامه با ترویج شایـعات و تفکر نادرست و جایـگزین برخی پدیده های تجاری دیگری مانند بازاریابی شبکه ای که ارتباط چندانی با پدیده گسترده تجارت الکترونیک ندارد و نیز برخورد منفی تجار، واحدهای توزیع فیزیکی و مشتریان با تجارت الکترونیک، مانع مهمی بر سر رشد این پدیده بشمار می آید.
از طرفی در کشور ما حتی نخبگان سیاسی نیز هنوز از چند و چون این انقلاب نوین در عرصه مبادلات بازرگانی آگاهی ندارند. اما در عین حال همه می دانستند این راه ناگزیری است که اقتصاد ایران را از سنت جدا و به مدرنیته پیوند می دهد!
آموزش مصرف‌کنندگان در زمینه فرصت‌ها و مزایای تجارت الکترونیکی و نحوه استفاده از اینترنت و رایانه یک شرط اساسی برای ایجاد تقاضا برای فناوری‌های جدید و تجارت الکترونیکی است. آموزش نیروی انسانی با مهارت بالا در بخش‌های تجارت الکترونیکی یکی از ضروریات تجارت الکترونیکی محسوب می‌شود.
بنابراین عدم فرهنگ سازی مناسب توسط دستگاههای زیربط در جامعه در جهت توسعه آگاهی عمومی از مباحث فناوری اطلاعات،‌ مانع جدی در این مسیر محسوب می شود.
مدیران باید در زمینه های کاربردی، آموزش های لازم را برای مشتریان و مخاطبان خود تامین کنند و از طرق مختلف در اختیار کاربران قرار دهند.
در نگاه تخصصی تر،‌ یک توصیه همیشگی برای افرادی که می خواهند تجارت الکترونیک را در سازمان خود تجربه کنند این است که برای افراد آگاه سازی ویژه ای داشته باشید. این وظیفه شماست که با شناخت مناسب از ظرفیت ها و قابلیت های سازمانی خود بتوانید ضمن مدیریت مناسب بر انتظارات، افراد را به یک مشتری بالفعل تبدیل کنید. نکات زیر می تواند در شرایط مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
به مشتریان خود سازمان ها و شرکت هایی را که طریق الکترونیکی از خدمات شما استفاده کرده اند و یا می کنند معرفی کنید و نکات و ویژگی هایی که برای آنها در استفاده از این گونه خدمات فراهم شده خاطر نشان شوید.
اطلاعات کامل، دقیق و کارشناسانه پیرامون تمامی کالا هایی که از طریق الکترونیکی عرضه می کنید در اختیارمشتریان بگذارید و به آنها بفهمانید حاضر هستید توضیحات بیشتر را در قالب پست الکترونیک، جلسات تلفنی یا حتی به صورت حضوری به او بدهید. ( این کار در جلب اعتماد مشتریان بسیار موثر خواهد بود به خصوص وقتی این احساس برای مشتری ایجاد شود که پشت شیشه مانیتور خود از یک شرکت فعال و پویا بازدید کرده است ).
آموزش مناسب برای بهره گیری از کالا ها و خدمات و فناوری های سازمان خود را برای مشتریان جدید هرگز فراموش نکنید به خصوص زمانی که کالای جدیدی را وارد بازار الکترونیکی کرده اید.
این آموزش ها می تواند در قالب آموزش های دوره ای از طریق واحد آموزش سایت ، از طریق پست الکترونیک و یا چند رسانه ای ها صورت پذیرد. شما می توانید همراه کالای ارسال شده برای مشتری یک لوح فشرده آموزشی تهیه کنید و به او امکان دهید که با استفاده از آن با کارکردهای کالای شما آشنا شود و در صورت لزوم به صورت مستقیم به سایت شما وصل شود.
سعی کنید ابزارهای ارتباطی را بر اساس نیاز و امکانات مشتریان خود گزینش کنید. در واقع شما با در اختیار گذاشتن اطلاعات کاملی برای مشتری به او این فرصت را می دهید که با آرامش و آسودگی بیشتری به قیمت پیشنهادی شما فکر کنند و از شما خرید نمایند. در صورتی که در بسیاری از فروشگاههای معمولی شاید این امکان وجود نداشته باشد که برای هر مشتری توضیحات کامل و جامع در مورد هر کالا ارائه شود.
از یاد نبرید که اینترنت به شما یک امکان بسیار خوب می دهد و آن هم قابلیت مقایسه شدن در سطحی گسترده است. شما با انتقال اطلاعات به مشتری و قیمت پیشنهادی در وب سایت خود او را قادر ساخته اید که خدمات شما را با دیگر شرکتها نیز مقایسه کند.
عوامل جمعیتی (مانند سن متوسط بالا در بازدهی و در آمد زایی جامعه) :
بالا بودن سن در سطح عمومی جامعه، انگیزه جامع و افراد را در جایگزین کردن تجارت های نوین به جای تجارتهای سنتی می کاهد. اینگونه جوامع رغبت زیادی تغییر مدلهای بازدهی اقتصادی از خود نشان نمی دهند.

  • تجارت الکترونيکي چيست ؟
هيچ تعريف پذيرفته شده اي براي تجارتالکترونيکي وجود ندارد .با اين حال تجارت الکترونيکي به هر گونه معامله اي گفته ميشود که در آن خريد وفروش کالا ويا خدمات از طريق اينترنت صورت پذيرد وبه واردات وياصادرات کالا ويا خدما ت منتهي مي شود.
دولت الکترونیک شیوه‌ای برای دولتها به منظور استفاده از فناوری جدید می‌باشد که به افراد تسهیلات لازم جهت دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی، اصلاح کیفیت خدمات وارائه فرصتهای گسترده‌تر برای مشارکت در فرایندها و نمادهای مردم سالار را اعطا می‌کند.
ـ دولت الکترونیک، یک دولت ارقامی (دیجیتالی) بدون دیوار و یک دولت بدون ساختمان و سازمانی مجازی است که خدمات دولتی را به صورت بلاواسطه به مشتریان ارائه می‌دهد و موجب مشارکت آنان در فعالیتهای سیاسی می‌گردد.
ـ دولت الکترونیک یک شکل پاسخگویی از دولت می‌باشد که بهترین خدمات دولتی را به صورت بلاواسطه به شهروندان ارائه می‌دهد و آنها را در فعالیتهای اجتماعی شرکت می‌دهد بنابراین مردم دولتشان را بر سرانگشتان خویش خواهند داشت.
ـ دولت الکترونیک استفاده از فناوری به منظور تسهیل امور دولت از طریق ارائه خدمات و اطلاعات کارا و موثر به شهروندان و شرکتهای تجاری و تولیدی می‌باشد.
ـ دولت الکترونیک ترکیبی از فناوری اطلاعات شبکه تار عنکبوتی جهان‌گستر وب به منظور ارائه خدمات به طور مستقیم به عامه مردم است.

در فرهنگ لغت Merriam Websters Collegiate تجارت اینگونه تعریف شده است .
۱-روابط اجتماعی
تبادل افکار ،عقاید واحساسات
۲-مبادله ویا خریدوفروش کالا در مقیاس وسیع شامل حمل ونقل از مکانی به مکان دیگر.
ما علاقه مندیم تا در خصوص دومین معنی ارایه شده در تجارت بحث کنیم .
وقتی به تجارت به روشهای متفاوت نظر بیاندازید متوجه چندین نقش مختلف در امر تجارت خواهید شد.
خریداران :کسانی هستند که می خواهند با پرداخت پول کالایی را خریداری ویا از سرویسی بهره مند شوند .
فروشندگان :کسانی هستند که کالاویا خدماتی را به خریداران عرضه می کنند .معمولا فروشندگان
به دو صورت مختلف می باشند ، خرده فروشانی که بطور مستقیم اجناس خود را به مصرف کننده می فروشند وعمده فروشان ویا توزیع کنندگان کالا که اجناس وتولیدات خود را به خرده فروشان ویا دیگر طالبان کالا می فروشند .
تولیدکنندگان :کسانی هستند که محصولاتی را که توسط فروشندگان ارایه می شود را تولید می کنند،
یک تولید کننده همواره ضرورتا یک فروشنده نیز هست زیرا تولید کننده محصولات تولید شده خود را به عمده روشان ،خرده فروشان ویا بطور مستقیم به مصرف کننده عرضه داشته وبفروش می رسانند.

تجارت الکترونيکي ازسال 1970 هنگاميکه شرکتهايبزرگ اقدام به تهيه شبکه هاي خصوصي کامپيوتري بين خود جهت تبادل اطلاعات تجاري بينشرکا وتوليد کنندگان خود کردند پديد آمد.
این عمل به نام EDI تبادل اطلاعات الکترونیک معروف شد .این انتقال اطلاعات که بصورت ساده شده وتحت استانداردهای لازم EDI ما بین شرکتهای تجاری صورت می گرفت مسایل اداری سنتی بر کاغذ ووجود نیروها ی انسانی در این بخشها را بطور چشم گیری کاهش داد.
درحال حاضر نیز در حدود ۹۵% از هزار شرکت بدلیل کاهش هزینه هاوبالا بردن راندمان کار از
EDI استفاده می کنند. در واقع پایه واساس تجارت الکترونیک EDI بوده وهست !
امروزه تماسهای تجاری بر روی اینترنت که بواسطه تجارت الکترونیکی است رو به افزایش گذاشته است .بطور مثال با آمدن
EDI بر روی اینترنت این امکان را برای شرکتها بوجود آورده است تا سیستمهای قدیمی مربوط به شبکه های خصوصی خود را جمع نموده وپول آنها را پس انداز نمایند وبا سرمایه گذاری وگسترش برروی زنجیرهای جدید تجاری به دادوستدهای بیشتری در این زمینه نایل آیند.سایر شرکتها نیز به سادگی معاملات خود را ،از آنجاییکه نیازی به رعایت کردن استاندارد های لازم برای EDI در محیط وب نیست ،بر روی وب منتقل کرده اند.
آوازه تجارت الکترونیک را احتمالا از طریق رادیو ، تلویزیون ، روزنامه و یا سایتهایی که بفروش
on-line بر روی اینترنت اشتغال دارند شنیده واز آن با خبر شده اید وهمینطور از خرده فروشان on-line بر روی اینترنت که سرویسهای خوب ومناسبی را به خریداران خود ارایه کرده اند مطلع شده اید.
خرده فروشی بصورت
on-line حدودا ازچهار سال پیش برروی اینترنت آغاز شد که پیشگامان آن شرکتهای بزرگ ایترنتی بودند که فروش موارد جزیی (خرده فروشی ) به روش سنتی را ادامه ندادندکه از آنجمله AMAZON وبه تازگی CD می باشد.

اخیرا نامها و مارک های معروف تجاری ماننند (گپ و وال مارت ) و شرکتهایی از این قبیل اقدام به تاسیس فروشگاههای خود بر روی اینترنت کرده اند ودر این رابطه متخصصین امر اظهار داشته اند که این شرکتها وسایر شرکتهای نام آشنا می توانند با این اقدام برای مدتها بر روی اینترنت حضور داشته باشند چرا که امروزه تنها چیزیکه یک فرد به آن نیاز دارد داشتن یک دستگاه کامپیوتر ،یک نمایشگر ودسترسی به اینترنت است تا بتوانند به راحتی هر آنچه را که بخواهند از جزیی ترین تا کلی ترین کالا (ماشین) از این طریق خریداری نمایند.

دو صاحبنظر در اين زمينه به نامهاي کرامر و ژو ( Zhu ,Kraemer ) مدلي را جهت ارزيابي توانمنديهاي تجارت الکترونيک بر عملکردشرکتها ارايه نموده اند. اين دو نويسنده استدلال مي‌کنند که به کارگيري تجارتالکترونيک، جريان اطلاعات را بهبود بخشيده و ناکارآمدي و هزينه معاملات را کاهش ميدهد.
البته براي گسترش و پذيرش تجارت الکترونيک لازماست که پيش نيازهاي اين تکنولوژي از جمله مسايل قانوني و ايمني پيام رساني - زيرساختار مخابراتي( EDI )،کاتالوگهاي شبکه اي ، مهيا شود و بدون وجود زير ساختهايمناسب در فناوري اطلاعات نمي‌توان عملکرديک شرکت را بهبود بخشد. اين زير ساختها کمکمي‌کند که شرکت کاربردهاي خلاقانه تجارت الکترونيک را سريعتر از رقبا به‌کار بندد ومؤثرتر عمل نمايد.
امروزه تماسهاي تجاري بر روي اينترنت که بواسطهتجارت الکترونيکي است رو به افزايش گذاشته است .بطور مثال با آمدن EDI بر روياينترنت اين امکان را براي شرکتها بوجود آورده است تا سيستمهاي قديمي مربوط به شبکههاي خصوصي خود را جمع نموده وپول آنها را پس انداز نمايند وبا سرمايه گذاري وگسترشبرروي زنجيرهاي جديد تجاري به دادوستدهاي بيشتري در اين زمينه نايلآيند.
ساير شرکتها نيز به سادگي معاملات خود را ،ازآنجاييکه نيازي به رعايت کردن استاندارد هاي لازم براي EDI در محيط وب نيست ،بر رويوب منتقل کرده اند.
عوامل موفقیت تجارت الکترونیک
برای اینکه تجارت الکترونیک در عمل موفقیت آمیز باشد، الزمات و عواملی در این کار دخیل هستند که می توان آنها را به دو نوع فنی وسازمانی تقسیم بندی کرد که به اختصار برخی از آنها شامل موارد زیر است:
۱) انجام میزان مناسبی از تحلیل و پژوهش در بازار. مانند مدل های سنتی، تجارت الکترونیک مستلزم برنامه ریزی مناسب تجاری و قوانین بنیادین برای عرضه و تقاضاست.
۲) ایجاد راهی آسان و ایمن برای مشتریان برای تاثیری گذاری بر روی تراکنش هاست. کارت های اعتباری شناخته ترین ابزار پرداخت هزینه از طریق اینترنت هستند که برای حدود ۹۰ درصد خریدهای آنلاین به کار می رود.
۳) ایجاد قابلیت اعتماد و امنیت. سرورهای موازی، مسائل سخت افزاری، تکنولوژی هایی که خطا نکنند و پنهان بودن اطلاعات می توانند این نیاز را برآورده کنند.
۴) ایجاد سازمانی که دارای کارایی کافی برای واکنش مناسب به هر نوع تغییر در محیط های اقتصادی، اجتماعی و فیزیکی باشد.
۵) ایجاد یک پایگاه اینترنتی جذاب که شامل نمای ظاهری مناسب است.
۶) ارائه اطلاعات کافی از محصول.
موانع پیش رو در ایران
فاکتورهایی که در بالا به عنوان عوامل موفقیت تجارت الکترونیک ذکر شد، تنها در شرایط و موقعیتی می توان از آنها سخن به میان آورد که بسترهای لازم برای ایجاد آنها فراهم شده باشد. به طور کل می توان عنوان کرد که ایجاد و گسترش زیرساخت های ارتباطی و اطلاعاتی اصل نخستین برای راه اندازی تجارت الکترونیک است. سپس باید از سواد اطلاعاتی یا سواد دیجیتالی سخن به میان آورد. واقعیت این است که در جامعه کنونی ما درمورد این دو موضوع با معضلات اساسی مواجه هستیم. سوال اینجاست که تاکنون در ایران تا چه میزان زیرساخت های اطلاعاتی مناسب و کارآمد بوجود آمده است و تا چه میزان عامه مردم به اینترنت دسترسی دارند و سپس در مرحله بعدی، چه درصدی از مردم دارای مهارت و سواد لازم برای ناوبری در دنیای مجازی و انجام تراکنش ها و مبادلات خود از این طریق هستند. اینها دو مساله اساسی است که در زمینه های دیگر مانند حکومت الکترونیک یعنی استفاده دولت ها از تکنولوژی اطلاعات برای مبادله و ارسال اطلاعات به شهروندان نیز بروز و ظهور پیدا می کنند. همچنین در کنار آنها مسائلی مانند وجود زیرساخت های فیزیکی مناسب در دنیای واقعی نیز اهمیت پیدا می کنند. مثلاً آیا پست می تواند مرسوله های خریداری شده در دنیای مجازی را به سرعت در اختیار خریداران قرار دهد؟ آیا مسائل امنیتی در وب سایت ها رعایت شده است و این اعتماد در خریدار نسبت به فروشنده مجازی وجود دارد که بتواند با طیب خاطر اقدام به خرید کالا کند؟
یقیناً ما تا رسیدن به این مرحله راه درازی در پیش داریم، حداقل می توان انتظار داشت که در موقعیت و شرایط فعلی بخش غالب جامعه نتواند از مزایای تجارت الکترونیک استفاده کند و این فرصت تنها در اختیار قشر خاص و اقلیت نخبگان جامعه باشد که هم به اینترنت دسترسی دارند و هم از سواد دیجیتالی لازم برای انجام تراکنش الکترونیکی برخوردارند.

مشتریان دولت الکترونیک را می‌توان به طور کلی به سه دسته تقسیم کرد :
الف) شهروندان
ب) بنگاههای اقتصادی
ج) موسسات دولتی
مشتریان دولت الکترونیک از طریق پایگاههای تار عنکبوتی دولت الکترونیک می‌توانند در فعالیتهای اجتماعی. سیاسی و اقتصادی شرکت نمایند. یکی از اهداف اساسی دولت الکترونیک تحقق بخشیدن به مردم سالاری الکترونیک می‌باشد که تمامی شهروندان بتوانند در سرنوشت خویش دخالت داشته باشند. با این عمل و با مشارکت گسترده مردم در واقع دولت ماهیتی غیررسمی به خود می‌گیرد و شهروندان می‌توانند بطور کامل با دولت در تعامل باشند.
شهروندان، بنگاههای اقتصادی و موسسات دولتی می‌توانند از طریق دولت الکترونیک فعالیتهای گوناگونی نظیر موارد زیر را انجام دهند :
پرداخت مالیات و عوارض، تجدید گواهینامه، دریافت و تجدید جواز کسب، ثبت شرکت، عقد قرارداد، ثبت ازدواج و طلاق، ثبت تولد و مرگ، انجام فعالیتهای مالی و اعتباری، شرکت در انتخابات، پرکردن فرم‌های الکترونیک برای مقاصد مختلف، بازدید از موزه‌ها، استفاده از کتابخانه‌های مجازی، تعامل با نهادهای مختلف دولتی و تجاری و اجتماعی، پرداخت صورت حسابهای مختلف مثل صورت حساب آب و برق و تلفن و گاز، دریافت اجازه ساخت و ساز ساختمان، دریافت اطلاعات مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و موارد دیگر.
رسانه منتخب برای دولت الکترونیک
رسانه منتخب برای دولت الکترونیک فعلا اینترنت می‌باشد که از طریق رایانه‌های شخصی متصل به آن قابل بهره‌برداری است. ولی پیش بینی شده است که در ۳ تا ۵ سال آینده از کیوسکها و تلفن‌های همراه ویژه‌ای که بدین منظور طراحی و ساخته خواهند شد نیز استفاده گردد. اخیرا نسل اول تلفنهای همراه که قابلیت اتصال به اینترنت بی‌سیم را دارند به صورت انبوه به بازار عرضه شده است
عوامل ایجاد دولت الکترونیک
عوامل متعددی زمینه این امر را فراهم می‌سازد که همگی ناشی از رشد فناوری و پیچیده‌تر شدن زندگی بشر می‌باشد. دولتها برای پاسخ به این پیچیدگی ناگزیرند که اقدام به ایجاد دولت الکترونیک نمایند.
الف) رشد فناوری بویژه فناوری اطلاعات
ب) سرمایه‌گذاری بنگاههای اقتصادی در بخش فناوری اطلاعات و تطبیق آن با نیازهای و شرایط خویش
ج) رشد استفاده از اینترنت و عادت کردن مردم به استفاده از آن
د) تغییر انتظارات شهروندان و بنگاههای اقتصادی
هـ‌) فشارهای ناشی از رقابت
و) جهانی شدن
فناوری امروزه با نرخی فزاینده و بصورت تصاعد هندسی در حال رشد می‌باشد. فناوری اطلاعات، نماد عصر حاضر می‌باشد و در واقع می‌توان آن را فناوری عصر حاضر نامید. این فناوری بنا به نظر دانشمندان و اندیشمندان این رشته با سرعتی نمایی در حال رشد می‌باشد.
به عنوان مثال، قانون مور در این زمینه می‌گوید که قدرت محاسباتی رایانه‌ها در هر ۱۸ ماه دو برابر می‌شود. قانون مت‌کاف بیان می‌دارد که میزان رشد یک شبکه به میزان توان دوم استفاده کنندگان از آن شبکه می‌باشد. یا قانون گیلدرز می‌گوید مسیرهای ارتباطی (شبکه‌ها) هر ۱۲ ماه ۳ برابر می‌گردند.
همانگونه که از مثالهای فوق برمی‌آید سرعت رشد فناوری اطلاعات بسیار زیاد می‌باشد و این امر در تمامی پدیده‌ها از جمله دولت و موسسات دولتی تاثیرات شگرفی بر جای می‌گذارد بنگاههای اقتصادی سرمایه گذاری کلانی را در زمینه اطلاعات به عمل آورده‌اند و بخش عمومی نیز در پاسخگویی به شرایط کنونی و کم کردن شکاف بین بخش خصوصی و دولتی ناگزیر از سرمایه‌گذاری در این زمینه می‌باشد. به عنوان مثال سرمایه گذاری شرکتهای آمریکایی در زمینه فناوری اطلاعات از کمتر از ۱۰% در سالهای گذشته به میزان ۵۰% در حال حاضر رسیده است و به دلیل سرمایه گذاریهایی که در این زمینه شده هزینه مبادلات بانکی به میزان ۳% هزینه مبادلات بانکی معمولی کاهش یافته است . بین سالهای ۹۵ الی ۹۸ تولیدات ناشی از فناوری اطلاعات ۸% از کل تولید ناخالص ملی ایالاتت متحده را تشکیل داده است و به میزان ۳۵% در رشد واقعی اقتصاد ملی آن کشور موثر بوده است. در طی فصل فروش عید کریسمس سال ۱۹۹۹ فروشندگانی که محصولات خود را از طریق اینترنت به فروش می رساندند , فروشی معادل ۱/۳ میلیارد دلار داشتند که این میزان چهار برابر فروش آنان در سال ۱۹۹۸ بوده است. پیش بینی می شود که در سال ۲۰۰۳ در زمینه دولت الکترونیک در ایالات متحده حدود ۶/۱ میلیارد دلارهزینه گردد . پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۰۶ دولت آمریکا ۱۵% از شهریه‌ها و عوارض و مالیات را به صورت بلادرنگ وصول نماید و حدود ۱۴۰۰۰ مورد از وظایف و خدمات دولت به مردم و بنگاههای اقتصادی تفویض خواهد گردید. در مورد رشد استفاده از اینترنت به مثالی از ایالات ویرجینیا اشاره می‌کنیم. در این ایالت ۸/۷۶% از شهروندان از خانه یا محل کار خود به اینترنت دسترسی دارند و ۳۸% از آنها از اینترنت و پست الکترونیک بطور روزانه استفاده می‌کنند که این امرنشان دهنده رشد استفاده از اینترنت و عمومیت یافتن آن می‌باشد.
انتظارات افراد نیز در مورد خدمات و محصولات و نحوه و کیفیت ارائه آن بطور روزافزون در حال تغییر است و دولت نیز باید پاسخگوی این نیازها و انتظارات باشد. مردم خواهان آن هستند که ساعت کار موسسات دولتی افزایش یابد و آن هر زمان که خواستند بتوانند کارهای خود را انجام دهند، در صف‌ها معطل نشوند، خدمات با کیفیت بالاتری دریافت نمایند، خدمات و محصولات ارزانتری به دستشان برسد و مواردی از این دست که پاسخگوترین شکل دولت برای این موارد و انتظارات در حال حاضر دولت الکترونیک می‌باشد.
دولتها برای جذب سرمایه، مشاغل و اشتغال، کارگران ماهر، گردشگران و موارد دیگر با هم در رقابت می‌باشند که دولت الکترونیک این امکانات را برای آنها فراهم می‌آورد.
جهانی شدن نیز دولتها را وادار می‌سازد تا به منظور فروش کالا و خدمات خویش و همچنین صدور فرهنگ و شناساندن خویش به سایر فرهنگها و تمدنها اقدام به تاسیس دولت الکترونیک نمایند.
ساختار و نمادهای دولت الکترونیکی
برخی نمادهای مرتبط با دولت الکترونیک
این نمادها در واقع حروف اختصاری چند کلمه می‌باشند و نشانگر این مورد است که دولت الکترونیک چه قسمتها و افرادی را با هم مرتبط می‌سازد.
ـ موسسه دولتی به شهروند
G۲C
ـ موسسه دولتی به کارکنان
G۲E
ـ موسسه دولتی به بنگاه اقتصادی
G۲B
ـ موسسه دولتی به یک موسسه دولتی دیگر
G۲G
ـ بنگاه اقتصادی به بنگاه اقتصادی دیگر
B۲B
ـ بنگاه اقتصادی به مصرف کننده
B۲C
اصول تجارت
در ذیل فهرستی از اصول مهم یک فعالیت تجاری آمده است .این موارد شامل عملکرد فروش یک کالا توسط یک خره فروش به مشتری است .

۱-وجود داشتن چیزی برای فروش
اگر خوسته باشید چیزی را به یک مشتری بفروشید اصل مطلب آنست که چیزی برای فروش داشته باشید. این کالا می تواند هر چیزی باشد ، از بی ارزش ترین کالا تا با ارزش ترین آن ، شما میتوانید
این کالا را مستقیما از تولید کنندگان آن ویا از طریق توزیع کنند گان کالا خریداری نمایید ویا اینکه خود تولید کننده وعرضه کننده آن کالا باشید.

۲-مکان
شما می بایست همچنین مکانی برای عرضه کالاهای خود داشته باشید .داشتن یک مکان برای ارایه کالا ضروری است .این مکان گاهی اوقات می تواند بسیار موقتی حتی به شکل یک شماره تلفن باشد! که این شماره تلفن در تجارت به عنوان مکان شما قلمداد می شود.

۳-جلب مشتری
برای جلب وجذب مشتری نیازمند یافتن روشهایی می باشید که به این فرآیند بازاریابی گویند.چنانچه کسی از امکانات شما اطلاعاتی نداشته باشد ، هرگز قادر به فروش کالای خود نخواهید شد. یکی از روشهای جذب مشتری قرار دادن محل فروش در مراکز پر رفت وآمد تجاری است . تهیه و ارسال کاتالوگ مربوط به پذیرش سفارشات پستی نیز خود نوعی دیگر از این موارد است . روشهای دیگری شامل دادن آگهی ،جارزدن در خیابان ویا حتی گذاشتن فردی درلباس عروسکی در کنارخیابان تا با
دست تکان دادن برای ماشینهای در حال عبور جلب مشتری نمود.

۴-سیستم در یافت پول
سیستمی برای دریافت پول اجناس سفارش داده شده از طرف مشتری نیز بایستی وجود داشته باشد . بطور مثال در فروشگاههای بزرگ ومعتبر پرداخت اجناس خریداری شده بصورت نقدی یا چک ویا از طریق کارتهای اعتباری انجام می شود.از طرفی دیگر در بعضی از شرکتها نیازی نیست تا پول خرید
کالا ویا سرویس ارایه شده در زمان تحویل آنها پرداخت شود وبرخی از محصولات وخدمات پیوسته در
حال ارایه شدن هستند (آب ،برق و
.)که هزینه آنها بافرستادن صورتحساب دریافت می گردد.

۵-تحویل کالا
روش وسیستمی است برای تحویل محصول ویا خدمات به مشتری لازم لست وجود داشته باشد . در فروشگاهی مانند (وال-مارت) این عمل به صورت خودکار انجام می شود .
مشتری کالای مورد نظر خود رابرداشته پول آنرا پرداخت می نماید و از فروشگاه خارج می گردد . در خرید و فروشهایی که از طریق سفارشات پستی صورت می گیرد کالای مورد نیاز مشتری بسته بندی شده واز طریق پست فرستاده می شود.
اجناس بزرگ نیز توسط کامیون ویاقطار ارسال می گردد.

۶-کالای مر جوعی
گاهی اوقات مشتری کالای خریداری شده را نمی پسندد ،بنابراین می بایست روشی برای پذیرفتن کالای مرجوعی خود بیابید. بطور قطع مبلغی را برای پس فر ستادن کالا از طرف مشتری منظور
خواهید کرد وهمواره مشتریان خود را نسبت به عدم باز پس گرفتن کالای فروخته شده واینکه در
صورت پس فرستادن آن بعنوان جریمه هزینه ای کسر خواهد شد شد ، مطلع وآگاه سازید.

۷-معیوب شدن کالا
گاها یک کالای فروخته شده دچار اشکال ویا خرابی می شود در این حالت می بایست در صورت داشتن ضمانت نامه در مورد کالای فروخته شده به تعهدات آن عمل کرد که این مسیله در مورد خرده فروشان وفروشندگان جز این قسمت از کار اغلب توسط تولید کنندگانی که جنس را در اختیار آنها قرار داده اند تا بفروش رسانند انجام می شود وتعهد این کار بر عهده آنها می باشد.

۸- سرویس وخدمات پس از فروش
امروزه بسیاری از محصولات آنقدر متنوع وعملکرد آنها پیچیده شده است که نیازمند خدمات وارایه سرویس پس از فروش به مشتری می باشند،در این حالت نیازمند داشتن بخشی تحت همین عنوان می باشد تا موارد مربوط به راهنمایی و کمک به مشتری جهت استفاده از آن کالا را انجام دهند.
کامپیوتر در این زمینه می تواند مثال بسیار خوبی باشد . کالاهایی مانند تلفن همراه که مدام در حال تغییر وتحول هستند ، نیازمند دگرگونی وتغییر در خدمات پس از فروش نیز می باشند زیرا مشتر ی خواهان آنست تا این خدمات در طول زمان تغییر نماید .
در فروشگاههایی که از طریق تجارت الکترونیکی صورت می گیرد تمامی این عناصر وجود دارد.

برای اداره کردن تجارت الکترونیک عوامل زیر مورد نیاز است :
۱-داشتن یک محصول برای عرضه کردن

۲-مکانی برای فروش-در تجارت الکترونیک محصولات بر روی وب سایت عرضه می گردند ووب سایت حکم مکان رادارد که در آن اجناس وخدمات ارایه میگردد .

۳-روشی برای جلب مشتری به وب سایت خود
۴-روشی برای دریافت سفارشات
online form

۵-روشی برای دریافت پول
معمولا عمل پرداخت حسابهای شرکتها وبازرگانان از طریق کارت اعتباری صورت می گیرد ودر این حالت باید بر روی وب سایت از ضمانت مطمینی جهت انتقال این اطلاعات به بانک بر خوردار باشیم ویا اینکه اصلا مایل باشید دریافت پول را از همان روشهای معمول ومتداول سنتی یعنی پرداخت مستقیم ونقدی ویا از طریق چک وپست صورت دهید.

۶-اجرای سهل وآسان عملیات ارسال کالا به مشتری

۷-روشی برای دریافت کالای مرجوعی

۸- در صورت نیاز روشی برای انجام ادعاهایی که در خصوص تضمین کالا صورت گر فته است .

۹- روشی برای فراهم آوردن سرویس دهی به مشتری :اغلب از طریق پست الکترونیک وفرمهای
online انجام می شود.
  • تجارت الکترونيک و زنجيره‌هاي تأمين
امروزه در بسياري از مجلات، روزنامه‌ها ونشريات، از عباراتي چون تجارت الکترونيکي، پول الکترونيک و ارتباطات الکترونيک سخنگفته مي‌شود؛ اما آنچه کمتر مورد توجه قرار مي‌گيرد، وابسته بودن اين مفاهيم بهبدنه فناوري مدرن است؛ به طوري که گاه فراموش مي‌شود تجارت الکترونيک يکي ازپيامدهاي طبيعي فناوري‌هاي مدرن و از نتايج توسعه ارتباطات است.
بسترها و ابزارهاي تجارت همواره در حال تحول ودگرگوني است تا دسترسي به منابع را آسان کند. هدف اصلي تجارت الکترونيک نيز نزديک‌کردن توليدکننده به مصرف‌کننده و کم ‌کردن حجم و گستره زنجيره‌هاي تأمين است.
زنجيره تأمين مسيري است که مصرف‌کننده را بهتوليدکننده يا توليدکننده را به توليدکنندگان ديگر متصل مي‌کند و محصول براي رسيدنبه دست مصرف‌کننده نهايي بايد آن را بپيمايد.
در عرصه تجارت، رفتن به سطوح پايين اين زنجيره،سهولت دسترسي به منابع را در پي دارد و رفتن به لايه‌هاي بالاتر آن، عرضه محصول راآسان مي‌کند که هدف کمپاني‌هاي اقماري است.
در نظام‌هاي اقتصادي که مديريت کمپاني‌هاي بزرگکلاسيک بر اساس آنها بنا شده است، تنها راه رسيدن به بهره‌وري ايده‌ال، تسخير کلزنجيره تأمين يا حداقل، تسخير بخش عمده‌اي از اين زنجيره است.
به طور مثال، ممکن است يک کمپاني توليد کفش،خود به توليد چرم از پوست، ساخت چسب و لاستيک از مواد نفتي و برش و چاپ کاغذ موردنياز براي بسته‌بندي بپردازد و همچنين سعي کند براي خود، فروشگاه‌هاي زنجيره‌اياحداث کند و سيستم‌هاي حمل‌ونقل پيشرفته به وجود ‌آورد.
بنابراين، شرکتي که مي‌خواهد بازار صنايع چرميرا تسخير کند، ممکن است به اجبار به عرصه بسياري از صنايع ديگر وارد ‌شود. اما دوعامل زير ممکن است مانع دستيابي به چنين اهدافي شود:
1. موانع و معضلات دستيابي به سرمايه‌اي انبوه ويکپارچه که براي ايجاد يک ابرکمپاني نياز است؛
2. موانع مديريتي و تکنولوژيکي بر سر راهدستيابي به دانش فني و تجهيزاتي که در هر يک از حلقه‌هاي اين زنجيره مورد نيازاست.
در حقيقت، ابرکمپاني‌ها باهدف آسان‌کردنارتباطات، سعي مي‌کنند اتصالي يکپارچه در ميان زنجيره‌هاي تأمين خود ايجاد کنند وبه احداث زنجيره‌هاي داخلي بپردازند.
به همين دليل امروزه، مديران صنايع به‌خصوصمديران صنايع کوچک، سعي مي‌کنند خود را براي قرار گرفتن در زنجيره‌هاي بزرگ تأمينآماده کنند؛ به صورتي که بتوانند با سرمايه‌هاي کوچک و تکنولوژي‌هاي محدود، به عرصهفناوري و توليد وارد شوند. تجارت الکترونيک يکي از ابزارهاي نيل به اين هدف است.
  • ابزارهاي تجارت الکترونيک
صاحب‌نظران، ابزارهاي تجارت الکترونيک را به دوبخش تقسيم مي‌کنند:
1. EDI (يا Electronic Data Interchange) )يامبادله الکترونيک داده‌ها
شبکه‌هاي ارتباطي هر روز در حال تحول و دگرگونياست و اجزاي آن زنجيره‌وار جايگزين يکديگر مي‌شود؛ نامه‌هاي کاغذي جاي خود را بهنامه‌هاي الکترونيک مي‌دهد و شبکه‌هاي ماهواره‌اي، کابل‌هاي نوري و اينترنت جايگزينخطوط تلفن، فکس و تلکس مي‌شوند.
در اکثر عرصه‌هاي اداري و صنعتي، مکتوب کردناطلاعات به صورت دستي منسوخ شده است و دفاتر و بايگاني‌ها جاي خود را به کامپيوترهاو بانک‌هاي اطلاعاتي داده‌اند. در اين ميان، EDI مجموعه‌اي از فناوري‌هاست کهذخيره، نگهداري، بازيابي و انتقال اطلاعات را در بستري الکترونيک ميسر مي‌کند.
اين اطلاعات ممکن است مجموعه‌اي از اطلاعاتمالي، مديريتي، حساب‌هاي شخصي، اعتبارات مالي يا داده‌هايي در زمينه بورس اوراقبهادار يا وضعيت موجودي انبار يک شرکت باشد EDI درصدد است تا بتوانند دستيابي بهاطلاعات را در قالبي ايمن و حفاظت‌شده تسهيل کند EDI را نمي‌توان بخشي از تجارتالکترونيک ناميد؛ بلکه EDI ابزاري است در خدمت تجارت الکترونيکي که ارتباطي مدرن رابين زنجيره‌هاي تأمين، ايجاد مي‌کند و انتقال اطلاعات مالي و اعتباري و دسترسي بهمشخصات کنترلي و همچنين اطلاعات فني را ميسر مي‌سازد.
2. کاتالوگ‌هاي شبکه‌اي
پس از تحقق EDI که فقط پروتکل و قراردادي برايانتقال ايمن اطلاعات است، نوبت به بهره‌گيري از فناوري اطلاعات مي‌رسد. کاتالوگ‌هايشبکه‌اي در واقع همان کاتالوگ‌هاي سنتي هستند که در بستر الکترونيک قرار گرفته‌اندو امکان عرضه و تقاضاي مستقيم و همزمان را فراهم مي‌کنند.
توليدکنندگان و مصرف‌کنندگان کالا و خدماتمي‌توانند با ايجاد کاتالوگ‌هاي شبکه‌اي معمولاً در بستر اينترنت و بهره‌گيري ازابزارهايي همچون بانک‌ و پول الکترونيکي، به خريد و فروش محصولات خود بپردازند.
همچنين، توليدکنندگان مي‌توانند براي تهيه مواداوليه مورد نياز خود از همين کاتالوگ‌هاي شبکه‌اي، در سطحي بالاتر بهره گيرند. ازفوايد اينسيستم مي‌توان به سهولت جستجو، دسترسي به نتيجه‌هاي مطلوب‌تر، سهولتمقايسه و تأمين اعتبار نزد مشتريان نام برد.
ضمناً به دليل ارتباط بي‌واسطه توليدکنندگان بامشتريان و مصرف‌کنندگان اصليِ کالا و خدمات در اين سيستم، توليدکنندگان مي‌توانندبهتر و آسان‌تر به جلب رضايت مشتريان بپردازند. تجارت الکترونيک با بهره‌گيري ازاين سيستم‌ها و فناوري‌ها سعي مي‌کند که مشتري را به توليدکننده نزديک کند و باسازمان‌دهي جديد و تقسيم‌کاري نوين و حذف واسطه‌ها، هزينه‌ها را کاهش دهد و ازايجاد قيمت‌هاي کاذب جلوگيري کند.
همچنين، تجارت الکترونيک، بر سامانه‌هاي حمل ونقل تأثير مي‌گذارد و با ايجاد بهينه‌ترين حالت انتقال کالا، از جابه‌جايي‌هايبيهوده جلوگيري مي‌کند. مي‌توان گفت تجارت الکترونيک لازمه مديريت پوياي امروزي استو در سيستم‌هاي توليديِ پيوسته و بازارهاي پويا نقشي اساسي را ايفا مي‌کند.
خرده فروشي بصورت on-line حدودا ازچهار سال پيشبرروي اينترنت آغاز شد که پيشگامان آن شرکتهاي بزرگ اينترنتي بودند که فروش مواردجزئي (خرده فروشي ) به روش سنتي را ادامه ندادندکه از آن جمله AMAZON مي باشد.
اخيرا نامها و مارک هاي معروف تجاري ماننند (گپو وال مارت ) و شرکتهايي از اين قبيل اقدام به تاسيس فروشگاههاي خود بر روي اينترنتکرده اند ودر اين رابطه متخصصين امر اظهار داشته اند که اين شرکتها وساير شرکتهاينام آشنا مي توانند با اين اقدام براي مدتها بر روي اينترنت حضور داشته باشند چراکه امروزه تنها چيزيکه يک فرد به آن نياز دارد داشتن يک دستگاه کامپيوتر ،يکنمايشگر ودسترسي به اينترنت است تا بتوانند به راحتي هر آنچه را که بخواهند از جزئيترين تا کلي ترين کالا (ماشين) از اين طريق خريداري نمايند.
  • انواع تجارت الکترونيک
1. تجارت C2 (BUSINESS TO CONSUMER )B فروشنده ومصرف کننده:
بيشترين سهم در انجام تجارت الکترونيکي از نوع B2C راخرده فروشي تشکيل مي دهد. اين نوع تجارت، با گسترش وب به سرعت افزايش پيداکرد و اکنون به راحتي مي توان انواع و اقسام کالاها - از شيريني گرفته تا اتومبيل ونرم افزارهاي کامپيوتري - را از طريق اينترنت خريداري کرد.
C2 B از حدود پنج سال پيش باراه اندازي سايتهايي چون AMAZON و CDNOW آغاز شد. JEFF BEZOR موسس شرکت AMAZON هم سايت خود رافقطبراي فروش کتاب از طريق اينترنت راه اندازي کرد و اين ايده ساده مقدمه اي بودبراي تحول جهاني- بانکداري و تجارت الکترونيک به عنوان بحث هاي بسيار تخصصي وپيچيده مطرح مي باشند و تطبيق آنها با سياست هاي تجاري و اقتصادي کشورهاي مختلف،نياز به تحقيق و برنامه ريزي دقيق دارد.
در تجارت الکترونيکي B2C در يک طرف معامله،توليدکننده ( فروشنده) محصول و در طرف ديگر، خريدار ( مصرف کننده نهايي)قرار دارد. موفقيت در اين مدل، وابسته به تجربياتي است که به مشتري ارايه مي شود.
بايد به مشتري سرويس هايي ارايه شود که درمدلسنتي به آنها خو گرفته است و بايد شرايط مشابه را به وجود آورد. شرکت هايي مانند AMAZON و REI روي شهرت خود محيط نيرومند ONLINE را تدارک ديده اند که بتوانند رضايتبي چون و چراي مشتري را جلب نمايند.
شکل ديگر تجربيات ONLINE مشتري اين است کهرابطه تصويري با مشتري به درستي انتخاب شود. متن و گرافيکي که مشتري بايد با آن بهجاي فروشنده تبادل نظر کند نيز بايد خوب طراحي شده باشد.
پس از هک شدن بسياري از وب سايت هاي خردهفروشان اينترنتي مانند CREDITCARDS و EGGHEAD و... بسياري ازمشتريان نسبت به دزديدهشدن اطلاعات شخصي شان توسط هکرها بسيار حساس شده اند و اين امر باعث کاهش معاملاتالکترونيکي در مقاطع و فواصل زماني زيادي شده، اما معاملات را به نقطه صفر نرساندهاست و مردم هنوز هم از فروشگاه هاي ONLINE استفاده مي کنند.
هم اکنون اين روش در کشور ما موجود است و مورداستفاده قرار مي گيرد و در اين روش خريدار به طور مستقيم با توزيع کننده ازطريقاينترنت وارد معامله مي شود.
هم اکنون سازمان هايي مانند شهروند چنين خدماتيرا ارايه مي کنند، اما اين خدمات هنوز به صورت عامه در ميان ما جا نيفتاده است، حتيميان کاربران حرفه اي اينترنت در ايران نيز استفاده از اين خدمات کمتر مرسوم است.
2. تجارت C2 (CONSUMER TO CONSUMER )C مصرفکننده با مصرف کننده:
در اين مدل تجارت الکترونيکي، مزايده هاومناقصه هاي کالا از طريق اينترنت انجام مي گيرد. مدل C2C شبيه به نيازمندي هايطبقه بندي شده يک روزنامه و يا شبيه به يک دکه در بازار دست دوم يا سمساري است. ايده اصلي اين مدل اين است که مصرف کنندگان با يکديگر بدون واسطه به خريد و فروشبپردازند.
EBAY ، غول حراجي ONLINE بزرگ ترين نمونه اوليهمدل C2C مي باشد. EBAY خود چيزي نمي فروشد و به عنوان واسطي بين خريداران وفروشندگان به ارايه محصولاتي در حراجي ONLINE عمل مي کند.
به عنوان مثال، EBAY اجازه مي دهد که فروشندهقيمت اوليه خود را در حراجي قرار دهد و سپس شرکت کنندگان در حراج قبل از اتمام مدتبايد روي کالاي به حراج گذاشته شده اظهار نظر کنند.
سايت هاي اينترنتي ديگر مانند AUTOBYTEL و CARSMART نمونه هايي از مدل C2C مي باشند. به دليل ناچيز بودن هزينه تبليغات دراينترنت، استفاده از مدل C2C براي فروش کالاها مورد توجه قرار گرفته است.
دزديده شدن اطلاعات شخصي توسط هکرها حساسيت هايزيادي را ايجاد کرد، اما معاملات الکترونيکي به نقطه صفرنرسيد و مردم هنوز هم ازفروشگاه هاي ONLINE استفاده مي کنند.
3. تجارت B2 (CONSUMER TO BUSINESS ) C مصرفکننده با فروشنده:
در حاليکه بازار مصرف ONLINE روز به روز در حالگسترش است، بسياري از خريداران دريافته اند که شيوه انتخاب محصول بسيار گسترده استو ممکن است که آنان را غوطه ور سازد،چون وقتي که مصرف کنندگان، سايت هايي را درارتباط با فروش محصول مورد نظر خود مي يابند، يافتن خود محصول در آن سايت و به دستآوردن قيمت محصول اغلب کاري دشوار است.
بنابراين، براي راحت تر کردن امر خريد، نياز بهروش هاي جديد خريد و فروش اينترنتي ONLINE است که در آن آژانس هاي ONLINE مانندواسطه هايي بين مصرف کننده ها و فروشنده ها تلاش مي کنند تا خريداران را به بهترينوجهي در خريدشان کمک کنند. اساس کار آنها هم مبتني بر مدل B2C مي باشد.
براي اينکه مدل اين آژانس هاي فروش به سود دهيمنتهي شود، بايستي ازيک استراتژي فروش استفاده کنند مانند PRICELINE که خود را بااين استراتژي تطبيق داده است.
4. تجارت P2 (PEER TO PEER ) P نقطه به نقطه:
مدل تجارت الکترونيکي P2P براي تسويه حساب کردنشرکت کنندگان در حراج بافروشنده است که مشهورترين آنها سرويسي است به نام PAYPAL .
تجارت P2P در چهارچوبي کار مي کند که افرادبتوانند مستقيما با هم پول رد و بدل کنند و در حاليکه سهم اصلي داد و ستد پولي رانقل وانتقالات رو در رو بعهده دارد، فن آوري تلفن هاي همراه تعداد افراد بيشتري رادر دادوستد غيرحضوري سهيم مي کند.
قبل از PAYPAL بسياري از تاجران ONLINE در قد وقواره هاي متفاوت، پرداخت مشتري ها را از طريق حساب کارت هاي اعتباري تجارت دريافتمي کردند. با استفاده از سخت افزار MONDEX که زيرمجموعه MASTERCARD مي باشد،کاربران قادرند تا نقل و انتقالات الکترونيکي پولي خود را انجام دهند و پول خود رااز يک کارت اعتباري، به کارت اعتباري ديگر منتقل نمايند.
نحوه استفاده از تلفن همراه بدين صورت است کهبه جاي فن آوري GSM که استاندارد معمول ارتباطي تلفن همراه در بسياري از کشورها، بهويژه در اروپاست،فن آوري ديگري تحت عنوان پروتکل بکارگيري نرم افزار کاربردي ازطريق تجهيزات بي سيم WIRELESS APPLICATION) ( PROTOCOL که به اختصار WAP ناميده ميشود، جايگزين مي گردد.
در اين شيوه جديد، هر تلفن همراه از طريق مرکزتلفن بايک کامپيوتر سرويسگر مرتبط مي شود و مي تواند نرم افزار مورد نياز کاربر خودرا بر روي کامپيوتر مذکور فعال نمايد.
بدين ترتيب،استفاده کننده مي تواند اطلاعات خودرا از طريق کامپيوتر سرويسگر که خود از طريق اينترنت و يا شبکه هاي ارزش افزوده ( VAN ) به مراکز تجاري و خدماتي متصل است، ارسال و يا دريافت نمايد.
5. تجارتA 2 (BUSINESS TO ADMINISTRATION ) B فروشنده با اداره:
اين نوع تجارت الکترونيکي، شامل تمامي مبادلاتتجاري -مالي بين شرکت ها و سازمان هاي دولتي است. تامين نيازهاي دولت توسط شرکت هاو پرداخت عوارض ماليات ها از جمله مواردي است که مي توان در اين گروه گنجاند.
تجارت A2B در حال حاضر دوران کودکي خود را طيمي کند، ولي در آينده اي نزديک، زماني که دولت ها به ارتقاي سطح ارتباطات خود تمايلو توجه نشان دهند، به سرعت رشد خواهد کرد.
6. تجارت A2 (CONSUMER TO ADMINISTRATION ) C مصرف کننده با اداره:
مدل تجارت الکترونيکي C2A هنوز پديدار نشدهاست،ولي به دنبال رشد انواعC2B و A2B ، دولت ها احتمالا مبادلات الکترونيکي را بهحيطه هايي همچون جمع آوري کمک هاي مردمي،پرداخت ماليات بر درآمد و هرگونه امورتجاري ديگري که بين دولت و مردم انجام مي شود، گسترش خواهند داد.
با تجربه و آزمايش تمام مدل هاي تجاري ONLINE که تاکنون بيان شد، مشخص است که با وجودي که تجارت الکترونيک پديده اي تقريبا جديدو نوپا اما بسيار فعال است، اما دانشمندان صنعتي معتقدند که يافتن منابع درآمد ONLINE مطمئن، با سعي وخطا آزمايش مي شود.
مدل هاي C2B و B2B بيشترين توجه را امروزه بهخود جلب کرده اند، ولي مدل هاي ديگر هنوز درحال تعديل استراتژي هايشان هستند و روشهايشان را گسترش مي دهند. به هر حال، عاقلانه است که ما راجع به پنج سال ابتدايکارتجارت الکترونيک مانند پنج سال ابتداي زندگي يک کودک بينديشيم.
مزایا
از مزایای بازاریابی اینترنتی می توان به در دسترس بودن اطلاعات وسیع و نامحدود اشاره نمود، کاربران با اتصال به اینترنت و جستجوی کالای مورد نظرشان به راحتی قادرند در هر ساعتی از شبانه روز اطلاعات کاملی راجع به آن کالا دریافت نمایند و در صورت تمایل نسبت به خرید آن اقدام کنند. به علاوه فروش آنلاین برای مالکین شرکت ها به علت عدم نیاز به نیروی کاری، مقرون به صرفه تر نیز می باشد. به طور کلی با استفاده از بازاریابی اینترنتی می توان بازار محدود و محلی را به بازاری گسترده و جهانی تبدیل نمود.

محدودیت ها
محدودیت های بازاریابی اینترنتی هم برای مشتریان و هم برای فروشندگان مشکلاتی بوجود می آورد. پایین بودن سرعت اینترنت می تواند مسبب مشکلات بسیاری شود، اگر حجم اطلاعات و تعداد صفحات وب سایت شرکتی بیش از اندازه زیاد باشد، کاربران برای دریافت و دانلود اطلاعات مورد نظر خود به کوشش فراوان نیاز خواهند داشت.

بازاریابی اینترنتی به خریداران امکان لمس، بو کردن، چشیدن و به طور کلی دیدن کالا از نزدیک را قبل از خرید، نمی دهد. برخی از فروشندگان عرصه تجارت الکترونیک، برای هر چه کم رنگ تر جلوه دادن این قبیل مشکلات و جلب اطمینان مشتریان، سیاست های مختلفی را به کار می گیرند و تحت شرایطی امکان بازپس فرستادن کالا را در اختیار خریداران آنلاین قرار می دهند.

اقدامات امنیتی
برای خریداران و فروشندگانی که از تجارت آنلاین استفاده می کنند، نگرانی های امنیتی مسئله بسیار مهمی است. بسیاری از مصرف کنندگان از آنجائیکه به امنیت اطلاعات شخصی خود در این سایت ها اطمینان ندارند، در مورد خرید اینترنتی دچار تردید می شوند. اخیرا برخی از شرکت هایی که خدمات فروش آنلاین ارائه می دهند، از دادن هرگونه اطلاعات در مورد خریداران به شدت اجتناب می ورزند.

حتی شرکت هایی وجود دارند که در وب سایت خود به امنیت اطلاعات شخصی خریداران اشاره نموده و آن را صد در صد تضمین می کنند. در پاره ای موارد نیز این امکان در اختیار کاربر قرار داده می شود که پس از اینکه خریدش به پایان رسید، اطلاعات شخصی خود را از بانک اطلاعاتی شرکت مورد نظر حذف نماید.

به هرحال ، بسیاری از خریداران آنلاین از این امر که ممکن است اطلاعات شخصی شان در اختیار دیگر شرکت ها قرار بگیرد، کاملا بی اطلاعند. در چنین حالتی هیچ راهی جهت متوقف نمودن این انتقال اطلاعات وجود نخواهد داشت.

امروزه شرکت هایی که فروش آنلاین انجام می دهند، اقدام به استفاده از روش های گوناگون به منظور حفظ حریم اطلاعات شخصی مشتریان و برطرف نمودن نگرانی های آنها هستند. پنهان سازی اطلاعات (
Encryption) یکی از روشهای اصلی است که در این زمینه به کار گرفته می شود. در این روش اطلاعات کاربران به کدهایی تبدیل می شود که دسترسی به اطلاعات آنها تنها با تایید شرکت مورد نظر امکان خواهد داشت. به عبارت دیگر با قوی تر شدن این سیستم، درجه امنیت اطلاعات نیز بالاتر می رود.

تاثیرات بر صنایع مختلف
بازاریابی اینترنتی تاثیر فراوانی بر بازار صنایع مختلف از جمله موسیقی، بانکداری و خرید و فروش عتیقه داشته است، در صنعت موسیقی بسیاری از مصرف کنندگان و علاقمندان به جای خرید سی دی، از سایت های اینترنتی
MP۳ های مورد نظر خود را خریداری و دانلود می نمایند. مدت های مدید، صحبت در مورد قانونی یا غیر قانونی بودن دانلود فایل های موسیقی، بحث روز دست اندر کاران این صنعت به شمار می رفت.

بازاریابی اینترنتی بر صنعت بانکداری نیز بی تاثیر نبوده و روز به روز بر تعداد بانک هایی که خدمات آنلاین انجام می دهند، افزوده می گردد. این سیستم به دلیل عدم نیاز به مراجعه به شعب بانک ها، از طرف مشتریان مورد استقبال بسیار قرار گرفته است.

آمار نشان داده در حال حاضر بیش از ۵۰ میلیون نفر از ساکنان آمریکا عملیات بانکی خود را به صورت آنلاین انجام می دهند. البته پیشرفت تکنولوژی و بالا رفتن سرعت اتصال اینترنت در گسترش این سیستم های بانکی تاثیر چشمگیری داشته است. امروزه خدمات بانکی آنلاین یکی از پرسرعت ترین عملیاتی است که از طریق اینترنت انجام می شود. ۴۴ درصد از کل کاربران اینترنت، عملیات بانکی خود را به صورت آنلاین انجام می دهند.

با رواج حراج های اینترنتی، بازار خرده فروش های عتیقه نیز در معرض خطر قرار گرفت. اشیای عتیقه این روزها در
Ebay.com به فروش می رسند و قیمت آنها نیز دستخوش تغییرات بسیاری می گردد. خریداران و فروشندگان قبل از اینکه اقدام به خرید اشیاء قیمتی نمایند، در سایت Ebay قیمت ها را چک می کنند و معمولا قیمت های موجود در این سایت به عنوان قیمت استاندارد کالا در نظر گرفته می شود.
  • جنبه ها و جاذبه هاي تجارت الکترونيک
امروزه بسياري از محصولات آنقدر متنوع وعملکردآنها پيچيده شده است که نيازمند خدمات وارائه سرويس پس از فروش به مشتري ميباشند،در اين حالت نيازمند داشتن بخشي تحت همين عنوان مي باشد تا موارد مربوط بهراهنمايي و کمک به مشتري جهت استفاده از آن کالا را انجام دهند.
کامپيوتر در اين زمينه مي تواند مثال بسيارخوبي باشد . کالاهايي مانند تلفن همراه که مدام در حال تغيير وتحول هستند ، نيازمنددگرگوني وتغيير در خدمات پس از فروش نيز مي باشند زيرا مشتر ي خواهان آنست تا اينخدمات در طول زمان تغيير نمايد .
در فروشگاههايي که از طريق تجارت الکترونيکيصورت مي گيرد تمامي اين عناصر وجود دارد.
براي اداره کردن تجارت الکترونيک عوامل زيرمورد نياز است :
1. داشتن يک محصول براي عرضه کردن
2. مکاني براي فروش-در تجارت الکترونيک محصولاتبر روي وب سايت عرضه مي گردند ووب سايت حکم مکان رادارد که در آن اجناس وخدماتارائه ميگردد .
3. روشي براي جلب مشتري به وب سايت خود
4. روشي براي دريافت سفارشات online form
5. روشي براي دريافت پول
معمولا عمل پرداخت حسابهاي شرکتها وبازرگاناناز طريق کارت اعتباري صورت مي گيرد ودر اين حالت بايد بر روي وب سايت از ضمانتمطمئني جهت انتقال اين اطلاعات به بانک بر خوردار باشيم ويا اينکه اصلا مايل باشيددريافت پول را از همان روشهاي معمول ومتداول سنتي يعني پرداخت مستقيم ونقدي ويا ازطريق چک وپست صورت دهيد.
6. اجراي سهل وآسان عمليات ارسال کالا به مشتري
7. روشي براي دريافت کالاي مرجوعي
در صورت نياز روشي براي انجام ادعاهايي که درخصوص تضمين کالا صورت گر فته است
روشي براي فراهم آوردن سرويس دهي به مشتري : اغلب از طريق پست الکترونيک وفرمهاي online انجام مي شود.
براي آنکه بهتر پي به اين موضوع ببريم نگاهي بهوضعيت يکي از موفق ترين شرکتها در امر تجارت الکترونيک يعني شرکت Dellمي اندازيم .
Dell یکی از شرکتهای موفق است به مانند Gateway۲۰۰۰-Micronودیگر شرکتهایی از این قبیل کامپیوترهای custom-conf خود را به مشتریان و مصرف کنند گان ودیگر شرکتها وادارات ارایه وبفروش می رساند.
Dell کار خود را بعنوان یک شرکت پذ یرش سفارشات پستی آغاز نمود وبا دادن گهی در پشت جلد مجلات وفروش کامپیوتر های خود از طریق تلفن اقدام نمود.
تجارت الکترونیکی شرکت
Dell بر روی اینترنت بواقع به طرز گسترده ای عمومیت یافته وامروزه
بخوبی جا افتاده است ودلیل آنهم اینست که شرکت
Dell بیشترین فروش کالا را بر روی اینترنت داشته باشد.
بر اساس نظر سنجی وتحقیق
IDG شرکت Dell در حال حاضر روزانه مبلغی بالغ بر ۱۴ میلیون دلار فروش قطعات وتجهیزات کامپیوتری دارد.
۲۵% از فروش شرکت
Dell از طریق اینترنت می باشد!آیا این مسیله برای شرکت واقعا باارزش است ؟ شرکت Dell بیش از یک دهه می باشد که محصولات خود را از طریق پست وتلفن بفروش رسانده است .در حدود یک قرن می باشد که سفارشات پستی یکی از روشهای متداول ومر سوم در دادو ستد ها بوده است .بنابراین اگر۲۵% از فروش محصولات شرکت Dell از طریق اینترنت به جای استفاده از تلفن صورت پذیرفته است آیا این خود معامله بزرگی نیست ؟

پاسخ این سوال به سه دلیل زیر مثبت است !
۱- اگر شرکت
Dell قرار بود ۲۵% فروش خود رااز طریق تلفن را ازدست می دا د تا به همان میزان ۲۵% فروش از طریق اینترنت دست می یافت درآن صورت هنوزهیچ مزیتی از تجارت الکترونیک در این رابطه مشخص نمی باشد . شرکت Dell قادر به فروش کامپییوتر های بیشتری نمی گردیده چنانچه از طرفی فروش محصولات خود از طریق وب باعث افت وجه شرکت بپندارند.(گفته شود که این شرکت دیگر توانایی پرداخت پرسنل خود درامر پاسخگویی سفارشات تلفنی نیست) و اگر چنانچه از طرفی افرادی از طریق اینترنت ووب خرید می کنند تمایل بیشتری به خرید از لوازم وتجهیزات نشان دهند وهمچنین هزینه های دادوستدی ومعاملاتی ارزانتر وارایه محصولات بر روی وب جذاب وگیرا بوده که در نتیجه تمام اینها افزایش معاملات را در پی داشته باشد.بنابراین رفتن برروی وب واینترانت برای این شرکتها به مراتب پر نفع تر خواهد بود.

۲- حال چنانچه در این دگرگونی (تمایل خریداران به تجارت اینترنتی )مشتریهای تلفنی خودرا ویا به عبارتی کلی تر فروش تلفنی خود را از دست دهد چه باید کرد؟ واین چیزی است که امکان اتفاق افتادن آن وجود دارد که در صدی از خریداران تمایل به این امر پیدا کنند تا اجناس وکالاهای خود را از طریق اینترنت خریداری نمایند،بدلیل آنکه اینترنت با در بر داشتن سایتهای مختلفی که در این رابطه وجود دارد این امکان را برای خریداران و کاربران بوجود می آورد که با وقتی بیشتر به فکر کردن وتصمیم گرفتن بپردازند و به سهولت قیمت اجناس مشابه را با سایر فروشندگان دیگر مقایسه کنند وقیمت نهایی را بدست آورند.بنابراین شرکت
Dell در ساخت وب سایت خود برای جذب وجلب چنین خریدارانی از این نکات بر خلاف سایر سایتهای دیگر بهره جسته واین مزیتی برای این شرکت شده تا وی را از سایر رقبا متمایز ساخته وبازار را در این رابطه در اختیار گیرد.

۳- این یک باور کلی است اگر برای بار اول یک مشتری از یک مکانی خرید کند آن فروشنده سعی در نگه داشتن آن مشتری می کند وبا جلب رضایت وی سعی می کند تا علاوه بر نگه داشتن آن مشتری برای خود از طریق اوبتواند مشتریهای دیگری را برای خود جمع کند .بنابراین اگر شما نیز توانسته باشید یک وجه موفقی در بدو راه اندازی وب سایت خود برا ی مشتریان ومتقاضیان خدماتتان بوجود آورید این مزیتی برای شما می شود تا نسبت به سایر رقبایتان که بعد از شما خواهان وارد شدن در این عرصه از بازار هستند زبانزد باشید . شرکت
Dellنیز وب سایت خود را بسیار جلوتر از دیگران در این زمینه راه اندازی نمود واین نیز یکی دیگر از برتریهای این شرکت نسبت به سایر رقبایش شد.

این سه مطلب مهمترین فاکتورهایی می باشند که در پس جاروجنجالهای تجارت الکترونیک وجودداشته که البته فاکتورهای دیگری نیز در این رابطه وجوددارند.
  • جاذبه هاي تجارتالکترونيک
فهرست زير خلاصه اي از جاذبه هاي تجارتالکترونيکي را بيان مي کند:
  • بهاي پايين معاملات
  • حجم بالاي خريد در يک معامله
  • يکي شدن با چرخه هاي تجارت
در مورد اول توضيح آنکه ،چنانچه سايت تجارتالکترونيک بخوبي عمل کند بدليل خود کار بودن فرآيند تجارت بر روي وب مي توان هزينههاي مربوط به گرفتن سفارشات وخدمات پس از فروش را بطور قابل ملاحظه اي کاهش داد.
در مورد دوم: سايت آمازون داراي مشخصه اي استکه هيچ فروشگاه ديگري آن راندارد .هنگاميکه شما توضيحات مربوط به کتابي را ميخوانيد ،مطلع مي شويد که چه کتابهاي ديگري را ساير افراد در زمان سفارش دادن کتابمورد نظرتان خريدار ي کرده اند.اين بدين معني است که شما مي توانيد کتابهايي رابيابيد که مطالبش در رابطه با کتاب مورد نظر شماست وساير افراد نيز آنها را خريداريکرده اند .
بدليل مشخصه هايي اينچنين افراد مي توانندکتابهاي بيشتري را از اين سايت خريداري نمايند تا از يک کتابفروشي معمولي.
درمورد سوم : وب سايتي که به نحوي با چرخه هاي تجارت در ارتبا ط مي باشد ميتواند اطلاعات بيشتري نسبت به گذشته در دسترس مشتريان خود قرار دهد .
بعنوان مثال اگر شرکت Dell مراحل توليد وساختتا ارسال هر يک از دستگاههاي کامپيوتر خود را نشان مي دا د ،خريدار وسفارش دهندهدستگاه مي توانست دقيقا بداند که سفارش وي تا چه مرحله اي پيش رفته است واين همانکاري است که شرکت Fedex آنرا انجام داده است ، تمامي اين مراحل بصورت زنده نشانداده مي شود !(on-line) وبدينوسيله اطلاعات بيشتري را در اختيار خريدار خود ميگذارد.
افراد مي توانند خريدهاي خود را به طرق مختلفانجام دهند.شرکتهايي که فروش خود را از طريق سفارشات پستي انجام مي دهند امکان خريداز منزل رانيز مهيا ساخته اند وتجارت الکترونيکي نيز شما را از اين نعمت بر خوردارساخته است .اما وب مشخصه هاي ديگري نيز دارد.
اين مشخصه ها عبارتند از:
1. توانايي به انجام رساندن يک سفارش در عرض چندروز
2. توانايي در به سهولت انجام دادن سفارشاتپيچيده
3. امکان مقايسه کردن قيمتها بين چندين فروشندهبه اساني
4. امکان دسترسي ومطالعه کاتالوگهاي مهم وبزرگبه راحتي
شرکتي که امور دادوستد خود را از طريق اينترنتانجام مي دهد مي تواند کاتالوگي را روي صفحه وب قرار دهد که هرگز نمي توان آن را دريک صندوق پستي معمولي آن را جاي داد.
براي نمونه سايت آمازون فروشنده 3 ميليون کتاباست .تصور کنيد که اين شرکت خواسته باشد تمامي اطلاعات موجود در پايگاه داده هايخود را در يک کاتالوگ (کاغذ)جاي دهد.
5. وضعيت پيشرفت سفارش
استفاده از ابزارخودکار ،ارتباط با مشتري رابصورت وسيع وباصرف هيچ هزينه اي امکان پذيرمي سازد.
برا ي مثال ،مشتري مي تواند زمانيکه سفارش اومورد تاييد قرار گرفت از طريق يک پيغام خودکار پست الکترونيکي تاييد سفارش او ازطرف شرکت مر بوطه به وي اعلام شود .وهمچنين در بقيه مراحل تکميلي سفارش به همينصورت با دريافت پيامهاي پست الکترونيکي در جريان وضعيت وميزان روند کار خود قرارگيرد.
يک خريدار راضي به احتمال زياد چيزهاي ديگري رانيز مجددا از اين شرکت خريداري خواهد نمود.
برخورداری از این امکانات است که این جار وجنجالها را در مورد استفاده از تجارت الکترونیک به راه انداخته است .نکته پایانی که لازم است در مورد تجارت الکترونیک به آن اشاره کرد این است که این نوع تجارت فرصتی را فراهم می سازد تا افراد بتوانند تجارت را به طریقی کاملا جدید انجام دهند.در شرکتهایی که کار خود را از طریق سفارشات پستی انجام می دهند هزینه بسیار بالایی برای چاپ وفرستادن کاتالوگ می پردازندکه در پایان هم دور ریخته می شود.همچنین هزینه بالایی برای استخدام کارمندان در بخش مربوط به پاسخ گویی تلفن ودر نهایت گرفتن سفارشات پرداخته می شود.اما در تجارت الکترونیک هم هزینه مربوط به توزیع کاتالوگ وهم هزینه سفارش گیری از مشتریان صفرمی باشد!این بدین معنی است که بدلیل تغییر در هزینه ها ،ارایه محصولات باقیمت پایین تر وهمچنین ارایه محصولاتی که قبلا قادر به عر ضه آن نبودیم امکان پذیر می باشد.
با این حال باید خاطر نشان کنیم که تاثیر تجارت الکترونیکی برای فروش کالا از این حد فراتر نمی رود وتجارت از طریق در یافت سفارشات پستی نیز بسیاری از همان مزایای تجارت الکترونیکی را داراست اما این مسیله بدین معنا نیست که شهر شما فاقد فروشگاههای بزرگ گردد وهمچنین در این گونه فروشگاهها شما می توانید کالای مورد نظر خود را لمس کنید وفورا آنرا خریداری نمایید (در محل ).تجارت الکترونیک نمی تواند هیچکدام از مشخصه ها را دارا باشد ،بنابراین فروشگاههای بزرگ بدین زودی برچیده نخواهد شد.

  • جنبه هاي سخت وراحت تجارت الکترونيک
موارد مشکل ساز در تجارت الکترونيک عبارتند از :
  • مواجه شدن با ترافيک براي ورود کاربران بررويصفحات وب شما
  • مواجه شدن با ترافيک براي بازگشت مجدد به همان صفحات
  • متمايز وبرتر ساختن خود ازساير رقبا
  • جلب مشتري براي خريد از اجناستان از طريق (وبسايتتان )
جلب نمودن کاربران براي روي آوردن به وب سايتشما امري است جدا وواداشتن آنها براي تايپ کردن شماره هاي کارت اعتباريشان بر رويوب سايتتان نيز حرفي است جدا!
يکي کردن صفحات E-COMMERCE با داده هاي تجاريموجود.
  • جنبه هاي راحت ومثبت
جنبه هاي راحت ومثبت تجارت الکترونيک بخصوصبراي دادوستدهاي جزئي با افراد عبارتند از:
  • بوجود آوردن وساختن يک وب سايت
  • گرفتن سفارشات
  • دريافت پرداختها
شرکتهاي بي شماري هستند که در ساختن وبه معرضگذاشتن فروشگاه الکترونيکي به شما کمک مي کنند.
  • سرمايه گذار ي کامپيوتري:
سرمايه گذاري کامپيوتري يعني خريد سخت افزار،نرم افزار واستخدام افراديکه بتوانند در ساختن وب سايت تجارت الکترونيکي به شماياري رسانند .دوشرکت Amazon,Dell وديگر شرکتهاي بزرگ کامپيوتري با ارائه دادن اينخدمات در امر تجارت الکترونيکي سهيم مي شوند.
عواملي که باعث کند پيش رفتن وگسترش سريع يافتندادوستدهاي on-line بر روي اينترنت شده است نگراني وعدم اطمينان کاربران وخريدارانکامپيوتري است که معاملات مستقيم بر روي اينترنت را مطمئن وامن نمي دانند وهمين امرباعث ناتمام ماندن معاملات بر روي اين سايتها مي شود وتجارت الکترونيک راه طولانيرا در پيش رو دارد.
  • را ه اندازي يک فروشگاه تجارت الکترونيکي
امروزه داغترين بازي بر روي اينترنت E-COMMERCE مي باشد که بازيکنان بسيار زيادي داشته وبرندگان اين بازي بسيار اندک مي باشند.مشکلترين ومهم ترين مسئله سايتهاي تجارت الکترونيکي برنامه هاي E-COMMERCE مي باشد.
اين برنامه مي تواند اگر درست انتخاب شود باعثپول سازي وکسب در آمد براي سايت شودواگر اشتباه انتخاب شود باعث زيان خواهد شد.
در يک تجارت خانه براي ساخت آن از مصالحساختماني استفاده مي شود در حاليکه در ساخت يک سايت آنهم بر روي اينترنت سروکار مابا بيت وبايت خواهد بود. ودر اينجا تنها چيزي که مطلب را کمي دشوار مي سازد بهرهجستن از برنامه ها ونرم افزارهاي مناسب براي ساختن يک سايت تجارت الکترونيک است .
ساختن صفحات وب تا مراجعه کنندگان به آن را ازقسمتهاي مختلف شامل صفحات مربوط به توليدات ومحصولات ،نحوه انجام معامله ودر خواستسفارش خريد ،بازتابها ونتايج عملکرد ومانند اينها را مطلع سازد.
پيچيده ترين حالت اين است که شرکت مربوطه برايساختن سايت E_COMMERCEخود تصميم به طراحي نرم افزارهاي مربوطه بگيرد که اين مسئلهمستلزم در اختيار گرفتن متخصصان بسيار پيچيده اي در زمينه هاي طراحي صفحات وبوبرنامه نويسان مجرب تحت HTML وASP و... خواهد بود.
در حال حاضر ودر اين مقوله ده ها شرکت بر روياينترنت وجود دارند که ارائه دهنده فروشگاههاي مجازي بر روي سرورهاي مطمئن وامنهستند وبراي قيمت دريافت وپرداخت پول نيز از برنامه هايي که توسط شرکتهايي نظير IBM،مايکروسافت وساير شرکتهاي معتبر ديگري مانند ICAT تهيه شده است خريداري وسودجست .
در برخي موارد هم شما نيازي به خريداري کردنچنين نرم افزارهايي نداريد بلکه به راحتي مي توانيد يک وب سايت به همراهنيازمنديهاي مربوطه آنرا از شرکتهاي اجاره دهنده وب اجاره نماييد.
ساختن سایت تجارت الکترونیک
مسایلی که درساختن سایت تجارت الکترونیکی باید در خاطر نگهدارید به شرح زیر است :
تهیه کنندگان
در مورد دغدغه خاطری که در مورد داشتن تهیه کنندگان خوب وجوددارد هیچ تفاوتی بین فروشگاهی معمولی وسایر شرکتهایی که از طریق سفارشات پستی کار می کنند باشرکتهایی که از طریق تجارت الکترونیکی کار می کنند وجودندارد .در هر حال بدون داشتن نهیه کنندگانی خوب شما قادر نخواهید بود کالاها ومحصولات خود را عرضه کنید.

قیمت
بخش مهمی از تجارت الکترونیکی این است که مقایسه قیمتها برای مصرف کننده بی نهایت آسان است ، قیمت یکی از مسایل مهم در یک بازار مجازی است .

ارتباط با مشتریان
تجارت الکترونیکی روشهای متعددی را برای ارتباط داشتن با خریداران ومشتریان در اختیار شما می گذارد.
پست الکترونیکی ،صفحات پرسش و پاسخ
Faq ،اطلاعات مبنا وپایه ای وارایه کردن وقرار دادن اینگونه امکانات بر روی سایت به شما کمک می کند تا از رقبای خود متمایز شوبد.

اتمام و انجام نهایی کار
به انجام رساندن سفارشات به طور کامل وخدمات پس از فروش ، این مراحل
می تواند باعث برقراری ارتباط شما با عوامل فروش شده ویا اینکه این ارتباط از بین برود.به عبارتی این مراحل باز گو کننده ارتباط شما با خریدار است .زمانیکه شما به تجارت الکترونیک می اندیشید ممکن است بخواهید دیگر قابلیتهای مثبت آنرا نیز در نظر بگیرید.این امکانات شامل :
ا-فرستادن هدایا
۲- برنامه های عضو پذیری
۳-تخفیفهای ویره
۴-تکرار
۵-برنامه های خریداران
۶-فروشهای دوره ای ویا فصلی
دلیل اینکه چرا این موارد به ذهن شما خطور می کند این است که انجام تمام این موارد بسیار مشکل است مگر آنکه نرم افزار انرا تهیه نمایید.در این حالت بصورت مسایلی پیش پا افتاده در خواهد آمد.

برنامه های معرفی کننده سایتها
(پذیرش سایتها برای معرفی )
امروزه بخش اعظم دورنمای تجارت الکترونیکی،برنامه های معرفی کننده یا آشنا سازی سایتهای دیگران است.
سایت آمازون در این زمینه پیشگام این امر است واین امکان را برای هر کسی بوجود اورده است که تا بطور مثال کتابفروشی مختصر خود را جهت معرفی شدن از طریق این سایت پر آوازه قرار دهد وچنانچه کتابی لز این طریق بفروش برسد سایت آمازون تا میزان ۱۵% از قیمت کتاب را بعنوان حق کمیسیون از صاحب آن کتابفروشی که کتابش بدین صورت بفروش رسیده است در یافت می دارد .سایت آمازون با ارایه نمودن چنین امکاناتی بخوبی خود را دراین زمینه عرضه داشته است زیرا در این مورد (فروش کتاب از طریق اینترنت )صدها هزار کتابفروشی بطور گسترده ای بر روی اینترنت در حال پدید آمدن هستند .بنابراین هزاران سایتی که دارای تجارت الکترونیک می باشند از این مسیله الگوبرداری نموده اند.
چنانچه شما سایتی مربوط به الکترونیک برروی شبکه اینترنت بنا سازید ،برای معرفی کردن آن نیاز به استفاده از چنین برنامه هایی خواهید داشت.
Links shareوBefree دوشرکتی هستند که به سایتهای تجارت الکترونیکی جهت استفاده از برنامه های آشنا سازی کمک می کنند.
جدیدترین نوع مناسب از این روشها معروف به
cpc(محاسبه بر حسب کلیک Cost Per Click)ویا معروف به کلیکهای معرف می باشند!
بدین معنی که شما لینکی از یک شرکت بر روی سایت خود قرار دهید وآن شرکت به ازا هر کلیک مبلغی به شما می پردازد-معمولا نرخ متعارف برای هر کلیک بین ۵ تا ۲۰ سنت می باشد.
لینکهای معرف معمولا به دوحالت ّبنرهای تبلیغاتی ّ و یا برنامه های آشنا ساز بر پایه حق کمیسیون است ،می باشند(آمازون) .در روش بنر های تبلیغاتی آگهی دهنده دست به ریسک زده وچنانچه کسی به بنر اومراجعه نکند تمام پول خود را به هدر داده است .در روش دوم معرفی شدن توسط سایتهای معتبر دیگر که محاسبه هزینه بر پایه حق کمیسیون است ،سفارش دهنده تمامی ریسک خودرا بر روی یک سایت می گذارد و چنانچه سایت وی از این طریق مورد هجوم سیل آسای کاربران شود منتهای مراتب کسی خریدی صورت ندهد ارز شی در بر نخواهد داشت .
بنابراین با صرفه ترین وبهترین راه برای معرفی شدن وارایه سایت خود روش
cpc مناسبتر بوده چرا که دو طرف قضیه به یک میزان برد و باخت دارند.

عوامل مهم برای داشتن یک سایت
چنانچه خواسته یاشید یک سایت بسازید به ۳ پارامتر مهم در این مورد توجه داشته باشید:
۱-سرمایه گذاری کامپیوتری
۲- خدمات مجازی میزبان
۳-داشتن یک
E_COMMERCE ساده شده

سرمایه گذار ی کامپیوتری:
سرمایه گذاری کامپیوتری یعنی خرید سخت افزار ،نرم افزار واستخدام افرادیکه بتوانند در ساختن وب سایت تجارت الکترونیکی به شما یاری رسانند .دوشرکت
Amazon,Dell ودیگر شرکتهای بزرگ کامپیوتری با ارایه دادن این خدمات در امر تجارت الکترونیکی سهیم می شوند.
شما نمی توانید مسایل ومشکلات زیر را با کمک گرفتن از سرمایه گذاری کامپیوتری حل نمایید.
داشتن ترافیک بسیار زیاد برروی سایت یعنی ماهانه میلیونها بازدید کننده خواهید داشت.
داشتن
Data Base بسیار قوی که اطلاعات مربوط به محصولات شما را در خود نگهداری نمایید(بویره اگر اطلاعات بطور دایم تغییر نمایند)
داشتن چرخه فروش بسیار پیچیده که در این صورت نیازمند فرمهای بسیار زیادی برای مشترک وجداول مربوط به قیمت گذاری محصولات خواهید بود.
در صورتیکه کارهای تجاری دیگری نیز داشته باشید وبخواهید تا سایت تجارت الکترونیکی شما این امور را نیز پوشش دهد.
خدمت مجازی میزبان
خدمات که از سرمایه گذاری اینترنتی انجام می دهید تواناییها وقابلیتهایی را برای شما بوجود می آورد،اما آنچه نصیب شما می گردد بستگی به فروشنده این خدمات دارد .بطورکلی وظیفه فروشنده ،نگهداری تجهیزات ونرم افزار وفروش آنها در بسته بندیهای استاندارد است .بسته بندی کالا ،مسایل حفاظتی وایمنی آنرا شامل می شودوتقریبا همیشه می توانید یک حساب تجاری در این خصوص را در اختیار داشته باشید .دسترسی
DataBase نیز بخشی ازبسته بندی کالا محسوب می گردد
شما این امکان را این امکان را برای طراحان صفحه وب وهمچنین توسعه دهندگان آن فراهم می سازید تا بتوانند سایت شما را ساخته وآنرا حفظ ونگهداری نمایند.
آن چیزی است که در اکثر شرکتهای کوچک وخرده فروشان از آن برای وارد شدن به تجارت الکترونیک استفاده می کنند. در این روش یک سیستم ویک برنامه ساده شده وآماده حاضر برای قرار دادن یک فروشگاه کوچک بر روی وب واینترنت می باشد.این سیستم عموما شامل یک سری فرمهای
on-line است که توسط کاربران بر روی اینترنت پر می شوند.سپس برنامه فروش تمامی صفحات وب موجود این فروشگاه کوچک را جستجو ومراحل فروش را دنبال می کند.مثال این مورد را می توان بر روی سایتهایی نظیر Verio StoresوYahoo Stores مشاهده کرد.هزینه چنین سرویسی در ماه حدودا چند صد دلار می باشد.

مزیت و مضرات :
اکثرا تحقیقات که در زمینه تجارت الکترونیکی بعمل آمده نشان داده است که سرعت وسهولت آن باعث مقبولیت وگسترش آن شده است .اما به نظر می رسد چیزی بالاتر از این مسایل وجود داشته باشد .
در یک سمت فرصتی مناسب را برای مصرف کنندگان بوجود آورده است واز سوی دیگر خطری است وتهدیدی است برای تجارت به شیوه سنتی ،خلاصه آنکه تجارت اللکترونیکی موانع ومشکلاتی را که برای مدتها در سر راه فروش به روش معمولی وقدیمی بوده است را از میان بر داشته است .
مانند از میان بر داشتن محدودیتهای جغرافیایی که بدینوسیله از هر گوشه از جهان کاربران می توانند از خدمات ومحصولهای شما از طریق سایتتان استفاده کرده وخرید نمایند ونیازی به داشتن فروشگاههایی بطور فیزیکی در اقصی نقاط جهان ندارید.
زمانی باز نگه داشتن یک فروشگاه بطور ۲۴ ساعته باصرفه بود اما وب سایتهاهم هیچ وقت تعطیلی ندارند وهمیشه باز هستند .مقایسه نمودن فروشگاهها با یکدیگر نیز به راحتی یک آب خوردن شده است چونکه فروشگاه بعدی به دوری یک کلیک کردن است ! امروزه با این روش نمی توان با دادن اطلاعات ناکافی به مشتری اورا واداشت تا قیمتی بیش ازقیمت اصلی کالا را بپردازند چرا که باز هم مقایسه کردن کالا راهی به دوری یک کلیک کردن است تا از منبعی دیگر قیمت حقیقی کالا را استعلام نمود.
عواملی که باعث کند پیش رفتن وگسترش سریع یافتن دادوستدهای
on-line بر روی اینترنت شده است نگرانی وعدم اطمینان کاربران وخریداران کامپیوتری است که معاملات مستقیم بر روی اینترنت را مطمین وامن نمی دانند وهمین امر باعث ناتمام ماندن معاملات بر روی این سایتها می شود وتجارت الکترونیک راه طولانی را در پیش رو دارد.
را ه اندازی یک فروشگاه تجارت الکترونیکی
امروزه داغترین بازی بر روی اینترنت
E-COMMERCE می باشد که بازیکنان بسیار زیادی داشته وبرندگان این بازی بسیار اندک می باشند.مشکل ترین ومهم ترین
مسیله سایتهای تجارت الکترونیکی برنامه های
E-COMMERCE می باشد.
این برنامه می تواند اگر درست انتخاب شود باعث پولسازی وکسب در آمد برای سایت شودواگر اشتباه انتخاب شود باعث زیان خواهد شد.
در یک تجارتخانه برای ساخت آن از مصالح ساختمانی استفاده می شود در حالیکه در ساخت یک سایت آنهم بر روی اینترنت سروکار ما با بیت وبایت خواهد بود. ودر اینجا تنها چیزی که مطلب را کمی دشوار می سازد بهره جستن از برنامه ها ونرم افزارهای مناسب برای ساختن یک سایت تجارت الکترونیک است .
ساختن صفحات وب تا مراجعه کنندگان به آن را از قسمتهای مختلف شامل صفحات
مربوط به تولیدات ومحصولات ،نحوه انجام معامله ودر خواست سفارش خرید ،بازتابها ونتایج عملکرد ومانند اینها را مطلع سازد.
پیچیده ترین حالت اینست که شرکت مربوطه برای ساختن سایت
E_COMMERCEخود تصمیم به طراحی نرم افزارهای مربوطه بگیرد که این مسیله مستلزم در اختیار گرفتن متخصصان بسیار پیچیده ای در زمینه های طراحی صفحات وب وبرنامه نویسان مجرب تحت HTML وASP و خواهد بود.
در حال حاضر ودر این مقوله ده ها شرکت بر روی اینترنت وجود دارند که ارایه دهنده فروشگاههای مجازی بر روی سرورهای مطمین وامن هستند وبرای قیمت دریافت وپرداخت پول نیز از برنامه هایی که توسط شرکتهایی نظیر
IBM،مایکروسافت وسایر شرکتهای معتبر دیگری مانند ICAT تهیه شده است خریداری وسود جست .
در برخی موارد هم شما نیازی به خریداری کردن چنین نرم افزارهایی ندارید بلکه به راحتی می توانید یک وب سایت به همراه نیازمندیهای مربوطه آنرا از شرکتهای اجاره دهنده وب اجاره نمایید.

نرم افزارهای
E_COMMERCE و مسایل امنیتی آن
از آنجاییکه دادوستد حالت حقیقی وواقعی وجود ندارد معاملات اینترنتی می توانند در کل با خطر ریسک همراه باشد . بنابراین امنیت بخشیدن به این مسیله لزوما احساس می شود.

خریدار باید قادر باشد تا نوع پرداخت خودرا مشخص سازد وبرنامه ای نیز وجود داشته باشد تا صحت توانایی پرداخت وجه توسط خریدارراکنترل وتایید نماید.این مواردمیتواند از طریق کارتهای اعتباری ،پرداخت نقدی الکترونیکی ویا در خواست سفارش صورت پذیرد.
نرم افزارهای مخصوصی به مانند
Cyber-Cash ومایکروسافت Wallet قادر به تشخیص خرید وخریدار می باشند.
نرم افزار
E_COMMERCEمعمولا تحت ارتباطات کد ورمز دار شده به مانند SSL (سوکتهای امنیت لایه ای) ویا SET (معاملات الکترونیکی محافظت شده )کار می کنند که تمام آنها برای کدگذاری کردن اطلاعات در هنگام انتقال اطلاعات محرمانه بین شرکتهای فروشنده کالا وخریداران ،برنامه ریزی شده است .
یکی از سایتهایی که خدمات الکترونیک را ارایه می دهد سایت
AACART.COM می باشد.
این سایت نرم افزاری ارایه می دهد که به توسط آن می توانید یک وب سایت شامل کاتالوگی
از محصولات خودو یک سیستم خرید اعتباری ایجاد کنید .
AACART سیستم خرید اعتباری قدرتمند ،حرفه ای وقابل دستیابی می باشد.
استفاده از آن هنوز بسیار آسان است .یک فروشگاه
ONLINE می تواند در عرض چند دقیقه ایجاد شود، واز نرم افزار کارت خرید قدرتمند ما استفاده کند.
شما می توانید کنترل وب سایت تجارت الکترونیک خود را به عهده بگیرید بدون اینکه دانشی از اینترنت یا
HTML داشته باشید.وهمه SETTING های وب سایت شما از از طریق مرور گر شبکه انجام می شود.
در تکنولوژی
DATABASE اضافه کردن یک محصول به آسانی تایپ کردن نام آن محصول،،قیمت محصول داخل یک مرورگر شبکه است .نرم افزار کامل کارت خرید ما موارد زیادی را ارایه می دهد از جمله:
جستجوی
ONLINE
پروسس
REALTIME کارت اعتباری
خرید ایمن

روشهای تامین امنیت :
برای تامین امنیت فروشگاه که از مهمترین مسایل تجارت الکترونیکی است روشهای مختلفی وجود دارد که دوروش متداول آن عبارتند از:
۱-
SSL
روشی است برای برقراری یک ارتباط امن بین فروشنده وخریدار .این روش توسط شرکت
Netsapeدر اواخر سال ۱۹۹۴ طراحی شد واکنون به عنوان یکی از استاندارد های امنیتی اینترنت پذیرفته شده است .از روشSSL بطور گسترده توسط فروشگاههای الکترونیکی به منظور بکارگیری کارتهای اعتباری استفاده می گردد .با استفاده از این روش ،اطلاعاتی که از طرف خریدار به فروشگاه الکترونیکی ارسال می گردند تبدیل به رمزهای خاصی شده که فقط توسط فروشگاه قابل خواندن است . در عین حال این امکان در هنگام برقراری ارتباط با وی مطمین شده وحتی برای اثبات هویت خود اطلاعات را به همراه یک امضای الکترونیکی به طرف مقابل ارسال نمایند.روش SSL از دید خریدار شفاف بوده وبه محض آنکه ارتباط کامپیوتر خریدار با کامپیوتر سرویس دهنده فروشگاه مجهز به SSL شود از این پس کلیه اطلاعات بصورت امن مبادله می شود.

۲-
SET
روشی است برای حفظ امنیت تراکنشهای کارتهای اعتباری بر روی اینترنت .
SET از رمز نگاری برای رسیدن به اهداف زیر استفاده می کند:
۱-محرمانه کردن اطلاعات
۲- تامین درستی پرداخت
۳- تصدیق اصالت فروشگاهها ودارندگان کارت اعتباری
این روش علاوه بر آنکه اطلاعات را رمز کرده وصحت ادعای طرفین را به یکدیگر ثابت می کند دارای یک امتیاز نسبت به روش
SSL است .در روش SET فروشنده هیچ دسترسی به اطلاعات کارت اعتباری خریدار نخواهد داشت ،بعبارت دیگر اطلاعات کارت اعتباری خریدار به هنگام خرید به سایت فروشنده ارسال نشده بلکه بین خریدار وخود بانک مبادله می شود.در حال حاضر SSL به خاطر ارزانتر وساده تر بودن بیشتر از روش SET مورد استفاده است .
ایران الکترونیک
وضعیت کنونی جامعه الکترونیک در ایران، کارشناسان را نگران از آینده ای نا معلوم کرده است. سکونت در شهر های بزرگ امروزه بر بستری از فناوری الکترونیک قرار گرفته است.در شهر الکترونیک رمز و راز زندگی هم برای شهروندان تغییر یافته و رنگ شهروند الکترونیک را به خود گرفته است و در حقیقت شهروندان این شهر خود را آماده می سازند تا با استفاده از ابزار فناوری برای زندگی در آن مهیا شوند.
در سال های اخیر مقوله شهروند الکترونیکی توانسته گستردگی فراوانی در جامعه ایجاد کند .
سازمان الکترونیک،می تواند خدمات خود را ازطریق بستر الکترونیک ارائه دهد و شهری که این خدمات در سازمان های آن استقرار پیدا می کند، شهر الکترونیکی است.شهروند الکترونیکی نیز شهروندی است که بتواند از خدمات الکترونیکی استفاده کند.
آموزش های شهروند الکترونیکی نظیر
ICDL، E citizen (شهر الکترونیکی) و E kids (کودک الکترونیک) باید متناسب با هر سازمان و ارگانی برای الکترونیکی شدن تعیین شود تا بتوان معیارهای دسترسی به برنامه ریزی های کلان کشور الکترونیکی را عملی کرد.
تحقق پروژه شهروند الکترونیکی نیازمند عزم و اعتماد مدیران و دستگاه ها و اعتقاد آنها به سیستم های الکترونیکی است و مدیری که به این سیستم اعتماد داشته باشد در این زمینه سرمایه گذاری می کند.بسیاری از مدیران با وجود در اختیار داشتن ابزار فناوری، از آن به صورت نمایشی استفاده می کنند و این امر نیازمند فرهنگ سازی به صورت گسترده است.

اقدامات اخیر
در نوامبر سال ۲۰۰۴ دادگاهی به منظور رسیدگی به شکایت علیه نرم افزار
Bonzi Buddy مبنی بر فریبنده بودن تبلیغ اینترنتی این نرم افزار تشکیل شد. ظاهرا پنجره های تبلیغاتی این نرم افزار، کاملا شبیه به پنجره های ویندوز مایکروسافت بود، این امر سبب گمراهی کاربران می شد به طوری که پس از کلیک بر روی این پنجره ها زمانی که متوجه اشتباه خود می شدند و سعی در بستن پنجره های تبلیغاتی داشتند، به وب سایت Bonzi ارجاع داده می شدند.

در تاریخ ۲۷ ماه مه سال ۲۰۰۵، شرکت
Bonzi نهایتا پذیرفت که شکل ظاهری پنجره های تبلیغاتی خود را تغییر دهد. در حال حاضر برای آگاهی دادن به کاربران اینترنتی در بالای پنجره های تبلیغاتی این نرم افزار کلمه “آگهی تبلیغاتی” به چشم می خورد.

اخیرا بحث هایی نیز در رابطه با مالیات فروش آنلاین از گوشه و کنار به گوش می رسد، در حال حاضر در کشور آمریکا خریداران آنلاین در پایان هر سال مالیات اجناسی را که از طریق اینترنت خریداری نموده اند، همراه با بقیه مالیات های خود پرداخت می کنند. هر چند به نظر می رسد تنها تعداد اندکی از کاربران این نوع مالیات را پرداخت می نمایند.

به همین منظور اخیرا در سیزده ایالت مختلف آمریکا شرکت ها را تشویق می کنند که به ازای هر کالایی که آنلاین به فروش می رسانند، مالیات آن را نیز در نظر بگیرند، اما هنوز اجباری در این مورد وجود ندارد. به هر حال اگر وضع به همین منوال ادامه پیدا کند، طولی نمی کشد که دولت آنها را مجبور به دریافت مالیات نماید. دولت آمریکا اعلام نموده همه ساله رقمی معادل ۱۵ میلیارد دلار مالیات پرداخت نشده مربوط به خریدهای آنلاین به اقتصاد این کشور لطمه وارد می نماید
.
  • تجارت الکترونيک در ايران
از آغاز انقلاب صنعتي در اروپا، نزاعي بر سرفوايد و مضرات توسعه تکنولوژي و نيز توسعه ارتباطات در ميان طيف گسترده‌اي ازصاحب‌نظران درگرفت که تا به امروز نيز ادامه دارد. اما اکثر اين انديشوران در مورددو نکته هم‌رأي هستند:
1. توسعه جرياني است که موجب عقب راندن عناصرتوسعه‌نيافته مي‌شود؛ به‌گونه‌اي که در بقاي عناصر توسعه‌نيافته خلل ايجاد مي‌شود
2. توسعه تکنولوژي در گرو توسعه ارتباطات است.ازاين رو، در جهاني که به استفاده از فناوري روي مي‌آورد، به‌ناچار بايد به سمتتوانمند کردن فناوري پيش رفت و اين امر جز در بستر ارتباطات مدرن ميسر نيست.
با وجود آنکه برخي ايرانيان مقيم خارج، ازطلايه‌داران اين فناوري در جهان به حساب مي‌آيند، متأسفانه تجارت الکترونيک هنوز درايران شکل نگرفته و حتي زيرساخت‌هاي لازم براي آن به وجود نيامده است؛ اين امر موجببروز معضلات فراواني در عرصه تجارت ايران شده است. به طور کلي، معضلات و مسائل صنعتتجارت الکترونيک در ايران را مي‌توان از دو ديدگاه داخلي و خارجي نقد و بررسي کرد.
  • تجارت الکترونيک از ديدگاه داخلي
اگرچه حاکم‌ بودن سيستم تجارت صنعتي در ايران وسودآوري‌هاي کلان اين سيستم براي گروهي از انحصارطلبان اقتصادي، ايجاد و توسعهتجارت الکترونيکي را از اولويت سازمان‌ها و نهادهاي ذي‌ربط خارج کرده است، اما بايدتوجه کرد که ايمن‌ترين و بهترين راه براي توسعه تجارت الکترونيک، استفاده و گسترشآن با کمک صنايع و شرکت‌هاي داخلي در عرصه داخلي است.
اتصال اين سيستم به بازار جهاني بايد فقط باهدف گسترش حيطه توانمندي مورد توجه قرار گيرد و پيشرفت ارتباطات خارجي بدون پيشرفتدر حوزه‌هاي داخلي، نتيجه‌اي جز خروج قدرت مالي و اقتصادي از دست سرمايه‌داران وبانک‌هاي داخلي در بر نخواهد داشت. از طرف ديگر، تحقق تجارت الکترونيک بدون ايجادبستر مالي و اعتباري صحيح امکان‌پذير نيست و اين امر فقط با حمايت بانک‌ها و مؤسساتمالي و اعتباري قابل تحقق است.
  • موانع توسعه تجارت الکترونيک در ايران
از موانع توسعه تجارت الکترونيک در عرصه داخليمي‌توان به اين موارد اشاره کرد:
با وجود آنکه از دهه هشتاد، کارت‌هاي اعتباريهوشمند در ايالات‌متحده و بسياري از کشورها به صورت يکپارچه و کارآمد مورد توجهقرار گرفته است، اما تا به امروز، در کشور ما گامي اساسي در اين زمينه برداشته نشدهاست و همچنان مشکلاتي در اين زمينه به چشم مي‌خورد؛ از جمله:
کارت‌هاي اعتباري در يک نظام پيوسته مالي قرارنگرفته و حتي مؤسسات مالي و بانک‌ها از پذيرش اين کارت‌ها سر باز مي‌زنند.
استفاده از اين کارت‌ها در مراکز فروش رواجپيدا نکرده و اين کارت‌ها فقط به عنوان ابزاري جنبي در بعضي از مراکز قابل استفادهاست؛ البته آماري از گسترش و توسعه کاربرد اين کارت‌ها در مراکز فروش در دسترسنيست.
اين کارت‌ها جنبه تمام‌الکترونيک ندارد و باهيچ سيستمي غير از دستگاه‌هاي مخصوص بانک‌هاي عامل، سازگار نيست. به عنوان مثال،هيچ يک از اين کارت‌ها قابليت کار با اينترنت و شبکه‌هاي داخلي را به طور کاملندارد.
در کشور ما مؤسسه يا مؤسساتي وجود ندارند که بااستفاده از سيستم حساب‌هاي الکترونيک مالي داخلي، به ايجاد سيستم‌هايي کارآمد برايفروش online و تحويل کالا و دريافت پول در محل بپردازند.
دليل اين امر آن است که ايجاد چنين سيستمي،بدون يک سيستم مالي يکپارچه اصولاً غيرممکن است. البته فروشگاه‌هاي الکترونيکي پديدآمده‌اند که دايره پوشش آنها از لحاظ جغرافيايي و همچنين تنوع کالا بسيار محدود است
.شبکه پست و سيستم حمل و نقل کشور ما چندانقدرتمند نيست که بتواند نقل و انتقال محصولات و مرسولات را در مدت زمان منطقي انجامدهد
مشکلات زيرساختي فراواني در شبکه مخابرات وجوددارد که باعث ‌شده است دسترسي آسان به اينترنت براي عموم مردم امکان‌پذير نباشد. درعين حال که شبکه جامع ملي وجود ندارد و به ايجاد WAP نيز توجه نمي‌شود.
عوامل فوق سبب شده تا آنچه به عنوان تجارتالکترونيک در سطح کشور ما به مرحله ظهور رسيده است، به فعاليت‌هايي غيرمتمرکز وغيرسازمان‌يافته محدود شود و کاتالوگ‌هاي شبکه‌اي موجود فقط جنبه فانتزي يااطلاع‌رساني صرف به خود بگيرد.
  • جنبه‌هاي خارجي تجارت الکترونيک
در سال‌هاي گذشته تجارت الکترونيک به شکلچشمگيري در سطح جهان توسعه يافته و بدنه تجارت جهاني را پوشش داده است. در اينشرايط و با در دستور کار قرار گرفتن عضويت ايران در WTO، ورود تجارت الکترونيک بهايران امري اجتناب‌ناپذير جلوه مي‌کند.
اما آنچه بايد مدنظر قرار گيرد، فوايد، مضرات وصدماتي است که ممکن است اين پديده براي اقتصاد ملي ايران در پي داشته باشد. البتهبا تعريفي که از تجارت الکترونيک ارايه کرديم، اين ابزار ذاتاً نمي‌تواند مضر تلقيشود؛ اما عواملي جنبي وجود دارد که ممکن است پس از پياده‌سازي تجارت الکترونيک درايران،‌ سبب پايين آمدن توليد سرانه ملي شود و يا برخي از صنايع داخلي را تهديدکند.
مي‌توان گفت در صورت ضعف داخلي در زمينه تجارتالکترونيک، ممکن است ورود شرکت‌‌هاي قدرتمند جهاني پيامدهايي براي کشور در پي داشتهباشد؛ از جمله آنکه مصرف‌کنندگان داخلي در مواجهه با سيستم‌هاي ايمن‌تر و آسان‌ترخارجي، به سمت آنها گرايش پيدا مي‌کنند.
بدين ترتيب، سهم عمده بازار داخلي را شرکت‌‌هايخارجي در دست مي‌گيرند و محصولات داخلي حتي توان مطرح شدن در بازار داخلي را نيز ازدست مي‌دهند. از طرف ديگر، شرکت‌‌هاي داخلي به علت ضعف در بهره‌گيري مناسب از اينابزار، قادر نخواهند بود تا به بازارهاي جهاني نفوذ کنند و به رقابت با رقباي خارجيبپردازند.
نکته مهم‌تر آنکه به علت نبود نظام بانکداريپيشرفته الکترونيک در کشور، پول و سرمايه‌هاي داخلي به سمت سيستم‌هاي معتبر خارجينظير Master Card، Cradit Card Visa و حساب‌هاي تمام‌الکترونيکي نظير paypal و eGold و حتي حساب‌هاي آسيايي نظير LG Card و Sony Card انتقال مي‌يابد و بانک‌هايداخلي از جذب سهم عمده‌اي از سرمايه‌هاي داخلي بي‌بهره مي‌مانند؛ بدين ترتيب، جريانخروج ارز از کشور شدت مي‌گيرد.
توجيه اقتصادي راه اندازي تجارتالکترونيکي در کشور
  • منافع
راه اندازي تجارت الکترونيکي به لحاظ کاهشهزينه مبادلات, سرعت بخشيدن به انجام مبادله, تقويت موضع رقابتي کشور در جهان, بهرهگيري از فرصتهاي زودگذر در عرصه صادرات و حتي خريد به موقع کالا از خارج از کشورداراي منافع متعدد در زمينه کاهش هزينه و تورم و افزايش صادرات و اشتغال و توليدمي‌باشد.
ليکن در اين بخش از گزارش تنها به برآورد کاهشهزينه مبادلات اکتفا مي‌شود, زيرا همين عامل به تنهايي, تجارت الکترونيکي را دارايتوجيه اقتصادي مي‌نمايد.
طبق برآوردهاي به عمل‌ آمده ارزش فعلي صادراتجهاني کالا و خدمات حدود 7 هزار ميليارد دلار است که از اين مبلغ 500 ميليارد دلارصرف تهيه و مبادله اسناد مربوطه مي‌گردد.
به عبارت ديگر حدود 7 درصد ارزش مبادلات راهزينه تهيه و مبادله اسناد تشکيل مي‌دهد. با الکترونيکي شدن اين مبادلات, هزينهتهيه و مبادله اسناد بشدت کاهش خواهد يافت. برآوردهاي انجام شده نشان مي‌دهد کهاستفاده از مبادله الکترونيکي اطلاعات به جاي روشهاي سنتي مبتني بر کاغذ بين 21 تا 70 درصد صرفه جويي در هزينه فعاليتهاي مختلف تجاري مي‌شود.
بدين ترتيب, با الکترونيکي کردن مبادلاتمي‌توان حدودا بين 5/1 الي 5 درصد ارزش مبادلات باشد.اما ارزش مبادلات در کشور چقدراست؟ طي سالهاي 78-1375, ارزش جاري توليد ناخالص داخلي کشور بيش از دو برابر حجمنقدينگي بوده است.
به عبارت ديگر, سرعت گردش پول اندکي بيش از 2است و با مبنا قرار دادن اين رقم, ارزش مبادلات در کشور لااقل دو برابر ارزش توليدناخالص داخلي خواهد بود.در جداول پيوست لايحه برنامه سوم توسعه متوسط نرخ رشدسالانه توليد ناخالص داخلي 6 درصد و متوسط نرخ رشد سالانه تورم 9/15 درصد پيش بينيگرديده بود.
بنابراين, مي‌توان گفت که ارزش جاري توليدناخالص داخلي کشور در طول سالهاي برنامه با نرخ 22 درصد در سال افزايش خواهد يافت واز 7/416 هزار ميليارد دلار در سال 1378 به رقم 2/1126 هزار ميليارد ريال در سال 1383 بالغ خواهد گرديد.
با فرض ثابت ماندن سرعت گردش پول, حجم مبادلاتاز 6/1016 هزار ميليارد ريال در سال 1379 به 4/2252 هزار ميليارد ريال در سال پايانبرنامه سوم توسعه اقتصادي, اجتماعي و فرهنگي ج.ا.ايران خواهد رسيد.
با مبنا قراردادن رقم 5/2 درصد براي صرفه جوييحاصله, ميزان صرفه جويي در انجام مبادلات اقتصاد کشور از 4/25 هزار ميليارد ريال درسال 1379 به 3/56 هزار ميليارد ريال در سال 1383 بالغ خواهد گرديد و در طول برنامهسوم 6/196 هزار ميليارد ريال صرفه‌جويي به عمل خواهد آمد.
بديهي است که انجام کليه مبادلات در کشور بهصورت الکترونيکي در کوتاه مدت امکان پذير نيست. اگر فرض کنيم که الکترونيکي شدنمبادلات تنها در عرصه تجارت خارجي کشور صورت گيرد به واقعيت نزديکتر خواهيم بود. طيسالهاي اخير نسبت ارزش صادرات و واردات کالايي کشور به توليد ناخالص داخلي حدود 30درصد بوده است.
بنابراين, با فرض ثابت ماندن اين نسبت )عليرغمآزادسازي نسبي تجاري و جهش مورد نظر در صادرات غير نفتي کشور(, ميزان صرفه جوييحاصل از الکترونيکي کردن مبادلات خارجي کشور معادل 30 درصد ارقام مذکور براي کلاقتصاد کشور خواهد بود که از رقم 62/7 هزار ميليارد در سال 1379 در سال 1379 به 89/15 هزار ميليارد در سال 1383 بالغ خواهد گرديد و در مجموع 98/58 هزار ميلياردريال در طول سالهاي برنامه سوم صرفه جويي به عمل خواهد آمد.
  • رويکرد دولت جمهوري اسلامي ايران
با عنايت به گسترش سريع و شتابان تجارتالکترونيکي در جهان, تاثير اين امر بر افزايش کارايي تجاري و حفظ و تقويت موقعيترقابتي کشورها, ناگريز بودن استفاده از اين شيوه مبادلات در آينده و توجيه قوياقتصادي اين امر, ضرورت دارد دولت جمهوري اسلامي ايران از هم اکنون و به روشنيرويکرد خود در ارتباط با اين موضوع را اعلام و سياستها و اقدامات خاصي را براي تحققاين امر اتخاذ نمايد.
البته در مواد قانوني راه کارهاي اجرايي قانونبرنامه سوم توسعه اقتصادي, اجتماعي و فرهنگي ج.ا.ايران, اقدامات و سياستهايي درراستاي اين مطلب وجود دارد.
به عنوان مثال, در ماده (94) قانون برنامه سومتوسعه انجام داد و ستد الکترونيکي اوراق بهادار در سطح ملي, در ماده (103) همينقانون دستيابي آسان به اطلاعات داخلي و خراجي, زمينه سازي براي اتصال کشور بهشبکه‌هاي جهاني, بهبود خدمات و ترويج استفاده از فناوريهاي جديد و ايجاد زيرساختهايارتباطي و شاه راهاي اطلاعاتي لازم با پهناي باند کافي و گسترده, در ماده (116) راهاندازي شبکه جامع اطلاع رساني بازرگاني کشور, و در راه کارهاي بخش بازرگاني امورينظير تنظيم و پشنهاد لايحه تجارت الکترونيکي, برگزاري دوره‌هاي آموزشي فني ـکاربردي در زمينه تجارت الکترونيکي و بالاخره الزام شرکتها, موسسات و سازمانهايدولتي دخيل در صادرات به انجام حداقل 50 درصد از مبادلات خارجي خود از طريق بهرهگيري از فناوري تجارت الکترونيکي تصريح شده‌اند.
لکن, به دلايلي نظير محدود شدن اين اقدامات وسياستها به بخش دولتي, فراگير نبودن آنها, نبود انگيزه‌ها و مشوقهاي لازم براي حضورجدي بخش غير دولتي در اين امر و از همه مهمتر عدم اعلام صريح و روشن رويکرد دولتجمهوري اسلامي در اين ارتباط, به نظر نمي‌رسد که گسترش تجارت الکترونيکي در کشوراحتمال توفيق چنداني داشته باشد.
به منظور حصول اطمينان از توفيق اين فرآيندضرورت دارد دولت جمهوري اسلامي ايران نيز مانند ساير دول جهان با ارايه چارچوبيمشخص, رويکرد خود به اين موضوع را بيان و مجموعه اقدامات و سياستهايي که اجراي آنهارا ضروري مي‌داند مشخص نمايد.
در اين رويکرد, بايد به وضوح جايگاه و نقش دولتو بخشهاي غير دولتي معين گردد, چارچوبهاي قانوني لازم پيش بين شوند, زيرساختهايمورد نياز و چگونگي و سرعت تامين آنها معين گردد و حيطه‌هاي فعاليت بخش غير دولتي, انگيزه ها و مشوقهاي لازم براي حضور آنها ارايه شود و براي انجام هر يک از وظايف وسياستهاي فوق وزارتخانه يا سازمان خاصي مسوول شناخته شود.
در بخش نهايي اين گزارش چارچوب پشنهادي تحتعنوان ” سياست تجارت الکترونيکي جمهوري اسلامي ايران “ جهت بررسي و تاييد در هياتمحترم دولت و ابلاغ به وزارتخانه ها و سازمانهاي مسوول ارايه مي‌گردد.
  • سياست تجارت الکترونيکي جمهوري اسلامي ايران
1. هدف
نظر به گسترش سريع تجارت الکترونيکي در جهاني, گريز ناپذير بودن استفاده از آن, نقش تجارت الکترونيکي در حفظ, تقويت و توسعهموقعيت رقابتي کشور در جهاني و صرفه جوييهاي ناشي از اجراي تجارت الکترونيکي درکشور, دولت جمهوري اسلامي ايران عزم خود مبني بر استفاده و گسترش تجارت الکترونيکيدر کشور را بر طبق اصول و سياستهاي زير اعلام مي نمايد.
2. اصول
الف )دولت جمهوري اسلاميايران زيرساختهاي اصلي مورد نياز را فراهم و زمينه هاي حقوقي و اجرايي مورد نيازبراي استفاده از تجارت الکترونيکي را تامين خواهد نمود.
ب )به منظور جلوگيري ازانحصار و ايجاد زمينه هاي رقابت, دولت جمهوري اسلامي ايران از توسعه فعاليتهاي بخشخصوصي در اين زمينه حمايت خواهد کرد.
ج )دولت جمهوري اسلامي ايراناز هر گونه محدوديت تبعيض آميز در زمينه تجارت الکترونيکي جلوگيري خواهد نمود.
د )دولت جمهوري اسلامي ايراناز گسترش استفاده از شبکه اينترنت جهت انجام تجارت الکترونيکي در کشور حمايت خواهدنمود و همزمان تدابير لازم براي بهداشت محتوايي شبکه مزبور را تدارک خواهد نمود.
  • عزم ملي براي توسعه تجارت الکترونيک
با وجود چنين شرايطي و با چنين چشم‌اندازي ازآينده تجارت الکترونيک، بهبود و تسريع توسعه تجارت الکترونيک نيازمند عزمي ملي استکه بخش عمده‌اي از آن بر دوش وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، بانک مرکزي و شوراياقتصاد است.
اميد مي‌رود که وزارت ارتباطات و فناورياطلاعات به‌جاي محدود کردن توسعه اينترنت و سرمايه‌گذاري در پروژه‌هاي ناکارآمديهمچون محدود کردن سايت‌ها و شرکت‌هاي ارايه‌دهنده خدمات اينترنتي، به گسترش وتوانمند کردن زيرساخت‌هاي شبکه اينترنت بپردازد و بستر ترغيب‌کننده و جذابي براياستفاده عمومي از اين فناوري ايجاد کند؛ همچنين، با سامان‌دهي بهينه سيستم پستمرسولات، موسسات فروش اينترنتي را بيش از پيش ياري کند.
بانک مرکزي نيز مي‌تواند و بايد با يکپارچهکردن سيستم کارت‌هاي هوشمند و ايجاد قابليت استفاده از حساب‌هاي الکترونيک در محيطاينترنت، گامي موثر در تحقق پول الکترونيک در سطح کشور بردارد.
تبلیغات اغراق آمیز چرا؟
تبلیغات اغراق آمیز بسیاری در مورد تجارت الکترونیک وجود دارد .
داشتن مشتر کات وشباهتهایی که بین تجارت الکترونیک وتجارت از طریق دریافت سفارشات پستی وجود دارد ،ممکن است از این همه تبلیغات در این رابطه متعجب شوید.

به نمونه هایی از این قبیل توجه کنید:
بخش پژوهش شرکت
Forresterاعلام داشته که تا سال ۲۰۰۱ از طریق شرکتهای کوچک (خرده فروشان)۱۷ میلیارد دلاربه مشتریان خود کالا خواهند فروخت .
انتظار می رود با گستر ش ودسترسی تجارت جهانی به وب سودآوری به مراتب بالاتر از فروش مستقیم در خود آمریکا را داشته باشد.
طبق گزارش
relly’ O وAssociatesفروش از طریق تجارت الکترونیکی از۳/۱میلیارد دلار در سال ۱۹۶۱ به ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۱ خواهد رسید !
بیشتر خریدها از منزل صورت می گیرد تا حضور افراد در محلهای فروش کالا وآماری در حدود ۷۰% خرید از این طریق اعلام شده است که تا ۶۰% از آن منتج به خرید قطعی از طرف کاربران گردیده
است و این نوع از خرید درحال توسعه وگسترش می باشد چرا که از اتلاف وقت کاسته واز حضور فیزیکی اجتناب ورزیده است .
گزارشات که دربالا آورده شد ونتیجه تحقیقات
e-market بوده است ،اعلام می دارد اکثرا این روش از خرید شامل کالاهای زیر بوده است :کالاهایی مانند:
کامپیوتر(سخت افزار-نرم افزلرو
)
کتاب
نوارهای موسیقی
خدمات مالی
سرگرمی ها
لوازم خانگی
پوشاک
کادو و گل
خدمات مسافرتی
اسباب بازی
تهیه بلیط واطلاعات

  • نتيجه گيري و پيشنهاد
1. انقلاب تجارت الکترونيک در حال اثرگذاري برروي روش هاست. تجارت الکترونيک به تمام فروشندگان اين فرصت را مي دهدکه در بازارجهاني و با عرضه کالاهاي با کمترين هزينه رقابت کنند.
2. اينترنت به سرعت در حال رشد است و تاجرانکوچک امروز اين فرصت را در اختيار دارند که همگام با آن رشد کرده و به غول هايتجاري فردا مبدل شوند. هر تغيير و تحول در جامعه، نيازمند تحول و دگرگوني در ساختارو قوانين و آداب و سنن است تا بستري مناسب براي پذيرش اين تغيير فراهم شود.
3. تجارت الکترونيک نيز تحولي است در عرصه تجارتو اطلاعات که به موجب آن، شيوه خريد و فروش وانتقال اطلاعات و کالاها توسط موسساتدگرگون شده است. براي گسترش و پذيرش تجارت الکترونيک لازم است که پيش نيازهاي رشداين تکنولوژي مهيا شود، ازجمله اين پيش نيازها، مي توان به زيرساختار مخابراتي،مسايل قانوني و ايمني پيام رساني و نيز مبادله الکترونيکي داده ها اشاره کرد.
4. با توجه به توسعه روزافزون اينترنت درکشورمان نياز به يک سرمايه گذاري در امر تجارت الکترونيک احساس مي شود.در گذشتهتجارت از طريق حضور اشخاص در کنار هم ممکن بود اما درحال حاضر اين مسئله کاملامتفاوت شده بدين صورت که شما از طريق اينترنت مي توانيد وارد سايت هايي برايخريدوفروش شويد.
5. سرمايه گذاري در امر تجارت الکترونيک موجباتفروش در ساير کشورها را همگام با ساير توليد کنندگان فراهم مي نمايد.
6. پرداختن به تجارت الکترونيک موجب کاهش هزينههاي کارگري و کاغذ بازي و ساير هزينه هاي اداري مي شود.
7. با توجه به حرکت سيستم هاي اقتصادي به طرف درهاي باز و تجارت جهاني پرداختن به تجارت الکترونيک امري اجتناب نا پذير است
8. با توجه به سيستم بازارهاي کارآمد هر کشوريکه زودتر از بقيه به اين امر اقدام نمايد سهم بيشتري از بازار را تصاحب مي نمايد.
ازاين رو پيشنهاد مي گردد مسئولين امر در اينخصوص اقدامات جدي به عمل آورده و در اين راه از شرکتهاي پيشرو کمک گرفته و راهاندازي تجارت الکترونيک را که وابستگي شديدي با مسائل زيربنايي و مخابراتي دارد رافراهم نمايند.
همچنين دولت مي تواند با دادن تسهيلات بهمتوليان امر و شرکتهاي پيشرو ، تجهيزات و امکانات مورد نياز اين بخش را تامين نمودهچرا که اثرات نهايي آن باعث افزايش توليد نا خالص ملي نيز مي گردد.
آنچه بدیهی است، این که دولت الکترونیک تنها با وجود شهروند الکترونیک محقق می شود و نبود برنامه ریزی صحیح اثر مستقیم بر سواد دیجیتالی شهروندان دارد.هرگونه بی توجهی نسبت به تربیت شهروند الکترونیک، موجب اتلاف انرژی و هزینه های مربوط به ایجاد دولت الکترونیک شده و آینده آن را به سوی شکستی محتوم پیش می برد.نیاز به توسعه آموزش و تربیت شهروند الکترونیکی به اندازه ایجاد زیرساخت های ارتباطی برای توسعه آی تی در کشور از اهمیت برخوردار است.
اینتلیجنس اکونومیست نشریه اقتصادی در شماره ماه مه سال ۲۰۰۷ و در آخرین رده بندی کشورهای الکترونیک، رتبه اول را به دانمارک و رتبه دوم را به طور مشترک به آمریکا و سوئد اختصاص داد. در این رده بندی ایران با ۳
/۰۸امتیاز رتبه شصت و نهم را بدست آورده است، در حالی که سال گذشته با ۳/۱۵امتیاز در رتبه شصت و پنجم کشورهای الکترونیک قرار داشت.در این فهرست، هنگ کنگ در رتبه چهارم، سنگاپور ششم، کره جنوبی شانزدهم، تایوان هفدهم و ژاپن هیجدهمین کشور الکترونیک جهان است.دیدگاه و تعهد دولت های این کشورها به توسعه دیجیتال و ادامه پیشرفت در استفاده از باند پهن و سایر زیرساخت های پیشرفته در صعود این کشورها نقش مهمی داشته است.چین با ۴/۴امتیاز در رتبه پنجاه و ششم و هند با ۴/۷امتیاز رتبه پنجاه و چهارم را دارند.امارات متحده عربی با ۶/۲۲امتیاز سی و سوم، آفریقای جنوبی با ۶/۱۰ امتیاز سی وپنجم، مالزی با ۵/۹۷سی و ششم، ترکیه با ۵/۶۱امتیاز چهل و دوم، عربستان سعودی با ۵/۰۵امتیاز چهل و ششم، اردن با ۴/۷۷امتیاز پنجاه و دوم، مصر با ۴/۲۶امتیاز پنجاه و هشتم، نیجریه با ۳/۹۲امتیاز شصت و دوم، پاکستان با ۳/۷۹امتیاز شصت و سوم، الجزایر با ۳/۷۳امتیاز شصت و ششم، اندونزی با ۳/۳۹امتیاز شصت و هفتم و جمهوری آذربایجان با ۳/۲۶امتیاز در جایگاه شصت و هشتم ایستاده اند.
منابع:
انواع تجارت الکترونیک دکتر سهیل سرمدی و محمد رضا نوده فراهانی شبکه رسمیبازاریابی و تجارت ۱۳۸۴
۲تجارت الکترونیک مهشید نیاززاده وزارت صنایع ومعادن ۱۳۸۶
۳سنجش ارزش تجارت الکترونیک در عملکرد شرکتهای تولیدی مریمنصیری یار ۱۳۸۴
۴- مجموعه مقالات همایش جهانی شهرهای الکترونیک و اینترنتی - اردیبهشت ۱۳۸۰.
۵- علل توسعه تجارت الکترونیک - استاردی،تری جی - ماهنامه تخصصیبازاریابی /شماره ۵ / ۱۳۷۹.
مدیریت دانش کلید رهایی از عقب ماندگی سازمانی در جامعه دانایی محور "، قوامی فر عاطفه بیگ،‌ لیلا، دومین کنفرانس سالانه تجارت الکترونیک اهواز، ۱۳۸۴
" بررسی چالش ها و مشکلات راه اندازی و مدیریت وب سایت های تجاری در ایران
بر اساس استراتژی های بازاریابی الکترونیکی "، حسنی،‌ فرنود، دومین کنفرانس سالانه تجارت الکترونیک اهواز، ۱۳۸۴
"تجارت الکترونیک و پیش نیازهای آن در ایران"،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران -
فقط کاربران ثبت نام شده میتوانند لینک های انجمن را مشاهده کنند. ]
"افزایش کلاهبرداری در اینترنت"،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران -
فقط کاربران ثبت نام شده میتوانند لینک های انجمن را مشاهده کنند. ]
"نقش بانک مرکزی در توسعه تجارت الکترونیک"،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران -
فقط کاربران ثبت نام شده میتوانند لینک های انجمن را مشاهده کنند. ]
" دلایل عقب ماندگی تجارت الکترونیک در ایران "،‌ شبکه فناوری اطلاعات ایران -
فقط کاربران ثبت نام شده میتوانند لینک های انجمن را مشاهده کنند. ]
"الکترونیک علیه سنت"،‌ روزنامه همشهری، اردیبهشت ۱۳۸۲،‌ شماره ۳۰۳۴
"برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیک ایران"، معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی وزارت بازرگانی، ۱۳۸۲